Salât = Namaz [6] - Fıkıh - 009Namaz - 14. Sayfa

 

SALÂT = Namaz [6]

 

58 - Namaz vakitleri:

 

a) Sabah namazının vakti: Fecrin doğmasından güneşin doğması­na kadar olan zamandır.

b) Öğlenin vakti: Güneşin zevalinden[7] itibaren fey-i zevalden[8] baş­ka herşeyin gölgesi kendisinin iki misline (S.M.F) ulaştığı zamana ka­dar devam eder.

c) ikindinin vakti: İhtilaflı olarak öğle vaktinin çıkması ile başlar ve güneşin batacağı ana kadar devam eder.

d) Güneş batınca akşam namazının vakti girer ve şafak kaybolun-

caya kadar sürer.

e) Akşam vaktinin bitimi ile yatsı namazı vakti başlar ve ikinci fec­rin doğumuna kadar devam eder. Vitir namazı da yatsı namazı vaktinde kılınır. (Ancak yatsı namazının önce kılınması emrolunmuştur).

59 - Namaz kılmak müstchap olan vakitler:

a) Sabah namazının güneş doğmadan önce ortalığın iyice aydınlan­dığı zamanda kılınması müstehaptır (F).

b) Öğle namazını, yazın havanın biraz serinlemesine kadar tehir et­mek, kışın da ilk vakitlerde kılmak müstehaptır.

c) İkindinin, güneşin değişmesine (gözleri kamaştıramaz duruma gelmesine) kadar geciktirilmesi, akşam namazında da erken davranıl-ması daha iyidir.

d) Yatsı namazını, gecenin üçde birine kadar geciktirmek müste­haptır. Vitir namazının, gecenin sonuna bırakılması daha iyi olur. Fa­kat gecenin sonunda uyanacağına güvenemiyorsa, önceden kılınması gerekir.

e) Bulutlu, sisli havalarda; sabah, Öğle ve akşam namazlarının ge­ciktirilmesi, ikindi ve yatsının ise hemen kılınmaları müstehap olur.

Namaz kılmak caiz olmayan zamanlar:

60 - Güneş doğarken, batarken ve zeval vaktinde namaz kılmak, tilâvet secdesi yapmak (F), cenaze namazını kılmak (F) caiz olmaz. Şu kadar var ki, o günün ikindi namazı güneş batarken de kıhnabüir.

61 - Sabah namazını kıldıkdan sonra güneşin doğumuna kadar, ikindi namazından sonra (F) güneşin batışına kadar ve fecir doğduktan sonra (sabah namazının iki rekâtından başka) nafile namaz kılınmaz.

Akşam ve bayram namazlarından (F) önce de nafile namaz kılın­maz. Cuma günü imam hutbeye çıktığı zamanda da sünnet kılınmaz.

62 - İki namaz ne yolculukda ne de hazarda tek bir vakit içinde bir­leştirilemez (F). Arafat'ta öğle ile ikindinin, Müzdelife'de akşam ile yat­sının beraber kılınması bu hükmün dışındadır.

 

EZAN[9]

 

63 - Ezanın ne olduğu bellidir. Ezan okurken önce iki şehadeti al­çak sesle okumak ve sonra sesi yükseltmek doğru değildir, ikamet de ezan gibidir (F). Fazla olarak "felâh"dan sonra ikamette iki kere "kad kameti "s-salâh" denilir.

64 - Beş vakit namaz ve cuma için ezan okumak, ikamet yapmak sünnettir.

Sabah ezanında "felâh"dan sonra iki defa "es-salâtü hayrun min'ennevm" denilir.

65 - Ezan, yavaş yavaş; ikamet ise, hızlı hızlı okunur. Her ikisinde de kıbleye dönülür. Müezzin ezan okurken iki parmağını kulaklarına ta-kıar. Yüzünü "hayye ale's-salâh" derken sağa "hayye ale'l-felâh" derken de sola çevirir. Ezanı bitirdikten sonra, (akşam namazı hariç) hemen ikamet etmeyip biraz oturur. Ezanda nâme yapmak mekruhtur.

66 - Müezzin "hayye âle's-Salâh" deyince imam ve cemaat kalkar­lar. "Kad kametı's-salâh" deyince de tekbîrlerini alırlar. İmam daha he­nüz gelmemişse (veya o müezzin ise) gelinceye kadar cemaat kalkmaz.

67 - Kazaya kalmış namazlar için de ezan okunur ve ikamet getiri­lir. Namazın vakti girmeden ezan okunmaz. Müezzin ezan okurken, ika­met getirirken konuşulmaz. Ezan ve ikamet abdestli olarak okunur.

