İslami Okul Okulların En Önemlisi
İçecekler Ve İçkiler - Muvatta - Icecekler
42 İÇECEKLER VE İÇKİLER KİTABI
2. İçerisinde Şıra Yapılması Yasaklanan Kaplar
5. Şarabın Haram Kılınmasıyla İlgili Diğer Hadisler
42 İÇECEKLER VE İÇKİLER KİTABI
1. Şarap İçmenin Cezası[1]
1. Yezid oğlu Saib şöyle rivayet etti: Ömer b. Hattab (r.a.) yanımıza gelerek: «Falan kimsede içki kokusu buldum. Bunun kaynatılmış üzüm şırası olduğunu iddia ediyor. İçtiği şeyi sorup araştıracağım. Şayet sarhoş ediyorsa onu kırbaçhyacağım» dedi. Bunu araştırdı, içki olduğunu öğrenince ona seksen kırbaç vurdu.[2](Şey
banî, 709).
2. Sevr oğlu Zeyd ed-Dîlî'den: Ömer b. Hattab kişinin içtiği şarap konusunda insanların fikrini sorunca Hz. Ali (r.a.): «Ona seksen kırbaç vurma görüşündeyiz. Çünkü bu adam içince sarhoş olur; sarhoş olunca da saçmalamaya başlar; saçmalayınca ise iftira eder.» Bunun üzerine Ömer (r.a.)'de şarap içenlere seksen kırbaç vurmaya başladı.[3]
3. îbn Şihab'dan: Benden şarap içen köleye verilecek ceza sorulunca: «Bana rivayet edildiğine göre, hür kimsenin cezasının yarısı verilir. Ömer b. Hattab, Osman b. Affan ve Abdullah b. Ömer, şarap içen kölelerine, şarap içen hür kimselerin cezasının yarısı kadar kırbaç vururlardı» dedi.[4]
4. Said oğlu Yahya'dan: Said b. Müseyyeb'in: «Haddin dışında her türlü suçun affedilmesini Allah sever», dediğini işittim.
îmam Malik der ki: Bize göre, sarhoş edici şarabı içene sarhoş olsa da, olmasa da had vacib olur.
2. İçerisinde Şıra Yapılması Yasaklanan Kaplar
5. Abdullah b. Ömer'den: Resûlullah fs.a.v.), gazvelerinin birinde insanlara hitabede bulundu. Ben de süratle kendisine doğru gittim. Fakat ben yanına varmadan hutbesini bitirdi. Oradakilere peygamber ne söyledi diye sorduğumda: Kabak ve ziflli kab içerisinde sıra bırakılmasını yasakladı, denildi.[5]
6. Kbû Hureyre (r.a.)'den: «Resûlullah (s.a.v.) kabak ve ziftli kab içerisinde şıra bırakılmasını yasakladı»[6]
7. Ata b. Yesar'dan: «Resûlullah (s.a.v.) koruk hurma ile olgunlaşmış taze hurmanın ve kuru hurma ile kuru üzümün aynı kabda şıra yapılmasını yasakladı.»[7]
3. Çeşitli Meyve Sularının Karıştırılarak Şerbet Yapılışının Mekruh Oluşu[8] Ve Birleştirilerek Şarap Yapılması Mekruh Olan Şeyler
8. Ebû Katade el-Ensârî'den: «Resûlullah (s.a.v.) kuru hurma şırası ile kuru üzüm şırasının ve taze hurma şırası ile alacalı koruk hurma şırasının kanştırılarakiçilmesini yasakladı.»[9]
imam Malik der ki: Memleketimizdeki alimler de Resûlullah (s.a.v.) yasakladığı için bunu kerih görmüşlerdir.[10]
4. Şarabın Haram Kılınması
9. Peygamberimizin zevcesi Hz. Aişe'den: Resulullah (s.a.v.)'e bal şerbetinin hükmü sorulunca: «Sarhoş edici her içki haramdır» buyurdu.[11]
10. Ata b. Yesar'dan: Resûlullah(s.a.v.)'a dan şırasının hükmü sorulunca: «Onda hayır yoktur» dedi ve içilmesini yasakladı.[12]
İmam Malik der ki: Zeyd b. Eslem'e: «— Gubeyrâ' nedir?» diye sordum da:
«— Uskerke (Habeşlilerin darıdan yaptıkları bir çeşit şarap)» dedi.[13]
11. Abdullah b. Ömer (r.a.)'den: Resûlullah (s.a.v.): «Kim bu dünyada şarap içer de tevbe etmezse, abirette cennet şarabından mahrum olur» buyurdu[14]
5. Şarabın Haram Kılınmasıyla İlgili Diğer Hadisler
12. îbni Vale el-Mısrî'den: Abdullah b. Abbas (r.a.) üzümden sıkılan şıranın hükmünü sorduğumda şunları anlattı.
