Fikih - 72. Sayfa - Ilmihalhilmidonduren

>XII- HAC'DA YA­SAK Fİ­İL­LE­Rİ İŞ­LE­ME­NİN CE­ZA­SI

A - Bü­yük­baş Kur­ba­nı Ge­rek­ti­ren Fi­il­ler :

Hac­da, de­ve ve sı­ğır cin­sin­den olan kur­ban­lık bü­yük­baş hay­va­na “ be­de­ne ” de­nir. Bun­la­rın eti ha­rem böl­ge­si yok­sul­la­rı­na da­ğı­tı­lır. Be­de­ne ce­za­sı­nı ge­rek­ti­ren ya­sak fi­il­ler şun­lar­dır :

1) Ara­fat'ta vak­fe­den son­ra, ih­ram­dan he­nüz çık­ma­dan eşiy­le cin­sel te­mas­ta bu­lun­mak.

2) Ziyâret ( ifâda ) tavâfını cü­nüp, ha­yız­lı ve­ya ni­fas­lı iken yap­mak. An­cak imkân bu­lu­nup da, bu tavâf te­miz ola­rak ye­ni­den ya­pı­lır­sa ce­za dü­şer.

   B - İki Kü­çük­baş Kur­ban Ge­rek­ti­ren Suç­lar :

Kı­ran hac­cı ya­pa­nın, şü­kür kur­ba­nı kes­me­den ön­ce tı­raş ol­ma­sı hâlinde iki kur­ban kes­me­si ge­re­kir. Bi­ri­si, ge­cik­tir­me, di­ğe­ri kı­ran hac­cı se­be­biy­le ke­sil­miş olur.

   C - Bir Kü­çük­baş Kur­ban Ge­rek­ti­ren Suç­lar :

1) Di­kiş­li el­bi­se giy­mek, ba­şı ört­mek, tı­raş ol­mak, tır­nak­la­rı kes­mek ve ko­ku­lan­mak bun­lar ara­sın­da­dır. Ha­ne­fi­le­re gö­re, ih­ram­lı kim­se, tam bir gün sü­rey­le di­kiş­li el­bi­se gi­yer ve ba­şı­nı ör­ter­se, bir kü­çük­baş hay­va­nı kur­ban et­me­si ge­re­kir. Da­ha kı­sa sü­re­li ört­me­ler­de sa­da­ka ve­rir. Ba­şı­nın dört­te bir ve da­ha faz­la­sı­nı ve­ya sa­ka­lı­nın dört­te bi­ri­ni tı­raş eder­se bir kur­ban ke­ser. Dört­te bir­den da­ha azı­nı tı­raş eder­se, sa­da­ka ve­rir.

Bir mec­lis­te, el ve ayak­la­rı­nın bü­tün tır­nak­la­rı­nı ve­ya yal­nız iki eli­nin ya­hut tek el ve­ya tek ayak tır­nak­la­rı­nı ke­ser­se bir ko­yun kur­ban ke­ser. El ve aya­ğın­dan fark­lı beş tır­nak­tan da­ha azı­nı ke­ser­se, Ebû Ha­ni­fe ve Ebû Yûsuf'a gö­re, bir sa­da­ka ge­re­kir.

İhrâmlı kim­se; baş, el, ayak gi­bi tam bir or­ga­nı ko­ku­lar­sa, ona bir ko­yun ge­re­kir. Çün­kü iti­bar çok­lu­ğa­dır. El­bi­se ko­ku­la­nıp tam bir gün gi­yi­lir­se bir kur­ban ge­re­kir. Ba­şı­na, el­le­ri­ne ve­ya sa­ka­lı­na kı­na yak­mak yağ sü­rün­mek de kur­ba­nı ge­rek­ti­rir.

