Şuf'a [16] - Fıkıh - 044Sufa - 14. Sayfa

 

ŞUF'A[16]

 

97 - Şuf a işlemi, ancak akar olan mülklerde olur. Akarm taksim edilebilir veya taksim edilemez olması arasında fark yoktur.

98 - Şuf a; akarı, mal sayılan bir bedel karşılığında başkasına mülk edindirmekle icab eder.

99 - Şuf a hakkı, ancak satışdan sonra olur ve şefî'm = (Şuf a hakkı olan), satılan yerin şefî'i olduğunu söylemesi ve o yeri istediğine ait şahit tutması ile kararlaşır.

100  -Şufa hakkı olan, satılan akarı (müşterinin rızası veya hâkimin hükmüne dayanarak) almakla mülkiyetine geçirir.

101  -Şuf ada müslüman, zimnıî, ticaret yapmasına izin verilen mükâteb köle ve bir kısmı azad edilmiş köle eşittirler..

102 - Şuf a hakkı, sırası ile şu kimselerindin

1) Satılmış olan malda ortaklığı olan,

2) Satılmış olan malda (su hakkı, yol hakkı gibi) bir hakkı olan,

3) Satılmış olan yere bitişik komşu olan.

103 - Şuf a davasını geri bırakmakla bu hak düşmez.

104 -Şuf a hakkı olan, hâkim, huzurunda bu hakkını talep edince hâkim davalıya = (muddea aleyh) sorar. Davalı, şefî'm şuf aya sebep olan mülkünü itiraf ederse veya davalı aleyhine delil getirilirse, yahut davalı kendisine verilen yeminden bilmediği gerekçesi ile çekinirse şefî'm mülkü sabit olur.

105 -Şuf a hakkı olanlar birden fazla olunca; meşfû' = (şuf a konusu olan mülk) onların (hisselerine göre değil) sayılarına göre taksim edilir.

106 -Şefî', satışı öğrendiği zaman hemen o meclisde, satılan akarı istediğine şahit tutmalıdır. Mümkün iken şahit tutmıyanın şuf a hakkı kaybolur.

107 -Satılan akar daha henüz mal sahibinin elinde bulunuyorsa şefî' mal sahibine karşı, yahut müşteriye karşı veya akarın yanında şa­hit tutar.

108 -Akar satıcının elinde olduğu zaman şefî1 ona karşı hasım = (davacı) olur. Fakat hakim ileriye sürülen delilleri ancak müşteri huzu­runda dinler ve sonra da satışı fesh eder, zararı da satıcıya pit kılar.

109 -Şefî' parayı hazırlıyamaymca da yine davacı olmaya hakkı vardır. Fakat mahkemece lehine hüküm verildiğinde parayı hazır bu­lundurması gerekir.

110 -Bir malı satın almaya vekil olan onu müvekkiline teslim edin­ceye kadar şuf ada davacı olur.

111 -Şefı'in, akara verilmiş olan bedel misliyattan ise mislini, kıye-miyattan ise kıymetini Ödemesi borcu olur.

112  -Satıcı müşteriden fîatın bir kısmını indirmişse bu miktar şefî'den de düşer. Fiatın yarısını indirmiş ve arkasından diğer yarısını da bağışlamışsa şefî1 son yansı karşılığında satın alır.

113 -Müşterinin fîat artırması şuf adar = (şefî')a lâzım gelmez.

114 -Fiat konusunda anlaşmazlığa düşüldüğünde söz müşterinin­dir. Delil getirmek de şefî'a ait olur.

 

Şuf a Hakkının Kalkması:

 

115 -Şuf a hakkı aşağıdaki sebepler yüzünden kalkar:

1) Şuf adarın Ölümü,

2) Şuf adarın, şuf a hakkının tamamından veya bir kısmından vaz geçmesi,

3) Şuf adarın bir bedel karşılığında müşteri ile sulh olması,

4) Şuf adarın mahkemece şuf aya hüküm verilmeden önce malını satması ile,

5) Satılan akarın zararını satın alana tazmin etmesi,

6) Satın alandan o akarın satışını veya kirasını pazarlık etmesi ile.

116 -Şuf a hakkı, müşterinin ölümü ile kalkmaz.

117 -Satıcının vekilinin şuf a hakkı yoktur. Fakat müşterinin veki­linin şuf a hakkı vardır.

118 -"Müşteri falan kimsedir" denilip şefî1 o kimse için şuf a hak­kından vaz geçse ve sonra da başkası olduğu anlaşılırsa şefî'in şuf a hakki devam eder.

119 -"Akar 1000 liraya satıldı" denilip şefî' hakkından vaz geçse, sonra daha az bir fiata, yahut ölçülen veya tartılan mallar karşılığında satıldığı ortaya çıkarsa şuf a hakkı baki kalır.

120 -Şuf a hakkı gerçekleşmeden önce müşterinin, şuf ayı düşür­mek için hile yapması kötü görülmez (M). Hissesinin bir kısmını satan sonra geriye kalan hissesini de satarsa şuf a ilk hissede olur, başkasında olmaz.

121 -Müşteri akarı veresiye almışsa şefî' isterse parasını hemen verir, isterse de vadesi dolduktan sonra verir ve sonra evi teslim ahr.

122 -Müşteri arsaya bina yapmış olduğu halde mahkeme; şefî' le­hine karar verince, şefî' dilerse binayı kıymeti karşılığında satın ahr, di­lerse de binayı müşteriye yıktırır.

123 -Şefî1 şuf a hakkı ile aldığı arsaya bir ev yapar da; sonra o yerin gerçek hak sahibi ortaya çıkarsa, ancak verdiği parayı geri alabilir.

124 -Ev harab olur yahut ağaçlar kurursa şefî' dilerse akarı tam fî­at karşılığında alır dilerse de hakkından vazgeçer.'

125 -Müşteri binayı aldıktan sonra yıkarsa; şefî' dilerse arsasını ona isabet eden paraya satın alır, isterse de hakkından vaz geçer.

126  -Satın alınan hurma ağaçları üzerindeki meyve şefî'indir, müşteri onları topladığı zaman hisselerine düşen para asıl fiattan düşüriilür.