«Bir adam Resûlullah (s.a.v.)'e içi şarap dolu bir kırba hediye edince, Resûlullah (s.a.v.):
«—Bunu Allah'ın haram kıldığını bilmiyor musun?» buyurdu. Adam:
«— Hayır» deyince, yanında bulunan biri ona gizlice bir şey söyledi. Resûlullah (s.a.v.):
«— Onunla gizlice ne konuştun?» buyurdu. Adam:
«— Şarabı satmasını söyledim» dedi. Bunun üzerine Resûlullah (s.a.v.) ona:
«— İçilmesini haram kılan Allah, satılmasını da haram kıldı» buyurunca, adam şarap dolu iki kırbanın ağzını açtı, içlerindeki şarabın hepsi aktı gitti.[15]
13. Enes b. Malik (r.a.)'den: Ebû Ubeyde b. el-Cerrah'a, Ebû Talha el-Ensarî'ye ve Übey b. KaT>e (r.a.)'e hurma koruğu ile kuru hurmadan yapılmış içki dağıtıyordum. O sırada biri gelip:
«— Şarap haram kılındı» deyince, Ebû Talha:
«— Ey Enes! Kalk şu şarap testisini kır» dedi. Hemen kalktım, havanı aldım, şarap testisine vurdum. Testi param parça oldu.[16]
14. Lebid oğlu Mahmud el-Ensârî'den: Ömer b. Hattab, Şam'a gelince, Şam halkı oranın havasının ağırlığından ve veba hastalığından şikâyet ederek: «Bizi ancak şu içki iyileştiriyor» dediler. Ömer (r.a.):
«— Şu bal şerbetini için» deyince, onlar:
«— Bal bizi iyileştirmiyor» dediler, içlerinden biri de Hz. Ömer (r.a.)'e:
«— Sen bu baldan sarhoş etmeyen bir şarap mı yapmamızı istiyorsun?» deyince, Hz. Ömer:
«-— Evet» dedi. Onlar da üçte ikisi gidip biri kalıncaya kadar bal kaynatıp Hz. Ömer (r.a.)'e getirdiler Ömer (r.a.) parmağını şerbete batınp çıkarınca şerbet sünmeye başladı. Bunun üzerine Ömer (r.a.):
«— Bu kaynatılmış üzüm şırası gibidir. Develere sürülen katran gibi katılaşmış» dedi ve bunu içmelerine müsaade etti. Ubade b. Sâmit, Ömer (r.a.)'e:»
«— Vallahu bunu sen helal kıldın» deyince, Hz. Ömer (r.a.):
«— Hayır! Vallahi» dedi. (ve şöyle dua etti): «Ey Allah'ım senin bunlara haram kıldığın hiçbir şeyi ben helal kılmıyorum. Senin helal kıldığın hiçbir şeyi de bunlara haram kılmıyorum.»[17]
15. Abdullah b. Ömer (r.a.)'dan: Irak halkından bir grup insan bana:
«— Ya Ebâ Abdurrahman, biz üzüm ve hurma alıp bunu şarap yaparak satıyoruz» dediler. Ben de:
«— Size Aîtah'i, meleklerini, insanları ve cinleri şahit tutuyorum ki bunu alıp satnrınızı. şarap yapmanızı, içmenizi, sakalık .yapmanızı size emretmiyorum. Çünkü bu şeytan işi, iğrenç bir şeye1 ir.»
