MUDARABE ORTAKLIĞI - 086Mudabara - 14. Sayfa

MUDARABE ORTAKLIĞI[5]

49 - Bu ortaklıkda, çalışan = (mudarıb) sermaye sahibinin kârda ortağıdır.

50 - Çalışan ortağın sermayesi, ticaret için gezip dolaşmaktır.

51 - Sermaye, çalışacak olan ortağın yanında emanet olarak bulu­nur.

52 - Çalışan ortak, sermayeyi işletmeğe başlayınca sermaye sahi­binin vekili olur. Kâr yapınca da ortak durumuna geçer.

53 - Eğer kârın tamamı çalışan ortak için şart koşulmuşsa sermaye ona ödünç verilmiş olur (F). Kârın tamamı sermayedar için şart koşul­muşsa bu bizaa = (kâr tamamen kendisinin olmak üzere başkasına ser­maye vermekden ibaret bir anlaşma) olur.

54 - Mudarabe ortaklığı fâsid olunca bu, bir fasit kiralama = (işçi tutma) olmuş olur.

55 - Mudarib = (çalışmayı üzerine alan ortak) anlaşma şartlarına aykırı hareket ederse gasb eden hükmünde olur.

56 - Bu ortaklık, kâr her iki ortak arasında şayi' = (orantılı) olmak şartı ile sahih olur. Eğer ortaklardan birine Önceden belli bir miktar pa­ra kararlaştınlmışsa ortaklık bozulur.

57 - Ortaklık bozulduğu zaman kâr, sermaye sahibi olan ortağın olur. Çalışan ortak işçi olarak emsallerine göre ücret alır.

58 - "Ziyan çalışana aittir" şartını koymak bâtıldır.

59 - Sermayenin çalışana teslimi şarttır.

60 - Çalışan ortağın; peşin veya veresiye olarak satmak ve satın almak, kendisine vekil tayin etmek , (ticaret için) yolculuk yapmak ve kârı ortaklığa ait olmak üzere başkasına sermaye vermeğe hakları var­dır.

61 -Sermaye sahibinin izni olmadan yahut "kendi görüşüne göre

hareket et" denilmeden çalışan ortağın ayrıca bir mudarabe ortaklığı kurmaya hakla yoktur.

62 - Mudarib, sermaye sahibinin tayin ettiği beldenin dışına çıka­maz ve tayin edilen ticaret malından başka malın ticaretini yapamaz ve yine belirtilen tüccardan başkası ile ticarî muamelelerde bulunamaz.

63 - Sermayedar, ortaklık için bir müddet koymuşsa bu müddetin geçmesi ile ortaklık sona erer.

64 - Mudarib, ortaklık malı ile köle veya cariye evlendiremez. Ser­mayedar yönünden azad olması lâzım gelen bir köleyi satın alamaz. Eğer bunu yaparsa tazmin eder. Malda kazanç olsa, kendisinin de azad etmesi lâzım gelecek olan (babası ve oğlu gibi) bir köleyi satın alamaz. Eğer kazanç yoksa, kendisinin azad etmesi lâzım geleni satın alır ve alış-veriş sahih olur. Kâr yaparsa kendi hissesi kadarı azad olur. Köle sermayedarın hissesi kıymetince de kazanç sahasına atılır.

65 - a) Sermayedar çalışmayı kabul eden ortağına, ortaklık için sermaye verip "Allah ne verdiyse aramızda yarı yarıya" der ve başkası ile de mudarabe ortaklığı kurmasına izin verirse o da buna dayanarak birisine kârın İ/3'i onun olmak üzere mal verse; kârın yarısı şarta göre sermayedarın, 1/6'i birinci mudanbın, 1/3'i de ikinci mudarıbm olur. Bi­rinci mudarıb ikinciye kârın yansı onun olmak üzere mal vermişse, ken­disi hiç bir şey alamaz. Hatta 2/3'si onun olmak üzere mal vermişse bu durumda kendisi kârın 1/6'mi (tüm kârın yarısı sermayedarın olacağına

göre) ikinciye öder.

b) Sermayedar ortağına, "Allah sana ne verdiyse yarısı benimdir" demişse; bu durumda ikinci mudarib için şart koşulan kâr onun olur. Geriye kalan da sermayedar ile birinci mudarıb arasında yarı yarıya

taksim edilir.

c) Sermayedar, "Allah Teâlânın verdiği yarı yarıya aramızda tak­sim olmak üzere" demiş olsa da, birinci mudarıb; kârnı yarısı onun ol­mak üzere sermayeyi diğer birine verse, o da bir üçüricüyel/3 nisbeti ile devretse, kârın yarısı sermayedarın, 1/3'i üçüncü mudanbın, 1/6'i de ikinci mudarıbm olur. Birincisi ise hiç bir şey alamaz.

66 - Mudarabe Ortaklığı Şu Hallerde Kalkar:

1) Sermayedarın Ölmesi halinde,

2) Çalışanın ölmesi ile,

3) Sermayedarın dinden çıkıp düşman yurduna katılması halinde. Çalışanın dinden dönmesi ile ortaklık kalkmaz.

67-Çalışan ortak, azledildiğini bilmediği müddetçe sermayedarın azli ile azlolmuş olmaz. Eğer azledildikten sonra ve haberdar olmadan Önce alış-verişde bulundu ise geçerli olur. Azledildiğini öğrendiği zaman da elinde bulunan mal sermaye emsinden ise onda tasarruf etmesi caiz olmaz. Başka cinsden ise sermaye cinsinden oluncaya kadar satmaya hakkı vardır.

68 - Ortaklar ayrılır da kâr olmayıp başkaları üzerinde sermaye­den alacak kalırsa çalışan ortak sermayedarı, onların toplanmasına ve­kil tayin eder. Fakat kâr varsa çalışan onları toplamaya mecbur edilir.

69 - Ortaklığın sermayesinden zayi olan, kârdan kapatılır. Eğer zayi olan miktar kârdan fazla ise bu fazla kısım sermayeden düşürülür.