1) MEVLÄ°T KANDÄ°LÄ°:

   Ä°sminden de anlaşıldığı üzere Peygamber sallallahu aleyhi ve sellem'in doÄŸduÄŸu gecedir, Rabi'u'l-Evvel ayının on ikinci gecesine rastlamaktadır. Bu gecenin ne fazileti ve ne de kutlanması hakkında hiç bir rivayet sabit olmamıştır. Dolayısıyla Peygamberimiz sallallahu aleyhi ve sellem doÄŸum gecesini ne kendisi ne ashabı ve ne de selefi salibin kutlamış deÄŸildir. Bunun üzerine Ä°lim ehli bu geceyi o maksatla ihya etmeyi ve de mevlit okumayı dinde ihdas edilmiÅŸ bir bid'at saymışlardır. Nitekim okunan mevlidin de bu babtan sayıldığı ilim ehiince malumdur.(l)

2) REGAÄ°P KANDÄ°LÄ°:

   Bu geceyi Ä°hya etrnek maksadıyla Recep ayının ilk Cuma gecesi yani akÅŸamla yatsı arası kılınan on iki rek'atlık namazın ve bu geceninfaziletihakkındadayanılan rivayet ÅŸudur: Enes Ä°bn Malik (radıyallahuanhu) Allah Rasulu (sallallahu aleyhi ve sellemj'in şöyle dediÄŸini rivayet ederi:

   "Recep ayında orucun faziletini zikrettikten sonra, devamla) "O aydabulunan Ä°lk Cuma gecesinden gafil olmayın. Çünkü o, meleklerin regaip diye isimlendirdikleri bir gecedir. Kim recep ayının ilk PerÅŸembe gününü oruç tutar veo günün, akÅŸamla yatsı arası on Ä°ki rekat namaz kılarsa, (namazın keyfiyetini açıkladıktan sonra) Ailah-uTeala o kimsenin günahlarını bağışlar" (2)

   Ä°bnu'l-Cevzi bu hadis hakkında ÅŸunları söyler:

   "Bu hadis Allah Rasulu (sallaliahu aleyhi ve sellem) üzerine uydurmadır. Ali Ä°bn AbdiÃœah Ä°bn Cahdami bu rivayetiyle ilim ehli tarafından itham olunup yalancı sayılmıştır. Åeyhimiz hafız Abdulvahab'ı şöyle derken iÅŸittim: Bu hadisin ravileri meçhuldür. Ravilerle ilgili bütün kitaplarda onları aradım ve bulamadım". (3)

İbnu'l-Cevzi sözüne şöyle devam eder:

   "Bu hadisi uyduran kimse bid'atında çok aşırı gitmiÅŸtir. Çünkü bu namazı kılan kimse önce gündüz oruç tutacaktır. Belki de o günün gündüzü çok sıcaktır, oruçlu olunca da akÅŸam namazına kadar haliyle yemek yeme imkanı bulamıyacaktır akÅŸam namazından sonra, bu namaz için uzun tesbihat sebebiyle kıyamda ve secdede duracak gayet eziyet çekmiÅŸ olacaktır. Ben doÄŸrusu ramazan ve teravih namazlarına nazaran insanların bunda, nasıl izdihamlaÅŸtıklarını kıskandım. Bilakis bu namaz halk indinde diÄŸerinden daha büyük ve deÄŸerlidir. Çünkü bu namazda diÄŸer beÅŸ vakit namaza gelmeyenler hazır bulunuyor.(4)

   Hafız Ebu'l-Hitab ise ÅŸunu söyler: "Regaib namazını uydurmakla ittiham edilen kimse Ali Ibn Abdillah Ä°bn Cahdami'dir. Meçhul olan raviler üzerine uydurmuÅŸtur. Ki bunlar, kitabların tümünde mevcut deÄŸildir.(5)

   Hafız el-irakı şöyle der:

   "Rezzin, kitabında bunu irad etmiÅŸtir. O uyydurma bir hadistir" (6)

    Ä°mam TartuÅŸi ÅŸu sözünü ekler:

   "Receb ayındaki regaip namazı ise, Beyti'l-Makdis'de bizim bulunduÄŸumuz yerde ancak h.480 senesinde ihdas (uydurulmuÅŸ) edilmiÅŸtir. Bundan Önce bu namazı ne gördük ve ne de duyduk". (7)

   Görüldüğü gibi bu gecede mevlit okuma iÅŸi bu namaza nisbeten yeni sayılıp daha sonra uydurulmuÅŸtur.

