المجلّد الرابع

Dördüncü Cilt

 

توطئة باللغة التركيّة

 

DÖRDÜNCÜ KİTABA BAŞLADIK...

 

Evet, (ARAPAÇ ÖĞRENİYORUM) Serisinden üç kitabı geride bıraktık. Bu da en azından bir yabancı dilin, gerçek anlamda nasıl öğretilebileceği ve nasıl öğrenilebileceği konusunda size önemli ipuçları vermiş oldu. Bu arada Arapça’nın, Türkiye’de önüne çıkan engeller hakkında da epeyce malumat sahibi oldunuz. Bu engellerin ne kadar art niyetlerle tertip edildiğini ve ne kadar acımasız amaçlar taşıdığını da anlamış oldunuz. En azından Arapça’nın –Hıristiyanlıktaki Latince gibi sırf bir kutsal metinler dili değil, tam tersine- gerçek bir yaşam dili olduğunu çok iyi öğrendiniz.

 

Aslında Arapça’nın ülkemizde gerek öğretildiği ve öğrenildiği şartlar, gerekse konuya ilişkin öbür sıkıntılar (şimdiye kadar bu serinin önsözlerinde) anlatılanlarla sınırlı değildir. Bu ülkede siyah kedi ve köpekleri yaklaşık yüzyıldır «Arap, Arap!!» diye çağıran zihniyet, hiç kuşkusuz Arapça’nın önüne büyük barikatlar koymuştur. Bu tertipler, yine şüphe yok ki vaktiyle çok bilinçli olarak düşünülmüş ve yaygınlaştırılmıştır. Arap milletinin antipatik, çirkin, hatta düşman olarak toplulumuza lanse edilmiş olmasının arkasında çok yönlü amaçlar vardır. Bunların en önemlilerinden biri de Arapça’ya karşı savaştır. Batının müziğinden giyim tarzına; dillerinden, düşünce ve inanışlarına kadar her şeyi uygarlık sayan bu egemen zihniyet, Arapça’ya karşı yüz yıldır sürdürdüğü savaşa hiçbir zaman ara vermemiştir. Buna rağmen her yıl yüzbinlerce insan –yanlış yöntemlerle de olsa- bu dili öğrenmek için çaba harcamaktadır. Bu gerçek ise toplumumuzda Arapça’ya karşı, temelde iyi niyetli büyük bir kitlenin var olduğunu kanıtlamaktadır.

 

Şu var ki egemen azınlık tarafından çok yönlü olarak sömürülen bu geniş kitlenin hiç değilse Arapça’ya ilişkin sorunlar hakkında aydınlatılması gerekir. Çünkü bu kitle şimdiye kadar hep tarikatçıların tuzaklarına düşerek Arapça ile tanışmış ve onların ilkel yöntemleri yüzünden de bu dili bir türlü öğrenememişlerdir.

 

Bu kitleyi bilimsel yollarla ve «الطَّرِيقَةُ الْمُباشِرة» sistemiyle Arapça öğrenmeye yönlendirmenin sağlıklı ve emin bir yolu da bu seriyi onlara tanıtmaktır. Halen bu sistemle Arapça öğrenmekte olan değerli öğrencilere bu konuda büyük bir sorumluluk düşmektedir. İlimseverlik niteliği, sadece kişisel öğrenme ve aydınlanma ile gerçekleşmez. İlimsever insan, ilmin gerçek ve aydın yollarını başkalarına da gösteren kimsedir. Bu erdeme sahip olmak size yakışır.

 

Yakında beşinci kitaba başlamak umuduyla... 

 

Ferit AYDIN

فريد صلاح الهاشمي

 

المحتويات

İÇİNDEKİLER

الدَّرْسُ الأوَّلُ- الرِّيَاضِيَّاتُ...........................................................

الدَّرْسُ الثَّانيِ- اللُّغَةُ العرَبِيَّةُ...........................................................

الدَّرْسُ الثَّالِثُ-الصِّحَّةُ................................................................

الدَّرْسُ الرَّابِعُ- الثَّقَافَةُ الْعَامَّةُ.........................................................

الدَّرْسُ الخَامِسُ- الثَّقَافَةُ الْعَامَّةُ......................................................

الدَّرْسُ السَّادِسُ- السِّيرة النَّبَوِّيَّةُ...................................................

الدَّرْسُ السَّابِعُ - الرِّيَاضِيَّاتُ ......................................................

الدَّرْسُ الثَّامِنُ - اللُّغَةُ العرَبِيَّةُ .......................................................

الدَّرْسُ التَّاسِعُ - الْجُغْرَافْيَا...........................................................

الدَّرْسُ الْعَاشِرُ -  الثَّقَافَةُ الْعَامَّةُ......................................................

