Gerçeğin ve doğrunun
yolunu gösteren Allah 'a hamdeder, peygamberlerin sonuncusu Hz. Muhammedi, onun
ailesini ve ashabını salât ve selâm ile anarım.Usûlü 'I-fıkıh ilmi, dinî
ilimlerin en değerlilerinden ve faydalılarmdandır. Zira bu ilim, içtihadın
temelini ve onu ayakta tutan ana direkleri oluşturur. Bu ilim olmaksızın, fıkıh
ile meşgul olanlar onun kaynaklarını ve müctehid imamların fıkhı hükümleri bu
kaynaklardan hangi metodlan izleyerek çıkardığım bilemezler. Müctehid olsun
olmasın fıkıh ile ilgilenen herkes bu ilme muhtaçtır: Müctehid ictihad ederken,
diğer fıkıh mesleği mensupları da araştırma ve incelemelerinde veya uyduğu
mezhebin esaslarına göre feri çözümler çıkarmak için yahut mezhep imamının
zamanında yaşanmamış olayların hükümlerini belirleyebilmek için bu ilimden
faydalanır.İşte bu öneminden dolayı müslünan bilginler çeşitli devirlerde bu
ilme fevkalâde ilgi göstermişler ve bu alanda değişik metodlarla çok sayıda
eser kaleme almışlardır. Ne var ki, çeşit ve sayısının çokluğuna mukabil, bu
eserler, ancak ihtisas sahiplerinin yahut bu ilmin meseleleri ile az çok
meşgul olmuş kişilerin anlayabileceği durumdadır. Çünkü bu konuda kitap yazan
müelliflerin bir kısmı okuyucuyu asıl konuya eğilmekten alıkoyacak ölçüde
cedele ve lâfzı tartışmalara yer vermiş, bir kısmı ise bilmece veya anlaşılması
imkânsız sözler haline getirecek derecede muhtasar (kısa) ifadeler
kullanmışlardır. Tabiî ki bu son durum, ifadedeki kapalılıkları gideren ve
müellifin maksadına açıklık getiren "şerhler" yazılması, aynı şekilde
şerhler için "haşiyeler", haşiyeler için de "takrirât" ve
" ta'lîkaat" yapılması ihtiyacını ortaya çıkarmıştır. Böylece, kitaba
başvuranın temel kaygısı, o kitabın üslûbunu anlamak ve ifadelerini çözmek
olmuş, okuyucu ilmin esası ve özünden çok lâfızlarla uğraşmak zorunda
kalmıştır.Bu ilimle meşgul olan ya da bazı meseleleri öğrenme vesilesiyle
sözkonusu eserlere başvuran herkes bu gerçeği farkeder. Fıkıh ve fıkıh usulü
öğretimini özellikle üstlenen Ezher Üniversitesine bağlı İslâm Hukuku
Fakültesinde (halen Hukuk ve İslâm Hukuku Fakültesi) bu ilmi öğrenmeye
başladığımızda ben de diğer meslektaşlarım gibi bu gerçeği yaşadım.Kısacası,
fıkıh usulü ilmine dair kolay anlaşılır bîr kitap kaleme alınması ihtiyacı
açıkça kendini hissettiriyordu. Bu ilimle ilk defa tanışan kimseler dahil
herkesin kolayca anlayabileceği, fakültede ilk dersten itibaren Öğrencinin
hocası ile birlikte konuyu izleyebilmesini sağlayacak bir kitap yazılmasını hep
temenni ediyordum.Sözünü ettiğim fakülteye hoca olarak tayin edilince, önce bir
meslektaşımla birlikte birinci yıl öğrencileri için kolaylık sağlayan ve o
yılın müfredatını ihtiva eden bir kitap yazma imkânım buldum.İbrahim
Üniversitesi (halen Ayn Şems Üniversitesi) Hukuk Fakültesine hoca tayin edilip
-bu dersi İlk defa görecek olan- dördüncü yıl öğrencilerine fıkıh usulü dersini
okutma görevini üstlenince, bunu, düşündüğüm tarzda bir kitap yazmak için iyi
bir fırsat olarak gördüm ve elinizdeki bu kitabı kaleme aldım. Umarım, Yüce
Allah, işaret ettiğim gayeyi gerçekleştirmeye, ilgilenen herkesin zorluk
çekmeden anlayabilceği.şekilde bu ilmi tanıtan bir kitap kaleme almaya beni
muvaffak kılmıştır. Allah'tan, kitabın okuyucularıma faydalı olmasını, kendi
rızasına lâyık samimi bir çalışma ürünü olarak kabul etmesini diliyorum. Başarı
Allah 'tandır. O 'nun gücü herşeyin üstündedir. En iyi dost ve yardımcı O'dur.[1]
[1] Prof. Dr. Zekiyüddin Şa’ban, İslam Hukuk İlminin
Esasları (Usulü’l-Fıkh), Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları: 19-20.