16. BÖLÜM.. 2

RESİM YAPMAK.. 2

16.1. Resim Yapmanın ve Ressamlığın Haramlığı 2

16.2. Çocukların Oyuncakları Olan Resimlerin Mübahliğı 2

16. 3. Eve Resim Asmanın Yasaklanması 2

16.4. Gölgesiz Resimler 2

16. BÖLÜM

RESİM YAPMAK

16.1. Resim Yapmanın ve Ressamlığın Haramlığı

Ressamlıktan ve insan, hayvan veya kuş olsun, ruh taşıyan can­lıların resmini yapmaktan meneden açık sahih hadisler gelmiştir.

Ağaçlar, çiçekler ve benzeri ruh taşımayan varlıkların resmini yapmak ise caizdir.

Allah Rasûlü sallallahu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: «Kıya­met günü insanların en şiddetli azaba çarptırılanları, şu resimleri yapanlardır.»

tbn Abbas'dan rivayete göre, o şöyle demiştir: Allah Rasûlü sallallahu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: «Dünyada bir resim ya­pan, kıyamet günü —veremeyeceği halde—ona ruh vermekle mü­kellef tutulur.»

Müslim'in rivayetine göre; bir adam İbn Abbas'a gelerek: «Ben bu resimleri yapıyorum. Buna da alıştım.» dedi. îbn Abbas ona: «Yaklaş,» dedi. Adam yaklaştı. îbn Abbas sözünü tekrarladı. Adam daha da yaklaştı. îbn Abbas elini basma koyarak: «Sana duyduğumu bildireyim. Allah Rasûlü aleyhisselam'ı işittim, şöyle buyuruyördu: «Bütün ressamlar ateştedir. Çizdiği her canlı resme can vermesi is­tenir. Ona Cehennemide böylece azab olunur.» Sonra îbn Abbas; «Eğer yapmak zorundaysan, ağaç ve cansız şeylerin resmini yap.» dedi.

Ali (r.a.)'dan rivayete göre; o şöyle demiştir: Allah Rasûlü sal­lallahu aleyhi ve sellem cenazede idi: «Hanginiz yolda kırılmadık bir put, yerle bir kılınmadık bir kabir, bozulmadık bir resim bırak­madan Medine'ye gider?» diye sordu. Bir adam: «Ben, ey Allah'ın Rasûlü!» diye cevap verdi. Ali (r.a.) dedi ki: «Medineliler korktu. Adam yola koyuldu. Sonra dönüp: «Ey Allah'ın Rasûlü, kırılmadık put, yerle bir edilmedik kabir, bozulmadık resim bırakmadım,» dedi. Sonra Allah Rasûlü sallallahu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: «Kim bu san'atlardan birine tekrar dönerse, o kimse Muhammed'e indirilene küfretmiştir.» (Hadisi Ahmed bin Hanbel «hasen» isnad ile kaydetmiştir.)

16.2. Çocukların Oyuncakları Olan Resimlerin Mübahliğı

Bu hükümden, gelin ve benzeri çocuk oyuncaklan müstesnadır. Bunlan yapmak ve satmak aşağıdaki hadisler gereğince caizdir:

Aişe (r.a.)'dan rivayete göre, o şöyle demiştir: «Ben bebeklerle oynardım. Bazan yanımda kız çocukları varken, Allah Rasûlü ya­nıma girerdi. O girince çocuklar çıkar, o çıkınca girerlerdi.»

Yine Aişe (r.a.)'dan rivayete göre; Nebi aleyhisselam, Tebuk ve­ya Hayber savaşından döndüğünde bir rüzgâr esti. Rafın örtüsü açı­lıp Âişe'nin oynadığı bebekler çıktı. Nebî aleyhisselam: «Ne bunlar ey Âişe?» diye sordu. Âişe: «Bebeklerim,» dedi. Nebi aleyhisselam, bunların arasında paladan yapılmış bir iki kanatlı at gördü. Nebî aleyhisselam: «Şu ortada gördüğüm ne?» diye sordu. Âişe: «At,» dedi. «Bu üzerindeki ne?» diye sorunca, Âişe: «iki kanat,» dedi. Ne­bî aleyhisselam: «îki kanatlı at ha?» buyurdu. Âişe: «Süleyman'ın kanatlı atını duymadın mı?» dedi. Bunun üzerine Allah Rasûlü sal­lallahu aleyhi ve sellem dişleri görününceye değin güldü. (Hadisi Ebû Dâvûd ve Nesâî kaydetmiştir.)