[1] Bilindiği gibi yüce dinimiz İslâmiyet ilmi gerçeklerle çatışmayan yagane hak dindir, ilmen ve tıbben faydalı kabul edilen şeyleri, İslamiyet mubah saymış, zararlı kabul edilenleri de ondört asır Önce yasaklamıştır. Her türlü alkollü içki ve uyuşturucu maddeleri de akla, sağlığa, mala, aileye ve hatta cemiyete zararlı olduğu için haram kılmıştır. Maide sûresinin 90 ve 91. ayetinde şöyle buyurulur: «Ey iman edenler, içki kumar, dikili taşlar (putlar), fal oldan ancak şeytan işi olan iğrenç şeylerdir. Onun için bunlardan kaçınınız ki kurtuluşa eresiniz. Şeytan, içki ve kumarda ancak aranıza düşmanlık ve kin düşürmek, sizi Allah'ı anmaktan ve namazdan alıkoymak ister." Konuyla ilgili hadisler ve içki içene verilecek ceza bu bahisde görülecektir.
[2] Buharı, Eşribe,74/10; Şeybanî, 709.Hanefi ve Şafii mezheblerine göre, kendisinde şarap kokusu bulunan kimseye içki içtiği, ya kendisinin ikrarı, ya da iki şahidin şehadetiyle sabit olmadıkça had uygulanmaz. Maliki ve Hanbeli mezheblerine göre ise had uygulanır.
[3] Şeybanî, 710. Fakihler ve İslam bilginlerinin çoğunluğuna göre içki içmenin haddi, yani verilecek cezanın miktarı, dinimizce tayin edilmiş olup hakimin takdirine bırakılmamıştır. Fakat bu cezanın miktarında ihtilaf edilmiştir. Maliki, Hanefî ve Hanbeliler'e göre, içki içene seksen kırbaç vurulur. Konumuz olan Hz. Ömer'in tatbikatı ve ashab-ı kiramın buna itiraz etmeyip muvafakati bunların delilidir.
îmam Şafii'ye göre ise, kırk kırbaç vurulur. Ona göre Hz. Ömer (r.a.)'ın bunu seksene çıkarması devlet başkanı olması hasebiyle tazir kabilin dendir. Bazı bölgelerde içki içen çoğalınca Hz. Ömer cezayı ağırlaştırmak istemiştir.
[4] Şeybanî, 706. ,
[5] Mslim, Kşrihü, :i<>/6, no: 48
[6] Müslim, Kerihe, :iÜ/fi, no:31,32.Hu kaplar İçerisindeki sıra çabucak sarhoş edici hale dönüşür. ()ııun için yasaklanmıştır. Bu, içkinin ilk yasaklandığı zamanlarda idi.İçki 'Vın kullandıkları bu kaplara şarap kokusu sinmişti. İçi no konulan şıralar çabucak şa-raplaşıyordu. İleni de kaplarını kullandırmamak!;) içkiyi unutturmak işlemiştir. Bılahere. içki tamamen bırakılıp kaplardan lin içki espri gidince, kullanılmasına müsaade etmiştir. Kunun bir benzeri do mezar ziyaretidir. Resûlullah (s.a.v.) putlara tapmaya alışkın bütün erkek ve kadınlara dikili taşlan, putları andıran mezar ziyaretini ünce yasakladı. Putlar tamamen unutulduktan sonra mezar ziyaretini erkeklere serbest etti.
[7] İbn Abdilber der ki: Malik'ten bildiğim karadıyla ihtilafsız olarak mürseldir. Buharı ve Müslim'de Ibn Cureyc -Zeyd-Atâ-Câbir senediyledir: Buharı, Eşribe, 74/11; Müslim, Eşribe, 36/5; no:16-19.
[8] Birden fazla çeşitli meyve suları, yahut aynı türden ham ve olgunlaşmış meyve suları —bilhassa Hicaz gibi sıcak
ülkelerde— tehammür eder yani şaraplaşır ve ekşir. Hem de —aşağıki notda belirtildiği gibi— aynı zamanda israf babına girer. Bu yüzden Resulü Ekrem bunları yasaklamıştır.
[9] Buharî,Eşribe, 74/11; Müslim, Eşribe, 36/5, no:24,25.
[10] Ahmed b. Hanbel ve Şafii'lerce de çoğunluğun görüşüne göre haramdır. Ebû Hanife ve Ebû Yusuf a göre bunu içmede bir mahzur yoktur. Bunu birleştirerek içilmesinin yasaklanması, İslamın ilk yıllarında idi, ki daha ziyade bunun sebebi geçim darlığı ve bir çeşit şıra ile yeünilİp diğerlerine de yardım edilmesini teşvik idi. (Sehârenfûrî, Bezlü'l-Mechud, c. 16, s. 37).