Eğer ihrâmlı ki­şi bir özür­den do­la­yı ko­ku­la­nır, tı­raş olur ve­ya bir el­bi­se gi­yer­se di­ler­se, bir kur­ban ke­ser, di­ler­se al­tı yok­su­la ya­rım­şar sâ' ( 1900 gram ) buğ­day ka­dar ta­sad­duk eder; di­ler­se de üç gün oruç tu­tar. Ayet­te şöy­le bu­yu­ru­lur : “İçi­niz­den kim has­ta olur ya­hut ba­şın­dan bir ezi­ye­ti bu­lu­nur­sa (ya­ra, ağ­rı gi­bi), ona oruç­tan ve­ya sa­da­ka­dan ya­hut da kur­ban­dan bi­riy­le fid­ye vâcib olur. ” 113

2) Cin­si te­mas ve­ya te­ma­sa yol açan fi­il­ler, Ha­ne­fi­le­re gö­re; öp­me, sa­rıl­ma, bo­şal­ma ol­sun ve­ya ol­ma­sın şeh­vet­le do­kun­ma ya­hut el­le bo­şal­ma bir kur­ban kes­me­yi ge­rek­ti­rir.

3) Hac­cın vâciplerinden bi­ri­si­ni terk et­mek. Kudûm tavâfını cü­nüp, zi­ya­ret tavâfını ise ab­dest­siz yap­mak bir kur­ban ge­rek­ti­rir. Kudûm tavâfını ab­dest­siz ya­par­sa sa­da­ka ge­re­kir. An­cak Mek­ke'de iken tavâfı iâde eder­se, bu da­ha fa­zi­let­li olur ve kur­ban ge­rek­mez.

D - Sa­da­ka­yı Ge­rek­ti­ren Fi­il­ler :

Sa­da­ka; ya­rım sâ' ( 1 sâ' 3800 gr. ) buğ­day ve­ya bu­nun pa­ra ola­rak kıy­me­ti­dir. Ha­ne­fi­le­re gö­re sa­da­ka ge­re­ken hal­ler şun­lar­dır :

1) İh­ram­lı­nın bir uz­vun­dan da­ha azı­nı ko­ku­la­ma­sı.

2) Ba­şı­nın ve­ya sa­ka­lı­nın dört­te bi­rin­den da­ha azı­nı tı­raş et­mek.

3) Bir gün ve­ya bir ge­ce­den da­ha az bir sü­rey­le di­kiş­li el­bi­se giy­mek ve­ya ba­şı­nı ört­mek.

4) Çe­şit­li par­mak­lar­dan be­şin­den da­ha azı­nın tır­nak­la­rı­nı kes­mek.

5) Kudûm ve­ya vedâ ta­ra­fı­nı ya­hut her­han­gi bir nâfile tavâfı ab­dest­siz ola­rak yap­mak. Kudûm tavâfını cü­nüp ve­ya ziyâret tavâfını ab­dest­siz ola­rak ya­pa­na koç kur­ban et­me­si ge­re­kir.

6) Vedâ ve­ya sa'y tavâfının şavt­la­rın­dan bi­ri­si­ni ter­ket­mek, şey­tan taş­la­ma­da ek­sik sa­yı­da taş kul­lan­mak.

7) İhrâmlının, ihrâmlı ve­ya ihrâmsız olan baş­ka bi­ri­si­nin ba­şı­nı tı­raş et­me­si.

   E -Ya­rım Sâ' ( 1900 gr. ) Buğ­day­dan Da­ha Az Ce­za

        Ge­rek­ti­ren Fi­il­ler :

Ha­rem böl­ge­sin­de çe­kir­ge, pi­re gi­bi can­lı­la­rı öl­dür­mek; bun­la­rı be­de­nin­den ve­ya el­bi­se­sin­den at­mak. Bu­nu ya­pan bir kim­se uy­gun bir ta­sad­duk­ta bu­lu­nur.