Namazdan önce yapılan işler:

68 - Namazdan Önce yapılması gereken altı farz vardır:

1) Hades = (abdest ve boy abdesti almayı gerektiren hükmen pis ola­rak kabul edilen şeyler)den ve necaset = (görünen pislik)den vücudu te­mizlemek,

2) Elbiseyi temizlemek,

3) Namaz kılman yeri temizlemek,

4) Avret yerlerini örtmek,

5) Kıbleye dönmek,

6) Namaza niyet etmek.                      .     -

69-Erkeklerin avret yeri; göbeğin altından diz kapaklarının altına kadardır. Cariyenin avret yeri de erkek gibidir. Buna ilâveten cariyenin arka ve karnı da avret yeridir.

Hür kadınların yüzleri, elleri hariç bütün vücutları avrettir. Ayak­lar hakkında iki rivayet vardır[10].

70 - Pisliği temizlemek için bir şey bulamıyan namazını, öylece kı­lar ve bir daha iade etmez. Elbise bulamıyan kimse de çıplak olduğu hal­de oturarak îmâ ile namaz kılar. Böyle namaz kılmak ayakda kılmak-dan daha üstündür.

71 -Kabe'nin yanında namaz kılan yüzünü Beytullaha çevirir. On­dan uzak olanlar yüzlerini Beytullah istikametine çevirirler. Birşeyden korkanlar [11]güçlerinin yettiği herhangi bir tarafa dönerler.

72 - Kıble tarafını kesin olarak bilmiyen, soracak kimse de bula­mazsa içtihad eder; araştırır ve namazını ona göre kılar. Sonradan ya­nıldığı anlaşılsa bile namazım yenilemez (F). Fakat namaz: içinde iken yanıldığım anlarsa, kıbleye döner ve namazını bozmadan tamamlar. İç­tihad etmeden; araştırmadan kılar da yanıhrsa namazı iade eder.

73 - Namaz kılmak istiyen kimse, iftitah tekbiri = (başlama tekbi-ri)ne bitişik o namaza niyet eder. Niyet, kalben o namazın hangi namaz olduğunu bilmektir. Bu hususta dil ile söylemeğe itibar yoktur. Cemaat ise hem vaktin farzına ve hem de imama uymaya niyet eder.

Namaz içinde yapılan işler:

74- Namazda huşu içinde bulunmak, iyice kendini ibadete vermek gerekir. Gözleri de secde yerinden ayırmamalıdır.

75 - Namaza başlarken "Allahu Ekber" diyerek tekbir alınır ve el­ler de bu esnada yukarıya kaldırılarak baş parmaklar kulakların yumu­şağı (F) hizasına getirilir.. Eller, ilk tekbirden sonra bir daha yukarıya kaldırılmaz (F). Sonra göbeğin altında (F) eller bağlanarak sağ el sol elin bileğinden tutar.

Bundan sonra "Sübhaneke Allahümme" (SF) sonuna kadar okunur ve içten "Euzü-besmeîe" çekilir.

76- Sonra, imam olan kişi; sabah namazında, akşam namazının ve yatsının ilk iki rekâtlarında, cumada ve bayram namazlarında kıraatim sesli okur. Yalnız başına kılan bu söylenen namazlarda ister açıktan okur isterse içinden okur.

imama uyanlar "Fatiha" ve "ilâve sûre"yi okumazlar (F). îmam "Ve-la'd-dâllîn" deyince "âmin" der ve cemaatta içinden "âmin" der (F)

77- Ruküa giderken tekbir alınır. Rukü'da eller dizler üzerine (par­maklar açılarak) konulur ve sırt düzleştirilir. Baş kaldırılmaz ve sarkı-talamaz. Rukû'da üç kere "Sübhâne Rabbiye'1-Azîm" denilir ve kalkar­ken de "Semi'a-llahü Li-men hamiden" denilir. Cemaatla kılarken; ce­maat, "Rabbena leke-1-hamd" der (S.M.F.) Sonra "Allahü Ekber" diye­rek alın ve burun üzerine secdeye gidilir.

78 - Secdeye giderken Önce dizler sonra da eller yere konulur, eller kulakların hizasında olur (ZF). Pazulardan koltuklara kadar olan kısım açık tutulur. Karın da oyluklara birleştirilmez; arada boşluk bırakılır. Dirseklerden ellere kadar olan kısım da yere yatırılmaz. Secdede üç defa "Sübhane Rabbiye'1-a'la" denilir.

Sarığın büklümü, elbisenin sarkık fazla kısmı üzerine secde edilir­se caiz olur. Baş, secdeden kaldırılırken "Allahü Ekber" denilir ve tam olarak oturulur, ikinci defa yine tekbirle secdeye gidilir: îkinci secdeden "Allahü Ekber" diyerek kıyama kalkılır (F).