 

***

DERS – 1. MATEMAKTİK                            

الرِّيَاضِيَّاتُ  الدَّرْسُ الأوّلُ -

KONU: Sayı ve matematik

 الْمَوْضُوعُ: الْعَدَدُ وَالْحِسَابُ

 

ÖĞRETMENİN AÇIŞ KONUŞMASI:

أيها الإخوةُ والأخوات،

السلامَ عليكم ورحمة اللهِ وبركاتُهُ وبعد،

 

فإنَّ هذه أوَّلُ خَطْوَةٍ نَتَقَدَّمُ فِيها نَحْوَ عِلْمِ الرِّيَاضِيَّاتِ، وَنَتَنَاوَلُ فيِ هذا الدَّرْسِ جُمَلاً وَرَدَتْ فيِهَا نَماَزِجُ مُخْتَلِفَةٌ مِنَ الأعْدَادِ.

 

قَدْ رَتَّبْتُ هذه الجُمَلُ بِاللُّغَةِ التُّرْكِيَّةِ لِتَقُمُوا بِتَعْرِيبِها على سَبِيلِ التَّمْرِينِ، وَلِتَعْتَادُوا على النُّطْقِ بِالأعدَادِ على غِرَارِ أبْنَاءِ الضَّادِ. لأنَّ قِرَاءَةَ الأعْدَادِ تُعَدُّ مَهَارةً أخْرى مُسْتَقِلَّةً عَنَ الْمَهَارَاتِ الْمُتَنَوِّعَةِ في اللُّغَةِ الْعَرَبِيَّةِ، لَعَلَّها تُمَهِّدُ لَكُمُ السَّبيِلَ للدُّخُولِ إلى موضوعاتِ عِلْمِ الْحِسَابِ. والله تعالى المُوَفِّقُ. 

 

1. Salonda bir kişiden başka kimse görmedim.

ما رأيتُ في الْقَاعَةِ إلاَّ شَخْصًا وَاحِدًا

 

2. Sığır cinsinden sekiz çift satın aldım.

إِشْتَرَيْتُ مِنَ الْبَقَرِ ثَمَانَيَةَ أَزْوَاجٍ

 

3. Allah dedi ki: iki ilâh edinmeyiniz.

وَقَالَ اللهُ لاَ تَتَّخِذُوا إِلَهَيْنِ اثْنَيْنِ (نحل/51)

 

4. Üç kez bana gidip geldiler.

تَرَدَّدُوا إِليَّ ثَلاَثَ مَرَّاتٍ

 

5. Ramazandan üç gün oruç tuttu, sonra hastalık nedeniyle yedi.

صَامَ ثَلاَثَةَ أَيَّامٍ مِنْ رَمَضَانَ ثُمَّ أَفْطَرَ لِمَرَضٍ

 

6. Kadın, kocasının ölümünden sonra 4 ay 10 gün bekler, sonra evlenebilir.

تَتَرَبَّصُ الْمَرْأَةُ بَعْدَ وَفَاةِ زَوْجِهَا أَرْبَعَةَ أَشْهُرٍ وَعَشْرًا، ثُمَّ لَهَا أنْ تَتَزَوَّجَ

 

7. Çeşitli kumaşlardan, beş parçadan imal edilmiştir.

صُنِعتْ من خمسِ قِطَعٍ من أقمشةٍ مُخْتَلِفَةٍ

 

8. Şehirde 26 cami var, 4 tanesi büyüktür.

فيِ الْمَدِينَةِ سِتَّةٌ وَعِشْرُونَ مَسْجِدًا، مِنْهَا أَرْبَعَةٌ كِبَارٌ

 

9. Gökleri ve yeri yarattığı gün, Allah katında ayların sayısı 12 dir.

إِنَّ عِدَّةَ الشُّهُورِ عِندَ اللَّهِ اثْنَا عَشَرَ شَهْراً فِي كِتَابِ اللَّهِ يَوْمَ خَلَقَ 

السَّمَاوَات وَالأَرْضَ

 

10. Onların 4 tanesi saygıdeğerdir. (dokulunulmazdır)

مِنْهَآ أَرْبَعَةٌ حُرُمٌ. (التوبة/36)

 

11. Apartman 7 kattan oluşmaktadır.

تتكوَّن الْعِمَارَةُ مِنْ سَبْعَةِ طَوَابِقَ

 

12. Her dairede 3 oda var.

كلُّ شَقَّةٍ فِِيهَا ثَلاَثُ حُجُرَاتٍ.

 

13. Onları saydım, aralarında 8 atlı buldum.

عَدَدْتُهُمْ فَوَجَدْتُ فِيهِمْ ثَمَانِيَةَ فُرْسَانٍ

 

14. 9 silahlı kişi yakalandı.

قُبِضَ عَلىَ تِسْعَةِ أَشْخَاصٍ مُسَلَّحِينَ

 

15. Onların beşincisi erginlik yaşının altındaydı.

الْخَامِسُ مِنْهُمْ كَانَ دُونَ الْبُلُوغِ

 

16. İkişer ikişer girin.