3) MÄ°'RAC KANDÄ°LÄ°:

   Recep ayının yirmi yedinci gecesidir. Sünnet ve BÄ°d'atler kitabının yazarı (rh) recep ayındaki bid'atler bölümünde ÅŸunları söyler:

   "Mi'rac kıssasını okuyup recep ayının yirmi yedinci gecesini kutlamak ve bazı insanların bu geceye has bazı zikir ye ibadette bulunmaları bid'attır. Recep, Åa'ban ve Ramazan aylarında okunan -gayrı sabît-dualar bid'at ve uydurmadır, ÅŸayet bunlarda bir hayır olmuÅŸ olsaydı bizden öncekiler bunda bizleri geçerlerdi. ;Ä°sra, Mi'rac ve mezkur ayın ihyasına dair hiç bir delil kaim olmamıştır". (8)

   Åeyhu'l-Ä°slam Ä°bn Teymiyye'de Recep ayının yirmi yedinci gecesi ile ilgili olan namaz hakkında şöyle der:

"Muteber alimlerin belirttiği gibi; İslam alimlerin ittifakıyla bu, (namaz) meşru değildir. Bu ancakcahil ve bid'atçı kimseden sudur eder,"(9) Bu gecedede mevlit okumak adet halini almıştır. Böylelikle bir bid'ata diğer bir bid'at eklenmiş olunmaktadır.

4) BERAAT KANDÄ°LÄ°:

  Beraat Kandili ise Åaban ayının ortasında olan geceye denilmektedir. Bu gecenin faziletiyle ilgili bazı rivayetler gelmiÅŸtir. Örnekolarak bir kaçını zikredelim.

   Hz. Ali (radiyallahu anh)'dan Allah Rasulu (sallallahu aleyhi ve sellem) ÅŸunu demiÅŸtir:

   "Åaban ayının ortasında olan gece olunca, gecesini ihya eden gündüzünü de oruçlu geçirsin" (10)

   DiÄŸer bir rivayet ise şöyledir: Ebu Musa el-EÅŸ'ari (radiyallahu anh)'dan Nebi (sallallahu aleyhi ve sellem) şöyle demiÅŸtir:

   "Åaban'ınortasındabulunan gecede Allah-u Teala mahlûkatına nazar eder. Müşrik ile cimri müstesna olmak üzerebütün mahlukatını affeder.

(11)

   Yine baÅŸka bir rivayette de şöyledir:

   Hz.AÄ°ÅŸe(radiyallahuanha)'danNebi (sallallahu aleyhi ve sellem) şöyle demiÅŸtir:

   "Bu gecede Adem oÄŸlundan her doÄŸacak ve ölecek olan yazılır. Ve yine bu gecede onların amelleri yükselir ve rızıkları iner". (12)

   Ancak bu rivayetlerde zikrettiÄŸimiz rivayetlerden hiç birisi sahih deÄŸildir. Ä°lk rivayet Hz. Ali'nin rivayetidir.

   Ä°mam Busiri şöyle der: ,. ••, "Bu rivayetin senedinde Ä°bnu Ebi Sebure vardır. Asıl ismi, Ebu Bekr Ä°bn Abdillah Ä°bn Muhammed Ä°bn Ebi Seburedir. Ä°mam Ahmed Ä°bn Hanbel ve Yahya Ä°bn Ma'Ä°n; bu adamın hadis uyduran bir kimse olduÄŸunu söylediler."(13)

   Ä°kinci rivayete gelince, Ebu Musa el-EÅŸ'ari'nindir. Ä°mam Busiri der ki: "Ebu Musa'ya ait hadisin senedi zayıftır. Bu da Abdullah bin ebi Lehi'a'nın zayıf oluÅŸundandır. Birde Velid bir Müslim'in tedlis yapması söz konusudur.(14)

Diğer rivayette Hz. Aişe'nindir. Hz. Aişe'nin Ebu Musa'nın rivayetine benzeyen başka bir hadisi daha vardır. İmam Beyhaki, iki rivayeti de Da'vut'ul-Kebir kitabında tahricettikten sonra şöyle der:

   "Bu hadisin isnadında ve öncekinde de meçhul olan kimseler vardır. DiÄŸeri birine inzimam edilince biraz kuvvet kazanır." (15)

   Bid'at Ä°le Ä°lgili eserinde bu rivayetleri serdeden Ebu Åame akabinde ÅŸunu söyler:

   'Bu rivayetlerde hususi bir namazın beyanı yoktur. Ancak bu gecenin faziletini belirtmektedir. Geceyi ihya etmek ise bütün senenin gecelerinde olduÄŸu gibi müstehabtır. Mahzur ve münker olan ÅŸey. bazı geceleri hususi bir keyfiyette hususi bir namazla tahsis etmek, Cuma, Bayram ve Teravih gibi ve bunu da islamın ÅŸiarından olan mezkur ibadetler gibi izhar etmektir. (16)

BERAAT KANDÄ°LÄ°NDE KILINAN NAMAZ

   Aileme Ali ibn ibrahim bu namaz hakkında şöyle der:

   Åaban ayının ortasında geceleyin kılmak üzere ihdas edilen (Uydurulan) onar defa ihlas suresi okumak suretiyle cemaatle kılınan Cuma ve Bayramlardan daha fazla önem verilen yüz rek'atlık elfiye namazına gelince, hakkında ancak ya zayıf ya da uydurma haber ve eser gelmiÅŸtir. Kut'ul-Kulub ve Ihyau Ulumu'd-Din sahihlerini zikretmesine veya Salebi tefsirin kadir gecesi olduÄŸunusöylemesinealdanma.'(17)

   Hafız Ä°rakı Åöyle der:

   'Beraat namazı hakkındaki hadis batıldır (18).