79 - İkinci rek'ât da birinci rek'ât gibi kılınır. Yalnız bunda başlan­gıç tekbiri alınmaz ve "Euzü" çekilmez[12]

80 - İkinci rek'âtın ikinci secdesinden doğrulunca sol ayak yere ya­tırılıp üzerine oturulur. Sağ ayale da parmak uçları kıbleye dönük şekil­de dikilir. Eller oyluklar üzerine konulur. Parmaklar açılır ve

..."Tahiyyât" okunur. Tahiyyât şöyledir: "Et-tahiyyatü Li-llâhi (F) ve's-Salavâtü ve't-Tayyıbât, e's-Selâmü aleyke Eyyüha'n-Nebiyyü ve Rahmetullâhî ve Berekâtüh. es-Selâmü aleynâ ve alâ ıbadılla-hı's-Sâlihîn. Eşhedü en lâ ilahe illâ-Allah ve eşhedü enne Mu-hammeden abdühu ve Resûlüh (F)." İlk oturuşda'bundan başka bir şey okunmaz.

81 - Tahiyyât bitince "Allahü Ekber" diyerek kıyama kalkılır. Son iki rekâtta sadece "Fatiha" okunur.

82- Namazın sonunda oturulup "tahiyyât" okunur. Hz. Peygambere "Salâtü selâm" getirilir; Kur'an sözlerine benziyen ve seçilmiş dualardan istenenler okunur.

Sonra, evvelâ sağa, sonra sola selâm verilerek her ikisinde de "EsSelâmü aleyküm ve rahmetullah" denilip.

 

Vitir Namazı:

 

83 - Vitir namazı, vaciptir (SMF). Akşam namazı gibi üç rek'âttir (F). Rek'âtlar arasında selâm verilmez ve her rek'âtta "Fatiha" ile bera­ber ilâve sûre okunur. Üçüncü rek'âtta ruküdan önce (F) kunût yapılır: Eller (Başlangıçta olduğu gibi) yukarı kaldırılır ve "Tekbîr" alınır. Sonra kunût duaları okunur. Vitirden başka hiç bir namazda kunût yapılmaz.

 

KIRAAT:

 

84 -Kıraat, farz namazların ilk iki rek'âtmda farz, son iki rek'âtında sünnettir (F). Farz namazların son iki rek'âtında kıraat yeri­ne Allah teâlâyı teşbihte bulunacak olursa caizdir.

85 - Kıraatin farz olan mikdarı, her rek'âtta bir ayet okumaktır[13] (SMF). Fatiha okumak, bir sûre veya üç ayet okumak ise vaciptir.

86 - Sabah ve öğle namazlarında "Hucurât" sûresinden "Buruç" sûresinin sonuna kadar olan sûrelerden birini okumak, ikindi ve yatsı namazlarında "Târik" sûresinden "Lem yekün"ün sonuna kadar olan sûrelerden birini, akşamda da "Lem yekün"dan sonra gelenlerden birini okumak sünnettir. Zaruret halinde ve yolculukda duruma uygun olanı okumak sünettendir.

Namazlardan herhangi biri için Kur'andan herhangi bir yer tayin edilemez. Tayin olunması mekruhtur.

 

Cemaatla Namaz:

 

87 - Cemaatla namaz kılmak müekked sünettir.

88- İnsanlara imam olmaya en ehliyetli kimse onların

 a) Sünneti en iyi bilenidir. Sonra sırası ile

 b) En iyi okuyanı,

 c) En takva sahibi ola­nı,

 d) En yaşlı olanı,

 e) Ahlâkı en güzel olanı ve daha sonra da,

 f) Yüz iti­barı ile en güzel olanıdır.

89 - imamın namazı uzatması doğru değildir.

90 - Kölenin (F), bedevinin, körün, fâsıkın, zinadan doğanın, bid'at sahibinin imam olmaları mekruhtur. Fakat bunların öne geçip arkala­rında namaz kılınması da caizdir. Kadınların ve âkil baliğ olmıyan ço­cukların (F) erkeklere imamlık yapması caiz olmaz.

91 -imama uyan tek kişi ise imamın sağ tarafinda, iki kişi veya da­ha çok iseler arkasında dururlar.

92 - Cemaatla namaz kılarken önce erkekler, sonra erkek çocuklar, sonra hunsâlar ve en arkada da kadınlar saf tutar. İmam, kadınlara da imam olduğuna niyet etmedikçe kadının imama uyması sahih olamıya-cağından erkekle aynı hizada olmanın hükmü ceryan etmez. Kadın ile aynı namazı kılarlarken kadın, erkeğin yanına durmuş olsa, erkeğin na­mazı bozulur (F).

93 - Kadınların cemaata'gelmeleri ve kendi aralarında cemaatla namaz kılmaları mekruhtur. Eğer kendi aralarında cemaatla namaz kı­larlarsa içlerinden imam olan öne geçmeyip ilk safın ortasında durur.

