Gasp [15] Etmek = Zorla Bir Şey Almak - Fıkıh - 056Gasp - 14. Sayfa

GASP[15] ETMEK = ZORLA BİR ŞEY ALMAK

168 -Hukuk tabiri olarak gasp: "Başkasının mülkünde bulunup kıymet ifade eden ve harbî malı olmayan bir malı haksız yere zorla alıp ele geçirmek"tir.

169 -Bir şeyi gasp edenin, eğer duruyorsa, gasp ettiği yerde onu sa­hibine teslim etmesi lâzımdır.

170 -Gasp edilen mal harcanmış ve yok edilmişse misliyattan = (yani benzeri verilebilecek mal cinsinden) olduğu takdirde mislini Öde­mek, misliyattan olmadığı = (yani kıymeti ödenmesi.gereken mal cinsin­den olduğu) takdirde de gasp edildiği gündeki kıymetini ödemek gere­kir. Eğer malın kıymeti noksanlaşmışsa bu noksanlık tazmin edilir.

171 -Gasp edilen mal misliyattan olup çarşı-pazarda bulunamazsa dava günündeki kıymetini ödemek lâzım gelir (SM).

172 -Gâsıp = (gasbeden) gasp edilen malın helak olduğunu iddia etse hâkim, "dursaydı onu açıklardı" diye bir kanaate sahip oluncaya kadar onu Jıaps eder. Sonra bedelini ödemesine hüküm verir.

173 -Magsûb = (gasp edilen mal) un kıymeti hususunda söz yemini ile beraber gasbedenindir.

174 -Gasp edilen malın kıymetinin ödenmesine hüküm verilince gâsıp o mala gasp ettiği zamanda mâlik olmuş sayılır. Bu durumda gasp edilen malın kazancı da kendisine verilir. Fakat gasp edilen hayvanın gâsıb elinde doğurduğu yavrular mal sahibinin olur.

175 -Gâsıbm gizlediği mal meydana çıksa ve kıymetinin fazla oldu­ğu görülse, eğer onun kıymetini yeminden çekinmesi ile veya delile da­yanarak, yahut mal sahibinin sözüne göre ödemişse bu fazlalık gasp edene teslim edilir. Fakat, gasp edenmalın kıymeti hususunda yemin edip ödemişse mal sahibi, isterse bu ödenmiş olan mikdarı kabul eder, isterse de malını geri alır ve bedelini geri verir.

176 -1) Gasbedenin kendi fiili ile akarın kıymetine bir noksanlık gelirse noksanlaşan kıymeti ödemek gerekir. Fakat kendi kendine ha-rab oldu ise kıymetini ödemek gerekmez (M).

2) Gasp edilen arazi ziraat yüzünden kıymetinden düşerse (arazi­nin geri verilmesi ile birlikte) bu noksan kıymet ödenir.

177 -Gâsıp, tarlaya ektiği tohum mikdarını ziraatından alır ve faz­lasını sadaka olarak dağıtır. Emanet veya ödünç alınan mallarda kulla­nılır ve kâr temin edilirse fazlası sadaka olarak verilir (S).

178 -1) Gâsıp, aldığı malı ismi ve menfaatlarımn çoğu değişecek şekilde bozsa ona mâlik olup kıymetini öder: Hayvanı kesip pişirmek ya­hut kebap yapmak veya etini parça parça etmek, buğdayı un haline ge­tirmek veya ekmek, undan ekmek yapmak, demirden kılıç, bakırdan kap, Hint çınarından bina, kerpiçden duvar yapmak, zeytin ve üzümü sıkmak, pamuğu iplik haline getirmek, iplikden dokuma yapmak gibi. Fakat bedelini ödemedikçe yaptığından faydalanamaz (Z)

2) Külçe halinde altın ve gümüş gasp eden, bunlardan para bassa veya kap yapsa bunlara mâlik olamaz (SM).

179 -Başkasının elbisesini yırtıp umumiyet itibarı ile giyilemez hale getirse kıymetini öder.

180 - Bir kimse, başkasının hayvanını keser yahut ayağını kırarsa sahibi isterse noksanlaşan kıymetini ödettirir.

Eti yenilmiyen hayvanlardan birinin ayağını kesen o hayvanın tam kıymetini öder.

181 -Başkasının yerine bina yapan veya ağaç diken kimsenin bun­ları söküp araziyi sahibine teslim etmesi lâzım gelir.

182  -Bir kimse elbiseyi gaspedip onu kırmızıya boyarsa veya kavutu[16]gasp edip onu yağla karıştırırsa sahibi isterse bunları alır ve elbisenin, kavutun artan kıymetlerini gasp edene öder. isterse de elbise­nin beyaz iken olan kıymetini ve kavutun da benzerini alıp bunları gas-bedene bırakır.

183 - Gasbedilen Maldaki Artma Ödenir mi?

1) Gasbeden adamın elinde iken gasbedilmiş bir malda bitişik olsun (semizleşme, olgunlaşma ve güzelleşme gibi) yahut ayrı olsun (yavrula­ma, meyve verme, hayvandan alman yün ve süt gibi) meydana gelen herhangi bir artma emanet hükmündedir, Gasbeden bunları kasden te­lef eder ve herhangi bir tasarrufda bulunursa veya istenildiği halde ver­meyip elinde telef olursa kıymetlerini sahibine öder.

2) Gasbedilmiş bir cariyenin, gasbeden elinde bir çocuk.

yapması sebebiyle noksanlaşan kıymetini ödemek gerekir. Çocu­ğun kıymeti ve düşürüldüğü zaman da "gurer" adı ile anılan diyeti Ödet­tirilir.

184 -Gasbedilmiş bir malm menfaatları, ister bu menfaatlar elde edilmiş olsun, isterse de bu mal muattal olarak bırakılsın, gaspedene aittir, ödenmesi gerekmez[17].

185 -Zimmîye ait domuz veya içkiyi telef edenler, bunların kendile­rini değil de kıymetlerini öderler. Eğer bunlar bir müslümana ait ise ödemek gerekmez.

186 -Çalgı aletlerinin kırılmasında eğlence dışında neye yarayışlı iseler ona göre takdir edilen kıymetleri ödenir (SM).