أُدْخُلُوا مَثْنىَ مَثْنىَ

 

17. Hepsi geçtiler, altıncıları hariç.

كُلُّهُمْ عَبَرُوا إلاَّ سَادِسُهُمْ

 

18. Onbir tane yıldız gördüm.

رَأَيْتُ أَحَدَ عَشَرَ كَوْكَباً

 

19. Üçgenin 3 kenarı ve üç açısı vardır.

لِلْمُثَلَّثِ ثَلاَثَةُ أَضْلاَعٍ وَثَلاَثُ زَوَايَا.

 

20. Malının üçte birini arkadaşına bağışladı.

وَهَبَ لِصَاحِبِهِ ثُلُثَ مالِهِ

 

21. Onları 3 gruba ayırdı.

قَسَمَهُمْ إلى أَرْبَعِ فِرَقٍ

 

22. Onu 8 paya böldü, sonra onların her birine birer pay verdi.

قَسَمَهُ إلى ثَمَانِيَةِ حِصَصٍٍ ثمّ دَفَعَ إلى كًلٍّ مِنْهُمْ حصّةً

 

23. 1924 yılında öldü.

مات سنة 1924

 

CÜMLELERİN METNE DÖNÜŞTÜRÜLMÜŞ ŞEKLİ:

 

ما رأيتُ في القاعةِ إلاَّ شخصًا واحِدًا. اشتريتُ من البقرِ ثمانيةَ أزواجٍ. وقال اللهُ لا تتخذوا إلهين اثنين (نحل/51). تردّدوا إليَّ ثلاثَ مراتٍ. صام ثلاثة أيامٍ من رمضانَ ثم أفطر لمرضٍ. تتربّصُ المرأةُ بعد وفاة زوجٍها أربعةَ أشهرٍ وعشرًا، ثمّ لها أن تتزوّجَ. صُنِعتْ من خمسِ قِطَعٍ من أقمشةٍ مختلفةٍ. في المدينةِ ستةٌ وعشرونَ مسجدًا، منها أربعةٌ كبارٌ. إِنَّ عِدَّةَ الشُّهُورِ عِندَ اللَّهِ اثْنَا عَشَرَ شَهْراً فِي كِتَابِ اللَّهِ يَوْمَ خَلَقَ السَّمَاوَات وَالأَرْضَ. مِنْهَآ أَرْبَعَةٌ حُرُمٌ. (التوبة/36). تتكوَّن العمارة من سبعةِ طوابق. كلّ شقةٍ فيها ثلاثُ حجراتٍ. عَدَدْتُهُمْ فَوَجَدْتُ فِيهِمْ ثَمَانِيَةَ فُرْسَانٍ. قُبِضَ على تِسْعَةِ أشْخَاصٍ مُسَلَّحِينَ. الْخَامِسُ مِنْهُمْ كَانَ دُونَ الْبُلُوغِ. أُدْخُلُوا مَثْنىَ مَثْنىَ. كُلُّهُمْ عَبَرَوا إلاَّ سَادِسُهُمْ. رأيتُ أَحَدَ عَشَرَ كَوْكَباً. المثلّثُ لهُ ثلاثةُ أضلاعٍ وثلاثُ زَوَايَا. وهبَ لِصَاحِبِهِ ثُلُثَ ماَلِهِ. قَسَمَهُمْ إلى أربعِ فِرَقٍ. قَسَمَهُ إلى ثمانيةِ حِصَصٍ ثمّ دَفَعَ إلى كلٍّ مِنْهُمْ حِصَّّةً. َّمات سنة 1924

 

***

 

DERS – 2. ARAPÇA.                      

 اللُّغَةُ الْعَرَبِيَّةُ.  الدَّرْسُ الثَّانيِ -

KONU: Temyiz.

 الموضوع: التَّمْيِيزُ.

 

ÖĞRETMENİN AÇIŞ KONUŞMASI:

 

أيها الإخوةُ والأخوات،

السلامَ عليكم ورحمة اللهِ وبركاتُهُ وبعد،

 

فإنّي طَالَمَا بَيَّنْتُ لَكُمْ الْفَرْقَ بَيْنَ الأُسْلوُبِ الصَّحيِحِ الّذيِ نَتَمَسَّكُ بِمَبَادِئِهِ فيِ دُرُوسِنَا، وَبَيْنَ الأَسَالِيبِ الْوَعْرَةِ الّتي مَا زَالَتْ مَدَارِسُ الصّوُفِيَّةِ تُصِرُّ فيِ تَطْبيِقِهِ بِعِنَادٍ شَديِدٍ. وَمِنْ أَهَمِّ هذهِ الفُروُقِ، أنّهُمْ لاَ يُدَرِّسُونَ غَيْرَ قَوَاعِدِ الصَّرْفِ وَالنَّحوِ، على رَغْمِ جَهْلِ الطَّالِبِ الأجْنَبيِّ بِاللُّغَةِ العرَبِيَّةِ.