94 - Bir Özrü bulunanın (F) özrü olmıyana, Kur'an okumayı bilmi-yenin bilene, çıplak olanın giyinmiş (F) olana, rükû ve secdeyi tam yapa­nın ima ile kılana ve sünnet kılanın farz namaz kılana (F) imamlığı caiz değildir. Bir farz namazı kılan başka bir farz namazı kılana da imamlık yapamaz (F).

Abdesti olanın (M) teyemmümlü olana, abdestte ayaklarını yıka­mış olanın mesh etmiş olana, ayakta namaz kılanın (M) oturarak kıla­na, sünneti kılanın farzı kılana uyması caizdir.

İmamın, kendisine abdestsiz namaz kıldırdığını bilen namazını ye­niden kılar (F).

95 - İmam şaşırmca cemaattan biri önünü açar; hatırlatır. Fakat imamdan başkasının önünü açarsa namazı bozulur. İmam namazda hiç Kur'an okuyamazsa başkasını öne çeker, bu caizdir (SM). İmam sabah namazında kunût yaparsa cemaat birşey okumayıp susar (SF).

96 - Namazda mekruh olan işlen

1) Elbise ile oynamak,                                                      \.

2) Parmakları çıtlatmak,

3) Elleri böğrüne koymak,

4) Erkeklerin uzun saçlarını kadınlar gibi toplayıp tepelerinde bağ­lamaları veya iki örgü haline getirmeleri ve bu kıyafetleri ile namaz kıl­maları,

5) Elbiseyi omuza alarak yanlardan sarkıtmak,

6) Köpek oturuşu gibi oturmak,

7) Sağa, sola dönmek, bakınmak,

8) Özürsüz bağdaş kurmak,

9) Zaruret olmadan çakıl taşlarını düzeltmek,

10) Eli ile (F) veya dili ile selâm almak,

11) Esnemek, gerinmek,

12) Gözleri yummak,

13) Tesbîh ve ayetleri saymak.

97 - Namaz içinde akreb ve yılan öldürmenin namaza bir zararı yoktur. Bir kimse namazda yer, içer, konuşur yahut mushafı açarak yü­zünden okursa (SM) namazı bozulur. Ancak bunları cenneti veya cehen­nemi hatırlamakdan dolayı yaparsa bozulmaz.

Namazda iken abdestin bozulması:

98 - Namazda iken abdesti bozulan hemen abdest alıp geri kalan kısmını tamamlar (F). Fakat yeniden başlaması daha iyi olur.

İmamın abdesti bozulursa yerine cemaattan birini geçirir (F).   -Namazda delirir, uyuya kalıp ihtilâm olur veya bayılırsa namazı bı­rakmış ve bozmuş olur.

99 -Namazın sonunda "tahiyyâf'ı okuyacak kadar oturduktan sonra, daha henüz selâm vermeden abdest bozulsa, hemen abdest alınıp selâm verilir (F). Fakat kasten bozmuşsa namazı tamamlanmış olur (F).

Geçmiş namazları kaza etmek ve tertibin düşmesi:

100 -Geçmiş namazlar, hatırlandıkları zaman hazarda veya sefer­de geçtiklerine göre kaza edilirler[14].

101 -Geçmiş namaz, vakit namazından önce kaza edilir. Ancak za­manın azlığından, vakit namazının geçmesinden korkulursa önce vak­tin namazı kılınır.

102 -Geçmiş namazlar kaza edilirken teetibe, yâni sıraya göre kaza edilirler. Tertib: Unutmak, vakit namazının geçme korkusu ve beş vakit namazdan fazla namazın kazaya kalması ile bozulur. Tertib bozulunca da bir daha geriye gelmez.                                                     .

103 -Geçmiş namazlardan kaza edilecek olanlar, beş vaktin farzla­rı ve vitir namazıdır. Sabah namazının sünneti farzı ile beraber kazaya kalmışsa kaza edilir. Öğle namazının ilk sünneti de kendi vakti içerisin­de farzdan sonra kaza edilir.

 

SÜNNET NAMAZLAR:

 

104 -Hz. Peygamber buyurur: "Kim gece've gündüzünde on iki rekât sünnet namaza devam ederse, Allah Teâlâ cennette onun için bir ev yapar." Bunlar şu müekked sünnetlerdir:

1) Sabah namazından önce 2             ,       .

2) Öğle namazından önce 4 sonra 2

3) Akşam namazından sonra 2

4) Yatsı namazından sonra 2, toplam 12 rekâttır.

 

105 - Müstehab Olanlar:

 

 a) Öğle namazının son iki rekâtım, 4 rekât kılmak,

 b) İkindinin far­zından önce 4 rekât,

 c) Akgamın farzından sonra 6 rekât,

 d) Yatsının far­zından önce 4 ve farzından sonraki 2 rekâtı 4 rekât olarak kılmak müste-haptır.

