Yeni Sayfa 1 - Ilmihalhilmidonduren - 63. Sayfa

>III- HAC­CIN FEVRÎ VE­YA ÖMRÎ OLU­ŞU

Ebû Hanîfe, Ebû Yûsuf ile Mâlikiler ve Han­be­li­le­re gö­re hac, fevrîdir. Ya­ni yü­küm­lü­nün, ge­rek­li şart­la­rı ta­şı­dı­ğı ilk yıl­da hac­cet­me­si ge­re­kir. Hac­cı, yıl­lar bo­yun­ca ge­cik­ti­rir­se fâsık olur ve şâhitliği red­de­di­lir. Çün­kü hac­cı ge­ri bı­rak­mak kü­çük ma'si­yet­tir. Bun­da ıs­rar et­mek ki­şi­yi fıs­ka gö­tü­rür. Böy­le bir kim­se hac yap­ma­dan ma­lı te­lef ol­sa, borç pa­ra alıp hac­cet­me­si ha­lin­de, ilâhî mağ­fi­re­te nâil ola­ca­ğı umu­lur. Hac­cın ge­cik­ti­ril­me­den îfasına, hac­la il­gi­li âyetler delâlet et­ti­ği gi­bi, şu ha­dis­ler de bu­nu des­tek­ler : “Hac yap­mak­ta ace­le edi­niz. Çün­kü siz­den bi­ri­niz ölü­mün ken­di­si­ne ne za­man ge­le­ce­ği­ni bil­mez.” 26  “Bir kim­se­yi has­ta­lık, açık bir ih­ti­yaç, bir sı­kın­tı ve­ya zâlim bir sul­tan alı­koy­mak­sı­zın hac yap­maz­sa is­ter ya­hu­di, is­ter­se hris­ti­yan ola­rak öl­sün. ” 27

Şâfiîlere ve İmam Mu­ham­med'e gö­re, hac ömrî ( terâhî ) dir; ya­ni hac için ge­rek­li şart­la­rı ta­şı­yan yü­küm­lü, bu­nu ilk yıl­da yap­mak zo­run­da de­ğil­dir. An­cak bu kim­se­nin hac ve­ya um­re­yi, ge­cik­tir­mek­si­zin yap­ma­sı sün­net­tir. Çün­kü tâat sa­yı­lan amel­le­ri ça­buk yap­mak, ha­yır­lı iş­ler­de ace­le et­mek İslâm'ın tav­si­ye et­ti­ği hu­sus­lar­dan­dır. Âyet­te; “Ey mü'min­ler, ha­yır iş­le­ri­ne ko­şu­nuz, bir­bi­ri­niz­le ya­rış edi­niz.” 28 bu­yu­ru­lur. Hac ken­di­si­ne farz olan kim­se, mes­ken yap­ma, ço­cu­ğu­nu ev­len­dir­me gi­bi se­beb­ler­le, hattâ se­beb­siz ola­rak hac­cı baş­ka bir yı­la ge­cik­ti­re­bi­lir. Çün­kü hac farîzası hic­re­tin do­ku­zun­cu yı­lın­da gel­di­ği hal­de Hz. Pey­gam­ber bu­nu, bir özür ol­mak­sı­zın onun­cu yı­la te­hir et­miş­tir. Eğer ge­cik­tir­mek câiz ol­ma­say­dı, bu­nu onun da yap­ma­ma­sı ge­re­kir­di. Bu gö­rüş, müs­lü­man­la­ra ko­lay­lık sağ­la­ya­ca­ğı için da­ha uy­gun­dur. An­cak şart­lar ger­çek­leş­tik­ten son­ra, önem­li bir se­bep ol­mak­sı­zın hac­cı ifa et­mek mü’mi­nin şiârı ol­ma­lı­dır. Çün­kü ölü­mün ne za­man ge­le­ce­ği bi­lin­me­di­ği için ih­ti­yat­lı dav­ran­mak ge­re­kir.  29