   Ä°bnu'l-Cevzi'de: 'Åüphesiz bu hatife uydurma" demektedir '(19)

   Åeyhu'l-Ä°slam ibnu Teymiyye de buna benzer söz söylemiÅŸtir.(20)

BU NAMAZIN ÇIKIŠTARİHİ:

   Ä°mam TartuÅŸi şöyle anlatır: "Bana Ebu Muhammed el-Makdisi haber vererek dedi ki: Bu, bizde ilk olarak 448 h. senesinin evvelinde ihdas edilmiÅŸtir. Nablus ÅŸehrinde Ä°bnu Ebi'l-Hamra adıyla tanınan birisi Beyt'l-Makdise geldi Güzel tilaveti vardı, kalktı ve Mescidi Aksada Åaban ayının ortasında (15'inde) bulunan gecede namaz kıldı arkadan ona birisi uydu ondan sonra bir baÅŸkası daha sonra bir diÄŸeri eklendi, neticede namazı bitirinceye kadar kalabalık bir cemaa! oldu. Gelecek sene yine geldi ve arkasında birçok insan bu namazı kıldı. Mesciddebuyayıldı. Böylelikle Mescidi aksa'a ve insanlarının evlerinde bu namaz intiÅŸar etti. Daha sonra bir sünnetmiÅŸ gibi günümüze kadar bu namaz devam edegeldi. (21) Nitekim aynı ÅŸekilde bu gecenin Ä°hyası için camilerde mevlit okunmaktadır. Bunun sebebi ise ÅŸeytanın bu cahillere amellerini süslü ve meÅŸru göstermesidir.

   Bazı kimseler insanların manevi gıdalarını tıkadığımız Ä°ddiasıyla bu makaleyi hoÅŸ görmeyebilirler. Ancak bu gibi kardeÅŸlerimize Peygamber (sal lallahu aleyhi vesellem)'in Hz. AiÅŸe(radiyallahu anha)'dan gelen sahih bir hadisi ÅŸerif i hatırlatmak isteriz.

   "Kim bizim üzerinde bulunmadığımız bir ameli iÅŸlerse, o amel merduttur'(22) Binaenaleyh, sahih dellillere dayanmayan herhangi bir amel manevi bir gıda deÄŸildir.

   Cenabı Hak cümlemize hakkı hak bilip ona tabi olmayı ve batılı da batıl bilip ondan kaçınmayı nasip eylesin ve bizleri kendi rızasına uyguna ameller Ä°ÅŸlemeyi nasip ve müyesser kılsın.

--------------------------------------------------------------

Dipnotlar

1) Hayrettin Karaman Islamın ışığında günün meseleleri: s. 121

2) Ebu Åame el-Baisu Ala inkari'l-Bida'i ve'l-Havadisi s. 39-40

3) Age eser, 40 Ä°bnu'l-Cevzi, el-Mevdu'at c.2 s. 125-126

4) Ebu Åame el-Baisu Ala inkari'l-Bida'i ve'l-Havadisi s.30, Ä°bnu'l-Cevzi  el-Meydu'at c.2 s.127

5) Ebu Åame el-BaisuAla inkari'l-Bida'i ve'l-Havadisi s.40

6) Çukayn, Es-Sunenu ve'l-Mubîede'at s. 140

7) Tatusi, EI-Havadisu ve'l-Bida'us. 133

8) Åukayri, Es-Sunenu ve 'l-Mubtede 'at s, 143

9) Age. s.143

10) Ä°bn Mace Süneni: 1388. Beyhaki, Fedailu'l-Evkst:24, Åuabu'lÄ°manda3542. Ibnu'l-Cevzi, EI-ile!u'l-Mutenahiye, c.2s. 71

11) Buseyri, Misbatıu'z-Zucace fi Zevaidi İbn Mace c.2 s. 10

12) Ä°mamBeyhaki, Ed-Da'vutu'l-Kebir teiyaıma)EbuÅame el-Baisu Ala inkari'l-Bida'i ve'l-Havadisi s. 35

13) Busiri, age c.2 s.10

14) age c.2 s.W

15) Ä°mam Beyhaki, Ed-Da'vutu'l-Kebir (e! yazma)

16) Ebu Åame el-BaiÅŸsu Ala inkari'l-Bida'i ve'l-Havadisi s. 35

17) MuhanmedTahirBinAliel-Hindi, Tezk i rai u'l-Mevduat s.45

18) Åukayri, Es-Sunenu ve'l-Mubtede'at s. 144

19) Ä°bnu'l-Cevzi, el-Mevdu'at c.2  s.127

20) Ä°ktidau's-Sıtatu'l-Mustakim c. 2  s. 632,639

21) TartuÅŸi, EI-Havadisu ve'l-Bida'u  s. 132

22) Buharı, Müslim.