106-Cuma'nın farzından Önce 4, farzından sonra da 4 rekât sünnet kılınır (S).

107 -Nafile bir namaza başlamakla onu tamamlamak (F), bozuldu ise kaza etmek lâzım gelir (F).

108 -Bir kimse nafile bir namaza ayakta başlayıp özrü olmadan oturursa, mekruh olmakla beraber namazı caiz olur (SM)."

109 - Gece namazlarında; iki, dört, altı (SMF) veya sekiz rekâtta bir selâm verilir. Bir selâm ile bundan fazla kılmak mekruhtur. Gündüz işe iki veya dört (F) rekâtta bir selâm verilir. Böyle olmakla beraber, hem gece ve hem de gündüz namazlarında dört rekâtta bir selâm vermek da­ha iyidir. Gündüzleyin bir selâm ile dört rekâttan fazla kılmak olmaz.

110 -Kıyamın uzun olması secdelerin çok olmasından daha üstün­dür. Sünnet namazların her rekâtında kıraat vaciptir.

 

Teravih:

 

111 -Teravih namazı, müekked sünnettir. Ramazan gecelerinde, cemaatın, yatsı namazından sonra toplanarak cemaatla beş terviha[15] (20 rekât teravih) kılmaları gerekmektedir. Her tervîha dört rekâttır ve

.ikişer rekâtta bir selâm verilir. Her dört rekâttan sonra dört rekâtlık bir namazı kılacak kadar oturulur. Teravih bitince de yine bu kadar müd­det oturulur ve sonra imam cemaata vitir namazı kıldırır. Vitir namazı sadece ramazan ayında cemaatla kılınır.

112 -Teravihin vakti, yatsıdan fecrin doğumuna kadar geçen za­mandır. Ayakta kılmaya güç varken oturarak kılmak mekruhtur.

113 -Teravih namazını hatim ile kıldırmak, yani bütün ramazanda teravihlerde bir defa Kur'an'ı hatm etmek sünnettir.

114 -Bütün sünnetleri evde, fakat teravihi camide kılmak efdaldir.

Küsûf - (Güneş tutulması) ve Husuf - (Ay tutulması) namazı:

115 -Güneşin tutulmasından dolayı kılman namaz iki rekâttır ve sünnet namaz gibi kılınır (F). Bu namazı cuma namazını kıldıran imam cemaatla kıldırır. Yalnız imam içinden okur (F) ve hutbesi de yoktur (F).

Eğer, cumayı kıldırmaya izinli imam yoksa, herkes münferiden iki veya dört rekât olarak kılar. Namazdan sonra da güneş açılıncaya kadar duâ eder.

116 -Ay tutulunca, herkes kendi başına (F) namaz kılar. Zindan çökmesi, kasırga ve düşman korkusundan dolayı kılman namazlar da ay tutulması namazı gibi münferiden kılınır.

 

İstiska namazı[16]        

 

117 -Allah Teâlânm yağmur yağdırması için kılman ve "îstiska" adını alan bir namaz yoktur (FSM). "İstiska"dan gaye, duâ ve Allah Teâlâ'dan af dilemektir. Ancak insanlar yalnız başlarına namaz kılar­larsa bu da iyi olur.

Müslümanlarla beraber bu yağmur duasına zimnıîler = (müslü-manların idaresi altında yaşıyan gayrı müslimler) çıkmamalıdır.

 

Sehv - (Yanılma) Secdesi:

 

118 -Namazda yanlışlık eseri olarak vacibi terk etmekden dolayı namazın sonunda selâm verildikten sonra (P) iki secde daha yapılır, ye­niden oturulup "tahiyyât" ve "salavâf'lar okunup selâm verilir.

119 -Namazın rükünlerinden (rükû, secde, kıyam ve oturmak gibi) birini fazla yapan kimseye yahut sessiz okuması gereken yerde sesli okuyan veya bunun aksini (F) yapan imama sehiv secdesi yapmak vacib olur.

120 -Namazın (tekbir ve teşbihleri gibi sünnet olan) bir zikrini terk etmekle sehiv secdesi gerekmez.

121 -Kıraati, birinci ve ikinci oturuşdaki tahiyyâtları, vitir nama-zmdaki kunûtu ve bayram namazlarmdaki tekbirleri (F) terk etmek se­hiv secdesini yapmayı lüzumlu kılar.

122 -Rukû'da veya oturuşlarda Kur'an okuyan sehiv secdesi yapar. Fakat kıyamda veya rukû'da tahiyyâtı okuyan sehiv secdesi yapmaz.

123 - İki veya daha çok hata yapanlar hepsi için bir sehiv secdesi ya­parlar.

