Kaderle İlgili Bır Hadiısin Tahlili - 2. Sayfa

Kaderle İlgili Bır Hadiısin Tahlili

Bize Abdullah ibnu’l-Mübarek haber verip söyle dedi: Bize Ma’mer b. Rasit, Hemmam ibn Münebbih’ten, o da Ebu Hureyre’den (r.a) haber verdi ki, Peygamber (sav): “Adamak, adem ogluna takdir etmis olmadigim bir sey getirmez. Lakin, kader, ademoglunu adak yapmaya sürükler. Nitekim ben de adama yapan kimseye adadigi seyi vermesini takdir ederim. Bu hüküm ve takdirimle o mali cimriden çikaririm” buyurmustur.[1]

Görüldügü gibi hadisin manasi açik olmasina ragmen, hadisin metnine yüzeysel olarak bakildiginda bir tutarsizlik göze çarpmaktadir.

Akla ilk gelen sey, acaba bu hadis metin itibariyle tashife ugrayan hadislerden mi, sorusudur. Sahih-i Buhari’de olan bu hadisin, Buhari nüshalarina veya degisik baskilarina bakildiginda metnin ayni sekilde harekelendigi görülür. Dolayisiyla hadiste herhangi bir tashifin sözkonusu olmadigi anlasilmaktadir. Hadisin tutarsizlik tarafina gelince, Hz. Peygamber’in Cenab-i Hakk’a has olan takdir etme meselesini mütekellim sigasiyla kendisine izafe etmesidir. Hadisin muhtevasini dogru kavrama açisindan ayni rivayeti yine Buhari’de arastirmak suretiyle baska bir versiyonunu bulduk. Asagida zikredecegimiz hadiste Hz. Peygamber takdir meselesini Cenab-i Hakka izafe etmektedir. Yukarida zikrettigimiz muhtasar bir tarzda olan hadise açiklik getirmektedir. Böylece mezkur hadisin aslinda kutsi bir hadis oldugu, dolayisiyla gelen ifadelerin mana açisindan Cenab-i Hakka ait olup, Hz. Peygamberin Rabbinden bunu naklettigi anlasilmaktadir.

Ne varki, hadisin serh kisminda gelecegi üzere mezkur hadisin Buhari nüshalarinda kutsi hadislerin basinda gelen, Hz. Peygamberin Allah’tan rivayet etme lafzinin düstügü, bizzat hadis sarihleri tarafindan ifade edilmistir.

Ikinci rivayete gelince söyledir:

Tercümesi: ... Ebu Hureyre (r.a) söyle demistir; Peygamber (sav) söyle buyurdu: “Nezr, Ademogluna kendisine takdir edilmemis bir sey getirmez. Lakin nezr onu kendisi için takdir edilmis olan kadere sürükler ve bu nezr sebebiyle Allah Teala cimriden mal çikarir. Artik o kimse, nezrine sebep olan is üzerine, daha önceden vermez oldugu mali getirip bana verir[2].