 

أمَّا أُسْلُوبُنَا الْعِلْمِيُّ الْمُعاصِرُ، فَإِنَّهُ يَقْتَضيِ أَنْ يَتَعَلَّمَ الطَّالِبُ الأَجْنَبِيُّ أوَّلاً التَّعْبيِرَ بِاللُّغَةِ الْعَرَبِيَّةِ قّدْرًا يَكْفيِهِ لِتَفْهيِمِ ضَروُرَاتِهِ؛ ثمّ يَجوُزُ تَعْليِمُهُ قَوَاعِدَ الصَّرْفِ وَالنَّحْوِ.

 

وَهَا نَحْنُ الْيَومَ نَتَنَاوَلُ مَوْضوُعًا مِنْ هذه الْقَوَاعِدِ، وَهُوَ التَّمْييِزُ. إذْ دَرَسْنَا قَبْلَ هذا أنوَاعًا مِنَ الْمَوْضوُعَاتِ، فَتَعَلَّمْنَا أثْنَاءَ تِلْكَ الدُّروُسِ عَدَدًا كَبيِرًا مِنَ الْكَلِمَاتِ وَالتَّعْبيِرَاتِ. تَعَلَّمْنَاهَا عِنْدَمَا دَرَسْنَا أَعْضَاءَ جِسْمِنَا، وَتَكَلَّمْنَا حَوْلَ بِيئَتِنَا، وَحَاوَلْنَا التَّعْبيِرَ عَنْ جَواَنِبَ كَثيِرَةٍ مِنْ آرَائِنَا وَمَقَاصِدِنَا؛ فَتَكَوَّنًتْ بِذَالِكَ فيِ ذَاكِرَتِنَا رَصيِدٌ مِنَ الألْفاظِ وَالأمْثَالِ وَالأشْعَارِ؛ فَأصْبَحَ مِنَ السَّهْلِ الآنَ أنْ نَتَنَاوَلَ قَوَاعِدَ اللُّغَةِ الْعَرَبِيَّةِ.

 

وَفيِمَا يَليِ تَجِدُونَ جُمَلاً بِاللُّغَةِ التُّرْكِيَّةِ حَولَ مَوْضوُعِ التَمْييِزِ، أطلُبُ مِنْكُمْ تَعْريِبَهَا على سبيلِ التَّمْريِنِ، والله الموَفِّقُ.  

 

1.                   Gramerde temyiz: bir cinsteki kapalılığı kaldıran kelimedir;

ta ki başka bir cinsle karışmasın.

التَّمْيِيِزُ فيِ النَّحْوِ ، كَلِمَةٌ تَرْفَعُ الإبْهَامَ عَنْ جِنْسٍ لألاَّ يَلْتَبِِسَ بجنسٍ آخَرَ.

 

2. Örneğin «Sana elli verdim.» deyip sustuğun zaman,

 miktarı elli olan şey kapalı kalmış olur.

مَثَلاً، إذَا قُلْتَ: (أَعْطَيْتُكَ خَمْسِينَ)، ثُمَّ سَكَتَّ، فَالشَّيْئُ الّذي مِقْدَارُهُ

 خَمْسُونَ، يَبْقىَ مُبْهَمًا.

 

3. Yani muhatap, miktarı elli olan şeyin ne olduğunu bilemez.

أيْ لاَ يَكَادُ يَعْلَمُ الْمُخَاطَبُ مَا هُوَ الشَّيْئُ الَّذيِ مِقْدَارُهُ خمسونَ.

 

4. Bilinmeyen o şey; meyvelerden bir tür, ticaret malından bir tür,

 ya da paradan bir tür olabilir.

فَقَدْ يَكُونُ ذَلِكَ الشَّيْئُ المُبْهَمُ نَوْعًا مِنَ الْفَوَاكِهِ، أوْ نَوْعًا مِنَ الْبَضَائِعِ، أوْ

    نَوْعًا مِنَ النُّقُودِ.

 

5. Onun için madem ki miktarını söyledin, sen bu şeyi açıklamak durumundasın.

لِذَا، أنْتَ مُضْطَرٌّ إلىَ تَوْضِيحِ هَذَا الشَّيْئِ الْمُبْهَمِ مَا دُمْتَ ذَكَرْتَ مِقْدَارَهُ.

 

6. Örneğin, «Said’in, Salih’inkinden daha çoktur», deyip sustuğun zaman,

 senin bu sözün elbette ki açık olmaz.