124 - İmam yanıhrsa sehiv secdesi yapar ve cemaatta ona uyar. İmam secde etmeyince ona uyan cemaatta secde etmez (F). İmama uyan yanıhrsa ne imam ve ne de kendisi sehiv secdesi yapar.

125 - Cemaata sonradan katılan imamla birlikde sehiv secdesi ya­par ve sonra kalkıp kılamadığı rekâtları kılar.

126 -Birinci oturuşu terk ettiğini kalkarken hatırlryan, eğer tam kalkmamış ve oturuşa daha yakın ise hemen oturur, tahiyyâüni-okur Fakat hemen hemen doğrulmuş ise bir daha geri dönmez ve sonunda se­hiv secdesi yapar.

127-Son oturuşda yanılıp kıyama kalkan, kalktığı rekâtın secdesi­ne gitmedikçe geriye döner. Secdesine gitmişse ona altıncı bir rekât da­ha katar (F) ve böylece bu nama? nafileye çevrilmiş olur.

128 -İkinci oturuşda "tahiyyât" okuyacak mikdar oturur ve sonra beşinci rekâta kalkarsa geri döner, selâm verir. Beşinci rekâtın secdesi­ni yaparsa farzı tamamlanmış olur ve altıncı bir rekat daha ilâve eder ve sonunda sehiv secdesi yapar. Son iki rekât fazlalık, nafile olur.

129 -Kaç rekât kıldığında şüpheye düşen kimseye böyle bir şüphe ilk geliyorsa namazı yeniden kılar (F). Fakat bu iş onun başına çok kere­ler gelmişse kanaatma göre hareket eder (F). Hiçbir şeye karar vere­mezse en azma göre namazııu tamamlar.

 

Tilâvet Secdeleri:

 

130 -Secde âyetini hem okuyana ve hem de dinliyene tilâvet secdesi yapmak vacibtir (F).

131 -Secde âyetleri şu yerlerde bulunur: A'rafm sonunda Ra'd, Nahl, Benî İsrail (İsra), Meryem ve Hac sûrelerinin ilk secdesi, Furkan, Nemi, Elîf lâm mîm tenzil, Sâd, Hamîmu's-secde ve Necin sûrelerinin sonunda, înşikak, A'lak sûresinin sonunda[17]

132 -Tilâvet secdesinin şartları namazın şartları gibidir ve hemen secde edilmemişse sonradan kaza edilir. (F) cemaat da onu takib eder. Fakat imama uyanlardan biri secde ayetini okursa ne imam ve ne de ce­maat secde yapar (M).

133 -İmam, namazda secde ayetini okuyunca secde yapar, İmamın okuduğu secde ayetini namazda olmayan biri işitirse secde yapması icab eder. Namazdaki kimse kendisi ile beraber namaz kılmıyan birisinden secde ayetini işitirse namazını bitirdikten sonra secde yapar.

134 -Namazda secde ayetini okuyup namaz içinde tilâvet secdesini yapmıyandan bu secde kalkar.

135 -Aynı yerde bir secde ayetini birden fazla okuyana bir secde yapması yeterlidir.

136 - Secde yapmak istiyen, önce (ellerini kaldırmadan) tekbir alır (F) ve secdeye gider, sonra tekrar tekbir alarak secdeden kalkar[18]

 

Hastanın Namazı:

 

137 -Bir hasta ayakta durmaya kudreti yoksa veya ayakta-namaz kılınca hastalığının çoğalmasından korkarsa namazım oturarak kılar, secde ve rukûunu yapar. Secde ve rükû yapmaya da gücü yoksa îma ile namaz kılar[19]

Oturmaya da gücü olmıyan hasta, ayakları kıble istikametine gel­mek üzere arka üstü (F) veya yan yatarak namazını îma ile lalar. Hasta, üzerine secde etmek için bir şeyi başına doğru kaldırıp üzerine secde ederse, başını rükû için eğdiğinden daha fazla eğmiş ise caiz olur, eğme-mişse caiz olmaz.

Bir hastanın rükû ve secde yapmaya gücü yetmediği halde ayakta durmaya gücü yeterse namazını oturarak ima ile kılar (F).

138 -Başı ile îma suretiyle namaz kılamıyacak kadar hasta olanlar namazlarım tehir ederler. Göz (ZF), kalp ve kaşları'(ZF) ile îma yapmaz­lar.

139 -Namazının bir kısmını ayakta kılıp sonra ayakta durmaya ta­kati kalmayan, namaza başlamadan önce âciz olan gibidir[20]

140 -îma ile namaz kılan sonra rükû ve secde yapmaya güç bulursa namazını bozup yeniden kılar (Z.F).

141 -Deliren yahut bayılan bir kimsenin üzerinden beş vakit na­maz geçmişse onları kaza eder (F). Geçen namazlar beşden fazla ise üze­rinden düşerler, kazaları yapılmaz.

