Şirket (Ortaklık) Bahsi: - 043Sirketortakliklar - 6. Sayfa

Şirket  (Ortaklık)  Bahsi:

Şirket, (ortaklık) iki kısımdır:

1 - Mülklerde ortaklık,

2 -Âkidler (alışverişler) de ortaklıktır.

Mülklerin ortaklığı: Bir ayni, iki kişi irs (varislik) yoluyla elde eder veya beraberse satın alırlarsa, birisi diğerinin izni olmaksızın ar­kadaşının payında tasarruf etmez. Yekdiğerinin payına da tasarruf etmek bakımında ecnebi gibidirler.

Âkidler ortaklığı olan ikinci kısmı dört nev'e ayrılır:

 1 -Mufaveze,

 2 - İnan,

 3; - Sanat ortaklığı,

 4 -Kredi ortaklığıdır.    olar. iki kişinin ortak

ile köle, çocuk kâlet ve kefalet üzere bu ortaklık

Bu iki arkadaştan birisinin satın aldı* mal ikisinin arasında or­tak olur Incak al efradının yemeği ve giyeceği hariçtir.

Ortak olmaya elveriri olan nesnenin karşılığında hangisine borç yüklenmişse, diğeri de o borçtan mesuldür.

gümüş külçeleri şirket kuracaklardır.

 yetine gelfe, ve.bir kısmiyle iştlı (kapitali) veya öbürünün kefili olacaK ta ta, müsavat tahakkuk etsin.

ilâ ortağın maldan (sermayeden) birisi, daha bir şey almazdan evvel helak olursa şirket bozulur. Eğer birisi maliyle (sermayesiyle, kapıtaliyle) (bir şeyler) satın alırsa ve diğerinin daha bir şey satın almaz­dan evvel malı (sermayesi) helak olursa şartlarına binaen satın alın­mış nesne aralarında ortaktır.

O nesneyi maliyle alan zat, ortağının hissesine düşen parayı orta­ğından bilâhare tahsil eder. Mallarını birbirine karıştırmasalar bile, ortaklık caiz olur. İki ortaktan .birisine kârdan belli bir miktar dır-hem şart edilirse ortaklık sahih olur. Mufaveze ve fnan ortaklıkları­nın iki ortakçısı için, «malı ticaret eşyasına çevirmek, sermaye, ye­rinde kalmak şartiyle kârda ortak olmak şekliyle başkasına vermek ve şirket mabnaa tasarruf etmeye şirket haricinden birisini vekil tâyin etmek»» salâhiyetini vermek vardır. O, vekilin elinde şirket malı ema­nettir.

Sanatta ortaklığa gelince: İki terzi, iki boyacı beraberce bir işi kabul edip hasılatını aralarında yarı yapmak üzere anlaşabilirler. Bu ortaklık caizdir. Her birinin kabullendiği işin yapılması, hem kendi­sine, hem de ortağına lâzım gelir. O halde eğer birisi çalışır, diğeri ça­lışmazsa dahi hasılat aralarında yanyarıyadır.

Kredi şirketine gelince, iki kişi, mallan olmadığı halde halkın ya­nındaki, itibar ve kredileriyle müşterek alışveriş yapacak şartiyle or­tak olmalarıdır. Bu şekilde ve bu minval üzere yapılan ortaklık sa­hihtir. Her birisi aldığı malda ortağının vekilidir.              .....     ;

Bu gibi ortaklıkta satın alınan malın parası aralarında yarıya olsun şartını koşarsalar, kâr da aralarında yanyarıyadır. Kârdan biri diğerinden fazla alırsa caiz değildir. Eğer satın alınan mal için «biri­sine üçte bir miktarı parası vermek şartım koşarlarsa kâr da böyledir.»» Odun toplamak, ot edinmek ve avlanmakta ortaklık yoktur. On­lardan her birisinin avladığı ve topladığı kendisinindir. Birisinin ka­tırı diğerinin tuluhu (tulumu) olduğu halde, katır ile suyu çekip sa­talım hasılat aramızda deseler, bu ortaklık sahih değildir. Su çekip satan, bütün hasılatı elde eder; eğer katırın sahibi ise, tuluhun (tulu­mun) ücretilmislini verecektir, eğer tuluhun sahibi ise katır sahibine katırın ücretilmislini verecektir......

 Her fâsid (bozuk) şirkette, elde edilen kâr sermayeye taksim   edi birisi için şart koşulan fazla kâr almak şartı bozulur.

Ortaklardan birisi Ölür veya irtidat edip darülharbe (kâfir mem­leketine) iltihak ederse, ortaklık bozulur.

1 Ortaklardan hiç birisi arkadaşının izni olmaksızın onun malının zekâtını veremez. Eğer yekdiğerine malının zekâtını vermek iznini ve­rirse ve her birisi de zekâtı eda ederse, ikinci defa zekât veren* ilkön­ce verenin zekât vermesinden haberi olursa veya olmazsa verdiği ze­kât kadar mesul olur.;