   F - Av­lan­ma­nın Ve­ya Bit­ki­le­re Za­rar Ver­me­nin Ce­za­sı:

Bun­la­rın kıy­me­ti­ni ve­ya mis­li­ni yok­sul­la­ra ta­sad­duk et­mek ge­re­kir. Hay­va­nın de­ğe­ri, kur­ban de­ğe­ri­ne ula­şır­sa, o kim­se şu üç şey­den bi­ri­ni ya­par:

   1) Ya hay­va­nın de­ğe­ri ile kur­ban alıp, Ha­rem'de ke­ser.

2) Ya­hut bu pa­ra ile yi­ye­cek alıp di­le­di­ği yer­de, her yok­su­la ya­rım sâ' ola­rak da­ğı­tır.

3) Ya­hut da her ya­rım sâ' ye­ri­ne bir gün oruç tu­tar.

Av­la­nan hay­va­nın de­ğe­ri, kur­ban de­ğe­ri­ne ulaş­maz­sa, o kim­se ya yok­su­la ye­mek ye­di­rir, ya­hut oruç tu­tar.

Mek­ke Ha­rem'in­de ken­di­li­ğin­den ye­tiş­miş ot ve ağaç­la­rı kes­mek de, bun­la­rın kıy­me­ti­ni ta­sad­duk et­me­yi ge­rek­ti­rir. Man­tar, yer el­ma­sı gi­bi bit­ki­ler müstesnâdır. Ha­rem'de av hay­van­la­rı­na, ot ve ağaç­la­ra ve­ri­le­cek za­ra­rın kas­ten, yan­lış­lık­la ve­ya unu­tu­la­rak ol­ma­sı ara­sın­da bir fark yok­tur. Kur'an- Ke­rim'de, şöy­le bu­yu­ru­lur : “Ey iman eden­ler, hac­da ihrâmlı iken av hay­va­nı öl­dür­me­yin. Siz­den kim, ihrâmlı iken kas­ten bir av hay­va­nı­nı öl­dü­rür­se, onun ce­za­sı; içi­niz­den adâletli iki ki­şi­nin ve­re­ce­ği hük­me gö­re ehlî hay­van­lar­dan, öl­dür­dü­ğü­ne denk ve Kâbe'ye ula­şa­cak bir kur­ban­lık­tır. Ya­hut onun kıy­me­ti ka­da­rıy­la keffâret ola­rak yok­sul­la­rı do­yur­mak ve­ya kıy­me­ti öl­çü­sün­de, oruç tut­mak­tır. Bu ce­za, iş­le­di­ği su­çun kar­şı­lı­ğı­nı tat­ma­sı için­dir. ” 114

Ha­rem böl­ge­sin­de tabîî ola­rak ye­ti­şen hay­van ve bit­ki ör­tü­sü­nün bu ya­sak­lar­la ko­ru­ma al­tı­na alın­ma­sı, İslâm me­de­ni­ye­ti­nin bir gös­ter­ge­si ol­ma­sı ya­nın­da, bir­bi­ri­ni söz ve dav­ra­nış­la­rıy­la in­cit­me­ye­cek bir ruh in­ce­li­ği­ne bü­rü­nen ha­cı­la­rın şef­kat ve mer­ha­me­ti­nin, di­ğer can­lı ve bit­ki­le­ri de kap­sa­ma­sı an­la­mı­na gel­mek­te­dir. 115

Farz hac için ihrâma gi­re­ne ya­sak olan şey­ler, um­re ihrâmlısına da ya­sak­tır. Ha­ne­fi­le­re gö­re, um­re ya­pa­cak ki­şi, tavâfın dört şav­tın­dan ön­ce eşiy­le cin­sel te­mas­ta bu­lu­nur­sa, um­re­yi ka­za et­me­si ve bir kü­çük­baş hay­va­nı kur­ban kes­me­si ge­re­kir. Dört şavt tavâftan son­ra cin­sel te­mas­ta bu­lun­mak ka­za­yı ge­rek­tir­mez; bir ko­yun kur­ban et­mek­le ye­ti­ni­lir. 116