 

Yolcu Namazı:

 

142 - Dört rekâtlı her namaz yolcuya iki rekât olarak (F) farzdır.

143 - Bir kimse deve yürüyüşü ile ve yaya üç gün üç gecelik = (Orta­lama 90 km'lik - Mütercim) bir yolu kastederek şehrin evlerinden ayrı­lınca yolcu olur.  .

144 -Dağlık bölgelerde kendisine uygun bir yürüyüşe, denizde de mutedil bir havada ki (yelkenli) yürüyüşüne itibar edilir.

145 -Bir yolcu, oturduğu şehre gelinceye kadar yolcu olduğu gibi; gittiği şehir veya köyde 15 gün (F) kalmaya niyeti olmadıkça yolcu olur. Bundan dolayı 15 günden az kalmaya niyet edip orada kalması uzayıp 15 günü aşsa da o kimsenin yolculuğu devam eder.

146 -Asker, köle ve aile gibi başkasına uymaya, itaata mecbur olanlar, komutan ve efendilerinin yolcu olması ile yolcu olurlar. Aynı şe­kilde mukîm olması ile de mukîm olurlar.

147 -Yolcu gittiği yerde niyetle yolculuktan çıkıp mukim olabilir. Fakat asker, düşman yurduna girer veya bir yeri kuşatırsa orada niyeti ile seferi olmaktan çıkamaz.

148 - Göçebelerin bir arazide ikamete niyetleri sahihtir.

149 -Bir kimse iki ayrı yerde ikamete niyet ederse bu sahih olmaz. Ancak hangisinde geceleyecekse oradaki ikameti sahih olur.

150 -Bir namaz, vaktinin sonuna doğru yolculuğa çıkan, o namazı yolculuğa göre iki rekât kılar. Yine bir vaktin sonuna doğru yolculuğu sona eren o namazını tam olarak kılar. Farzdaki bu değişiklikte son vak­te itibar edilir.

151 -Misafir, vaktin haricindeki bir namazda mukime uymaz.[21] Eğer misafir vakit içinde misafir olmayana uyarsa namazım tam olarak kılar.

152 -Misafir olan mukim olana, imamlık yapınca, iki rekâtta selâm verir ve mukim olan namazını dörde tamamlar

153 -Âsîlerle (F) âsî olmıyanlar ruhsatlarda eşittirler.

 

Cuma Namazı[22]

 

154 -Cuma:

1) Hür,

2) Sıhhatli,

3) Şehirlerde oturan erkeklere farzdır.

Cuma ancak şehirlerde (F) yahut şehirlerin yakınlarında hazırlan­mış namazgahlarda kılınır. Kasaba halkı camilerinin en büyüğünde toplandıkları zaman cami almazsa böyle yerlere şehir adı verilir. .  

 155 -Cumayı devlet başkanı veya onun vekili (F) kıldırır.

156 -Cumanın vakti, öğle namazının vaktidir.

157 -Hutbesiz cuma caiz olmaz. İmam iki hutbe okur ve ikisi arası- . nı az bir oturuşla ayırır. Hutbede sadece (El-hamdu Lillah ve Sübhanellah gibi) Allahı zikretmekle yetinse caiz olur (F.SM).

Hutbenin, ayakta ve abdestli olarak okunması daha üstündür. Fa­kat oturarak veya abdestsiz okunması da caizdir.

158 -Hutbe okunurken cemaatın orada bulunması şarttır[23]

159 -Kendisine cuma namazı farz olmıyan birisi cumayı kılarsa bu öğle namazı yerine geçer. Böyle bir kimsenin Cumayı kıldırması da caiz­dir. Özrü olmıyan birisinin cumayı kılmayıp öğle namazını kılması mek­ruh olmakla beraber caizdir (Z). Fakat bu kimse Öğle namazım kıldıktan sonra cuma namazını da kılmak için camiye gitmeğe kalkışsa kıldığı öğ­le namazı bâtıl olur (SM[24].

160 -Özürlü olanların şehir içinde cuma günü cemaat,olarak öğle namazını kılmaları mekruhtur.

161 -Cuma günü imanı hutbeye çıkınca cemaat ona döner. Hiç kim­se konuşmaz ve herkes hutbeyi dinler. îmanı hutbe okurken namaz kıl­mak mekruhtur. İlk ezan okunurken cemaat camiye doğru yol alır.

162 -İmam hutbeye çıkınca oturur. Müezzin cami içinde ikinci eza­nı okur. Hutbe tamamlanınca cemaat ile cuma namazı kılınır.

 

Bayram Namazları:

 

163 -Cuma namazı farz olanlara bayram namazını kılmak vacip­tir. Cuma namazının kılınabilmesi için var olması lâzım gelen şartlar aynen bayram namazının kılınabilmesinin de şartlarıdır[25]. Ancak cuma hutbesi farz iken bayram hutbeleri sünnettir.