وَإذَا قُلْتَ مَثَلاً: (سَعِيدٌ أَكْثَرُ مِنْ صَالِحٍ) ثُمَّ سَكَتَّ، فَإنَّ كَلاَمَكَ هَذَا لاَ يَكُونُ واضِحًا البتَةَ.

 

7. Bilakis, içinde kapalılık vardır.

بَلْ يَكُونُ فِيهِ إبْهَامٌ.

 

8. Çünkü muhatap, Sadi’in Salih’ten daha çok sahip bulunduğu şeyi bilemez.

لأنَّ الْمُخَاطَبَ لاَ يَزَالُ يَجْهَلُ الشَّيْئَ الذّي يملِكُهُ سَعِيدٌ أكثَرَ مِنْ صَالِحٍ.

 

9. Fakat «Said’in malı, Salih’inkinden daha çoktur.» dediğinde

 o meçhul şey açıklanmış olur ki o da maldır.

أمّا إذا قُلتَ (سعيدٌ أكثرُ مَالاً مِنْ صَالِحٍ)، فَيَتَّضِحُ إذَنْ ذلك الشَّيْئُ

 الْمَجْهُولُ، وَهُوَ الْمَالُ.

 

10. Keza «Hatice’ninki arttı.» deyip sustuğun zaman,

 senin bu sözünde yine bir kapalılık bulunur.

كَذَلِكَ إِذَا قُلْتَ (ازْدَادَتْ خَدِيجَةُ) وَسَكَتَّ، كَانَ فيِ كَلاَمِكَ اِبْهَامُ أيْضًا.

 

11. Çünkü Hatice’de artan şey, bu cümlede bilinmemektedir.

لأنَّ الشَّيْئََ الَّذيِ ازْدَادَتْهُ خَدِيجَةُ، مَجْهُولٌ فيِ هَذِهِ الْجُمْلَةِ.

 

12. Bu cümle iki yönden eksiktir:

هَذِهِ الْجُمْلَةُ نَاقِصَةٌ مِنْ وَجْهَيْنِ:

 

13. Hüküm bakımından eksiktir; anlam bakımından eksiktir.

نَاقِصَةٌ مِنْ حَيْثُ الْحُكْمُ؛ وَنَاقِصَةُ مِنْ حَيْثُ الْمَعْنىَ.

 

14. Çünkü Hatice’de artan şey bilinmemektedir.

لأنَّ الشَّيْئَ الَّذيِ ازْدَادَتْهُ خَدِيَجةُ، مَازَالَ مَجْهُولاً

 

15. öyle ise bu meçhul şeyin açıklanması gerekir; ta ki söz tamamlansın.

إِذَنْ لاَ بُدَّ مِنْ تَوْضِيحِ هَذَا الشَّيْئِ الْمَجْهُولِ حَتَّى يَكْتَمِلَ الْكَلاَمُ.

 

16. Ama dersen ki: «Hatice’nin güzelliği arttı.»,

bu suretle her iki eksiği gidermiş olursun.

أمَّا إذَا قُلْتَ (ازْدَادَتْ خَدِيجَةُ جمَاَلاً)، فَقَدْ أذْهَبْتَ النَّقْصَيْنِ بِذَلِكَ.

 

17. Bu örneklere inceden inceye baktığımızda 4 gerçeği tespit etmiş oluruz:

وَإِذَا أنْعَمْنَا النَّظَرَ فيِ هَذِهِ الأمْثِلَةِ، أَثْبَتْنَا أَرْبَعَ حَقَائِقَ:

 

18. Bunlardan birincisi: temyizin nekre olduğudur;

الأوُلىَ مِنْهَا: أنَّ التَّمْيِيِزَ كَلِمَةٌ نَكِرَةٌ؛

 

19. İkincisi: Temyizin mansup olduğudur;

وَالثَّانِيَةُ مِنْهَا: أنَّ التَّمْيِيِزَ مَنْصُوبٌ.

 

20. Üçüncüsü ise temyizin, mümeyyezden kapalılığı kaldırıp

 karışıklığı önlediğidir.

وَالثَّالِثَةُ مِنْهَا: أنَّ التَّمْيِيِزَ يَرْفَعُ الإبْهَامَ عَنْ المُمَيَّزِ تَفَادِيًا للا لْتِباسِ؛

 

21. Dördüncüsü: temyizin 3 grup olduğudur.

وَالرَّابِعَةُ مِنْهَا: أنَّ التَّمْيِيِزَ ثَلاَثُ فِئَاتٍ.

 

22. Bu, ya miktarın türünün açıklamasıdır;

ذَلِكَ إمَّا تَوْضِيخٌ لِنَوْعِ الْمِقْدَارِ؛

 

23. Ya karşılaştırılan iki şey arasındaki fazlalığın,

 ya da eksikliğin açıklamasıdır.