[11] Buharı, Eşribe, 74/4; Müslim, Eşribe, 36/7, no:67, 68; Şeybanî, 711.
Bal şerbeti kabarıp sertleşerek köpüğünü atar ve sarhoş edici bir hale gelirse içilmesi haramdır. Aksi takdirde, bal şerbetinin içilmesi helal ve şifadır. Hatta bal şerbeti, soğuk içilirse ishale, ılık içilirse kabıza yararlıdır.
[12] Mürseldir. İbn Abdilber derki: îbn Vehb, Malik -Zeyd-Atâ- İbn Abbas yoluyla müsned olarak rivayet eder. Malİk'ten müsned olarak yalnızca îbn Vehb'in rivayet ettiğini biliyorum.
[13] Şeybanî, 712.
Darı şurubunun hükmü de, bal şurubu gibidir. Kabarıp sertleşerek köpüğünü atar ve sarhoş edici bir hale gelirse içilmesi haramdır. Aksi takdirde, içilmesi helal ve caizdir.
[14] Müslim, Eşribe, 36/8, no:76; Şeybanî, 715.Şarabın haram olduğunu inkâr edip helal kabul ederek içen dinden çıkar. Fakat helal saymayarak içen dinden çıkmaz. Haram fiillerden birini yapmış olduğu için büyük günah işlemiş olur. Bu büyük günahtan kurtulabilmesi için tevbe etmesi lâzımdır. Hadİs-i şeriften tevbe etmeden ölenin cennet şarabından mahrum kalacağını öğreniyoruz.
[15] Müslim, Musâkat, 22/12, no:68; Şeybanî, 713.
Türkçemizde şarap dediğimiz Kur'an ve hadislerde hamr olarak geçen madde; kabarıp yükselerek kesinleşip köpüğünü atan çiğ üzüm suyudur. Bunun bir takım hükümleri vardır:
1. Zatı itibariyle haramdır, yoksa sarhoşluk verdiği için değil. Çünkü Kur'an-ı Kerim de «rics= pis» olarak vasıflandırılmıştır.
2. Haram olduğunu inkâr eden dinden çıkar.
3. Galiz pislik hükmündedir. Avuç içi kadarının elbise, vücudumuz ve namaz kılacağımız yere bulaşması namaza mani olur,
4. Müslüman hakkında kıymet ifade eden mal değildir. Bu sebeple alım-sa-tımı caiz değildir. Bu hadis-i şerif de bunun delillerindendir.
5. Sarhoş olmasa bile şarabı içen kırbaçlanır.(Bk. Mavsıîî, el-lhtiyar, c.4, s.99).
[16] Buharı, Eşribe, 74/3; Müslim, Eşrdibe, 36/1, no:9; Şeybanî, 716.Hadis-i şeriften sahabe-i kiramın îslamiyete; Kur'an ve sünnete ne derece bağlı olduklarını apaçık olarak öğreniyoruz. Yine Enes b. Malik'in başka rivayetlerinden öğrendiğimize göre, İçkinin kesin olarak haram'kılındığını bildiren Maide sûresinin 90. âyeti inince, Resûlullah (s.a.v.) Medine'de tellallar bağırttırarak durumu ilân etmiştir. Bunu işiten Sahabe-i Kiram, içki ne zaman ve niçin haram kılındı diye araştırmaya hiç lüzum hissetmeksi-zin, evlerinde bulunan içkileri hemen sokağa dökmüşlerdir. Hatta o kadar içki dökülmüştür ki Medine sokaklarından sel gibi şarap akmıştır. Bu, As-hab-ı Kiram'ın imanlarının kuvvetini; Allah ve Resulüne bağlılıklarının derecesini göstermektedir. Bu hal, bir de şuna dikkatimizi çekiyor: Bu kadar çok içki olan yerde, içki içen çok olduğu gibi içenlerin de müzmin tiryaki olduğu anlaşılır, tşte içkinin haram olduğunu duyar duymaz hepsi birden hemen içkiyi bırakmaları İslama sımsıkı bağlılıklarını, Resûlullah (s.a.v.)'e itirazsız itaatlarını ve îmanlarının kuvvetini gösterir.
[17] Şeybanî,721.