164 -Ramazan bayramı sabahında yıkanmış olmak, dişleri fırçala­mak, en güzel elbiseleri giymek, güzel kokular sürünmek, tatlı bir şey meselâ hurma, üzüm ve bunlara benzer şeyleri yemek, o gün fitır sada­kasını vermiş olarak camiye gitmek müstehaptır.

165 -Bayram namazının vakti; güneşin (bir veya iki mızrak boyu) yükselmesinden başlar, zeval vaktine kadar devam eder.

166 -Bayram namazı iki rekâttır ve imam ile kılınır. Önce başlama tekbiri alınır*. Arkasından üç (F) tekbir daha alınır. Sonra Fatiha ve ilâve sûre okunur. Tekbir alınarak rukûa gidilir. İkinci rekâta kıraat (Fatiha ve ilâve sûre) ile başlanır (F). Kıraat bitince üç tekbir alınır, dör­düncü tekbir ile rukûa varılır. Birinci rekâtın başında alınan üç fazla tekbir ile ikinci rekâtın sonunda alınan üç tekbirde de eller yukarıya kaldırılır.

167 - Namazdan sonra hutbe okunur. Bu hutbe de iki kısımdan meydana gelmiştir. Her ikisinde de halka sadaka-i fıtır anlatılır.

168-Güneş zeval vaktine geldikten sonra ay görünürse bayram na­mazı ertesi gün kılınır. Ondan sonra da artık bir daha namaz kılınmaz.

Kurban bayramında yapılması müstehap olanlar:

169 -Ramazan bayramında yapılması müstehab olan şeyler kur­ban bayramında da müstehaptır. Ancak kurbanda namazdan önce bir şey yememek, camiye giderken yolda tekbir getirmek de müstehaptır.

170 -Kurban bayramı namazı da aynen ramazan bayram namazı gibi kılınır. Yine namazdan sonra iki kısım halinde hutbe okunur ve bu hutbelerde halka "kurban" ve "teşrik tekbirleri"nden bahshedilir.

171 -Kurban bayramı namazı birinci gün kıhnanıamışsa ertesi gün ve o gün de kılınanı amışsa daha ertesi gün kılınır. Bu hususda bir maze­ret olmakla olmamak arasında fark yoktur.

172 -Teşrik tekbirleri şöyledir: "Allahu Ekber, Allahu Ekber, lâ ilahe illâ-Allahu vallahu Ekber, Allahu Ekber ve Lillâhi'1-hamd"[26]. Bu tekbirler vaciptir ve şehirlerde oturan halk tarafından cemaatla kılman farz namazların bitiminde arefe gününün sabah namazından bayramın birinci günü ikindi namazının sonuna kadar olan sekiz vakitte getirilir[27]

 

Korkulu Durumda Kılman Namaz:

 

173 -Bu, imamın, cemaata farz bir namazı iki kısım halinde kıldır-masıdır. Halkın bir kısmı düşman karşısında yerlerini alır. Diğer kısım yolcu hükmünde iseler bir rekât, mukim iseler iki rekât, imamla namaz kılarlar. Akşam namazının da Önce iki rekâtı kılınır. Sonra birinci kısmı düşman karşısına gider ve oradan ikinci kısım gelir.

îmam ikinci kısma namazın geri kalan kısmını kıldırır ve yalnız ba­şına selâm verir. İkinci kısım selâm vermeden doğruca gidip düşman 'karşısındaki yerlerini alırlar.

Birinci kısım gelip "Fatiha" ve "îlâve sûre'yi okumadan kendi baş­larına namazlarını tamamlarlar, selâm verip yerlerine giderler.

Tekrar ikinci kısım gelir namazlarını "Fatiha" ve "ilâve sûre"yi oku­yarak tamamlarlar[28]

174 -Gidip gelirken düşmanla vuruşan veya bir vasıtaya binenin namazı bozulur. Harbin şiddetinden korku artarsa herkes bindiği şeyin üstünde tek başına îma ile gücü yettiği tarafa.dönerek namazını kılar. Yürüyerek namaz kılmak caiz olmaz.

Yırtıcı hayvanların verdiği korku da düşmanın verdiği korku gibi­dir.

 

Kabe'de Kılınan Namaz:

 

175 -Namazın farzım, sünnetini, Kabe'nin içinde ve üstünde kıl­mak caizdir. İmam Kabe içinde namaz kıldırırken ona uyanlar Kabe et­rafında halka olurlarsa caiz olur. İmamın yanında yer almaları da caiz­dir. Ancak imamın önüne geçerek arkalarını ona doğru çevirmiş olma­malıdırlar.

îmam "Mescid-i Haram"da namaza durunca cemaat "Kâbe"nin et­rafında halka olur ve imam ile birlikte namazlarını kılarlar.