أوْ إمَّا شَيْئٌ يُوَضِّحُ التَّفْضِيلَ أوْ التَّقْلِيلَ فيِ الْمُقَارَنَةِ بَيْنَ الشَّيْئَيْنِ.

 

24. Veyahut övgü ya da kötüleme kelimelerinin açıklamasıdır.

أوْ إمّا شَيْئٌ يَرْفَعُ الإبْهَامَ عَنْ كَلِمَاتِ الْمَدْحِ وَالذَّمِّ.

 

CÜMLELERİN METNE DÖNÜŞTÜRÜLMÜŞ ŞEKLİ:

 

التَّمْيِيِزُ فيِ النَّحْوِ ، كَلِمَةٌ تَرْفَعُ الإبْهَامَ عَنْ جِنْسٍ لألاَّ يَلْتَبِِسَ بجنسٍ آخَرَ. مَثَلاً، إذَا قُلْتَ: (أَعْطَيْتُكَ خَمْسِينَ)، ثُمَّ سَكَتَّ، فَالشَّيْئُ الّذي مِقْدَارُهُ خَمْسُونَ، يَبْقىَ مُبْهَمًا. أيْ لاَ يَكَادُ يَعْلَمُ الْمُخَاطَبُ مَا هُوَ الشَّيْئُ الَّذيِ مِقْدَارُهُ خَمْسُونَ. فَقَدْ يَكُونُ ذَلِكَ الشَّيْئُ المُبْهَمُ نَوْعًا مِنَ الْفَوَاكِهِ، أوْ نَوْعًا مِنَ الْبَضَائِعِ، أوْ نَوْعًا مِنَ النُّقُودِ. لِذَا، أنْتَ مُضْطَرٌّ إلىَ تَوْضِيحِ هَذَا الشَّيْئِ الْمُبْهَمِ مَا دُمْتَ ذَكَرْتَ مِقْدَارَهُ. وَإذَا قُلْتَ مَثَلاً: (سَعِيدٌ أَكْثَرُ مِنْ صَالِحٍ) ثُمَّ سَكَتَّ، فَإنَّ كَلاَمَكَ هَذَا لاَ يَكُونُ واضِحًا ألْبتَةَ. بَلْ يَكُونُ فِيهِ إبْهَامٌ. لأنَّ الْمُخَاطَبَ لاَ يَزَالُ يَجْهَلُ الشَّيْئَ الذّي يملِكُهُ سَعِيدٌ أكثَرَ مِنْ صَالِحٍ. أمّا إذا قُلتَ (سعيدٌ أكثرُ مَالاً مِنْ صَالِحٍ)، فَيَتَّضِحُ إذَنْ ذلك الشَّيْئُ الْمَجْهُولُ، وَهُوَ الْمَالُ. كَذَلِكَ إِذَا قُلْتَ (إِزْدَادَتْ خَدِيجَةُ) وَسَكَتَّ، كَانَ فيِ كَلاَمِكَ إِبْهَامُ أيْضًا. لأنَّ الشَّيْئََ الَّذيِ ازْدَادَتْهُ خَدِيجَةُ، مَجْهُولٌ فيِ هَذِهِ الْجُمْلَةِ. هَذِهِ الْجُمْلَةُ نَاقِصَةٌ مِنْ وَجْهَيْنِ:نَاقِصَةٌ مِنْ حَيْثُ الْحُكْمُ؛ وَنَاقِصَةُ مِنْ حَيْثُ الْمَعْنىَ. لأنَّ الشَّيْئَ الَّذيِ ازْدَادَتْهُ خَدِيَجةُ، مَازَالَ مَجْهُولاً إِذَنْ لاَ بُدَّ مِنْ تَوْضِيحِ هَذَا الشَّيْئِ الْمَجْهُولِ حَتَّى يَكْتَمِلَ الْكَلاَمُ. أمَّا إذَا قُلْتَ (ازْدَادَتْ خَدِيجَةُ جمَاَلاً)، فَقَدْ أذْهَبْتَ النَّقْصَيْنِ بِذَلِكَ. وَإِذَا أنْعَمْنَا النَّظَرَ فيِ هَذِهِ الأمْثِلَةِ، أَثْبَتْنَا أَرْبَعَ حَقَائِقَ: الأوُلىَ مِنْهَا: أنَّ التَّمْيِيِزَ كَلِمَةٌ نَكِرَةٌ؛ وَالثَّانِيَةُ مِنْهَا: أنَّ التَّمْيِيِزَ مَنْصُوبٌ. وَالثَّالِثَةُ مِنْهَا: أنَّ التَّمْيِيِزَ يَرْفَعُ الإبْهَامَ عَنْ المُمَيَّزِ تَفَادِيًا للا لْتِباسِ؛ وَالرَّابِعَةُ مِنْهَا: أنَّ التَّمْيِيِزَ ثَلاَثُ فِئَاتٍ. ذَلِكَ إمَّا تَوْضِيخٌ لِنَوْعِ الْمِقْدَارِ؛ أوْ إمَّا شَيْئٌ يُوَضِّحُ التَّفْضِيلَ أوْ التَّقْلِيلَ فيِ الْمُقَارَنَةِ بَيْنَ الشَّيْئَيْنِ.  أوْ إمّا شَيْئٌ يَرْفَعُ الإبْهَامَ عَنْ كَلِمَاتِ الْمَدْحِ وَالذَّمِّ.