16. 3. Eve Resim Asmanın Yasaklanması

Resim yapmak haram olduğu gibi, resim almak ve onları eve asmak da haram kılınmıştır. Resimin şekli kalmaymcaya değin on­ları kırmak vaciptir.

Buharî'nin rivayetine göre, Nebî aleyhisselam evinde put re­simleri bulunan bozulmadık hiç bir şey bırakmadı.

Rivayete göre; Allah Rasûlü sallallahu aleyhi ve sellem şöyle buyurmuştur : «Melekler resim bulunan eve giremezler.» (Hadisi Buharı ve Müslim kaydetmiştir.)

16.4. Gölgesiz Resimler

Yukarıda söylenenlerin tümü, gölgesi bulunan cisimli resimle­re hastır.

Gölgesiz resimlere gelince, duvarda levha üzerinde bulunan na­kışlara, elbisede bulunan resimlere, çizgilere, odaların duvar kö­şelerindeki resimlere gelince bunların tümü caizdir.

Önce bunlar yasaklanmış, sonra da bunlara izm verilmiştir.

Yasaklamaya Âişe (r.a.)'nm şu sözü delâlet eder: Allah Rasûlü sallallahu aleyhi ve sellem yanıma girdi. Benim dolabımı örttüğüm resimli bir örtüm vardı. Onu görünce çekip aldı. Yüzünün rengi de­ğişerek şöyle buyurdu: «Ey Âişe, Allah katında insanların kıyamet günü en şiddetli azab görecek olanları, Allah'ın yaratmasına benze­meye çalışan kimselerdir.»

Âişe şöyle dedi: «Onu kestik ve ondan bir ya da iki yastık yap­tık.»

Yüsr bin Sa'îd'in rivayeti de ruhsata delâlet eder. Zeyd bin Ha-lid yoluyla Ebû Talha'dan rivayetine göre, Nebî aleyhisselam şöyle buyurmuştur: «İçinde resim bulunan eve melekler girmez.»

Yüsr şöyle dedi: «Sonra Zeyd rahatsızlandı. Onu taşıdık. Evin­deki kapının, cisimli bir örtüsü vardı. Nebî aleyhisselam'm hanımı Meymûne'nin terbiyesinde yetişmiş Ubeydullah'a, «Bir gün onca Zeyd bize resimin durumunu bildirmedi mi?» dedim. Ubeydullah şöyle dedi: «Elbisedeki çizgiler müstesna» dediğini duymadın mı?» (Hadisi Buhari, Müslim, Ebû Dâvûd, Nesâî ve Tirmizî kaydetmiş­tir.)

Âişe (r.a.)'dan rivayete göre, o şöyle demiştir: «Üzerinde kuş resimleri bulunan bir perdemiz vardı. İçeri girenin tam karşısına gelirdi. Allah Rasûlü sallallahu aleyhi ve sellem: «Şunun tersini çe­vir. Her içeri girişimde onu görüp dünyayı hatırlıyorum.» buyurdu. (Hadisi Müslim rivayet etmiştir.)

Bu hadîs, bunun haram olmadığına delildir. Çünkü eğer son emir, haram olsaydı, onun yırtılmasını emrederdi; sırf yüzünü ters çevirmekle yetinmezdi. Sonra ters çevrilmesinin illetini de dünya­yı hatırlatması olarak belirtiyor.

îmam Tahavî, imamların bunu kuvvetlendiren şu görüşünü naklediyor: «Şari'in ilk nehyi, desendeki bütün resme yönelikti.' Çünkü araplar daha henüz resimlere tapınmadan kurtulmuşlardı. Bu yüzden nehiy geneldi. Sonra bu nehiy yerleşince, elbise edinme­de zaruri bir durum olduğu için elbiselerdeki desenler mubah kılın­dı. Değer verilmeyen şeylerde izin verildi. Çünkü cahillerin bu de­ğersiz şeyleri büyütmesi konusunda emin olundu. Değersiz olmayan şeylerde bu nehiy baki kaldı.»

İbn Hazm şöyle demiştir: «Çocukların oyuncaklarının resimli olmasına izin verilmesi Özel bir durumdur. Bunların dışındaki re­simler helâl değildir ve elbisedeki desenler dışındaki resim haram­dır.»

İbn Hazm daha sonra Zeyd bin Halid'in Ebû Talha el-Ensârî'-den naklettiği —yukarda geçen —hadisi anmıştır.