 

***

DERS – 3. SAĞLIK                        

 الصِّحَّةُ  الدَّرْسُ الثَّالِثُ -

KONU: Sağlık sorunlarımız ve doktora başvuru.

 الموضوع: شِكَايَاتُنَا الصِّحِّيَّةُ ومُرَاجَعَةُ الطَّبِيبِ.

 

ÖĞRETMENİN AÇIŞ KONUŞMASI:

أيها الإخوةُ والأخوات،

السلامَ عليكم ورحمة اللهِ وبركاتُهُ وبعد،

 

فإنَّ الصِّحَّةَ حَالَةٌ لاَ تُعرَفُ بِخُلُوِّ الإنْسانِ مِنَ الأمْرَاضِ فَحَسْبُ. وإنَّمَا بِتَمَتُّعِهِ – حَسْبَ تَعْرِيفِ الْمُنَظَّمَةِ الْعَالَمِيَّةِ للصِّحَّةِ – بِأَقْصى قَدْرٍ مًمْكِنٍ مِنَ الرَّاحَةِ والطُمَأنِينَةِ الْبَدَنِيَّةِ وَالنَّفْسِيَّةِ.

 

إنَّ الصِّحَّةَ نِعْمَةٌ غالِيَةٌ؛ لِذَا يَتَرَتَّبُ على كُلِّ إنسَانِ عاقِلٍ الْحِفَاظُ عَلَيْهَا، عِلمًا بِأنَّ الْعَوَامِلَ الَّتي تُهَدِّدُهَا مُتَعَدِّدَةٌ. مِنْها مَا يَصْعَبُ مَنعُها أو التَّحَكُّمُ فِيها، كَألْحَوَادِثِ الَتي يَتَسَبَّبُ فِيهَا غَيْرُنَا؛ وَمِنْهَا مَا نَسْتَطَيعُ تَفَادِيَهُ إنْ تَوَفَرَتْ لَدَيْنَا سِلاَحٌ اِسْمُهُ الْمَعْرِفَةُ. ولِهَذَا، أنصَحُكُمْ أيُّهَا الإخْوَةُ والأخَوَاتُ التَّزَوُّدَ بِهَذَا السِّلاحِ قَبلَ أنْ تَتَغَلَّبَ عَلَيْكُمْ جُرْثُومَةٌ على حِينِ غَرَّةٍ مِنكُمْ، فَتَصْرَعَكُمْ وأنتُم هَامِدُونَ.

 

وَإلَيِكُمْ فِيمَا يَليِ جُمَلاً رَتَّبْتُهَا بِاللُّغةِ التُّركيَّةِ تُمَثِّلُ حِوَارًا يَجرِي بيْنَ وَلَدٍ وأمِهِ. وَهُوَ يَشكوُ مِن حَالَةٍ أصَابَتْهُ فَيُنَادِيهَا بِطَلَبِ الإسْعَافِ. عَلَيْكُمْ بِتعرِيبِهَا عَلىَ سَبِيلِ التَّمْرِينِ.      

 

1. Bana bir doktor çağır anne!

نَادَيْ ليِ طَبِييًا يا أمّي!

 

2. Neyin var oğlum?!

مَا بِكَ يَا وَلَديِ؟

 

3. Bakıyorum rahatsızsın?

أَرَاكَ تتأَلَّمُ.

 

4. Evet anneciğim durumum kötü, vücudumda bir rahatsızlık hissediyorum.

نَعَمْ يَا أمّاهُ، حَالَتيِ سَيِّئةٌ، أُحِسُّ بِتَعْبٍِ فيِ جِسْميِ.

 

5. Başımda da bir ağrı hissediyorum.

وَأَشْعُرُ بِصُدَاعٍ فيِ رَأِسيِ.

 

6. Çok hasta olduğun gözüküyor oğlum.

يَبْدُو أنّكَ مَرِيضٌ جِدًّا يَاوَلَدِي.

 

7. Haydi sağlık ocağına gidelim.

هَيَّا نَذْهَبْ إلى الْمُسْتَوْصَفِ (الْمَصَحَّةَ) (الْعِيَادَةَ) (الْمُسْتَشْفىَ)

 

8. Neyin var?

عَمَّ تَشْكُو؟

 

9. Başımda şiddetli bir ağrı hissediyorum.

أشْعُرُ بِأَلَمٍ شَدِيدٍ فيِ رَأسيِ.

 

10. Evet vücudun sıcak.

نَعَمْ، جِسْمُكَ دَافيءٌ.

 

11. Hararetin biraz yükselmiş.

قَدْ ارْتَفَعَتْ حَرَارَتُكَ قَلِيلاً.

 

12. Uzan seni muayene edeyim.

تَمَدَّدْ عَلىَ السَّرِيرِ لأفْحَصَكَ.

 

13. Herhangi bir ilaç aldın mı?

هَلْ تَنَاوَلْتَ دَوَاءًٍا؟

 

14. Hayır hiç!

لا أبَدًا!

 

15. Sırtını ve göğsünü aç.

إكْشِفْ ظَهْرَكَ وَصَدْرَكَ.

 

16. Derin nefes al.

تَنَفَّسْ بِعُمْقٍ.

 

17. Doktor Bey, hastaneye yatmamı tavsiye eder misiniz?

أَتَنْصَحُنيِ يَا سَيِّدَ الطَّبِيبَ، أن أدخُلَ الْمُسْتَشْفىَ؟

 

18. Merak etme, akciğerlerin sağlam.

إطْمَئِنْ، إنَّ رِئَّتَيْكَ سَلِيمَتَانِ.

 

19. Bana ilaç olarak ne tavsiye edersiniz?

مَاذَا تَصِفُ ليِ مِنَ الدَّوَاءِ؟

 

20. Bu ilaçtan her altı saate bir hap al.

تَنَاوَلْ قُرْصًا مِنْ هَذَا الدَّوَاءِ كُلَّ سِتِّ سَاعَاتٍ.

 

21. Bu antibiyotiktir.

إنّهُ مُضادٌّ لِلْحَيِوِيَّةِ.

 

22. Bu şuruptan da bir kaşık al.

وَتَنَاوَلْ مِلْعَقَةً صَغِيرَةً مِنْ هَذَا الشَّرَابِ.

 

23. Ve gün aşırı bir iğne yap.

وَاعْمَلْ حُقْنَةً كُلَّ يَوْمَيْنِ.

 

24. İnşallah yakında iyileşirsin.

سَتَتَحَسَّنُ حَالَتُكَ الصِّحِّيَّةُ فيِ وَقْتٍ قَرِيبٍ.

 

CÜMLELERİN METNE DÖNÜŞTÜRÜLMÜŞ ŞEKLİ:

 

الشَّابُّ وأُمُّهُ:

- نادَيْ لي طبييًا يا أمّي!

-         ما بِكَ يا ولدي؟

-         أراكَ تتأَلَمُ.

-         نعم يا أمّاهُ، حَالَتيِ سيِّئةٌ، أُحِسُّ بِتَعْبٍِ فيِ جِسْميِ. وَأَشْعُرُ بِصُدَاعٍ فيِ رَأِسيِ.

-         يَبْدُو أنّكَ مَرِيضٌ جِدًّا ياولدي. هَيَّا نَذْهَبْ إلى الْمُسْتَوْصَفِ (الْمَصَحَّةَ) (الْعِيَادَةَ) (الْمُسْتَشْفىَ).

الطَّبٍيبُ والشّاَبُّ:

-         عَمَّ تَشْكُو؟

-         أشْعُرُ بِأَلَمٍ شَدِيدٍ فيِ رَأسيِ.

-         نَعَمْ، جِسْمُكَ دَافيءٌ. قَدْ ارْتَفَعَتْ حَرَارَتُكَ قَلِيلاً. تَمَدَّدْ عَلىَ السَّرِيرِ لأفْحَصَكَ. هَلْ تَنَاوَلْتَ دَوَاءًٍا؟

-         لا أبَدًا!

-         إكْشِفْ ظَهْرَكَ وَصَدْرَكَ. تَنَفَّسْ بِعُمْقٍ.

-         أَتَنْصَحُنيِ يَا سَيِّدَ الطَّبِيبَ، أن أدخُلَ الْمُسْتَشْفىَ؟

-         إطْمَئِنْ، إنَّ رِئَّتَيْكَ سَلِيمَتَانِ.

-         مَاذَا تَصِفُ ليِ مِنَ الدَّوَاءِ؟

-         تَنَاوَلْ قُرْصًا مِنْ هَذَا الدَّوَاءِ كُلَّ سِتِّ سَاعَاتٍ. إنّهُ مُضادٌّ لِلْحَيِوِيَّةِ. وَتَنَاوَلْ مِلْعَقَةً صَغِيرَةً مِنْ هَذَا الشَّرَابِ. وَاعْمَلْ حُقْنَةً كُلَّ يَوْمَيْنِ. سَتَتَحَسَّنُ حَالَتُكَ الصِّحِّيَّةُ فيِ وَقْتٍ قَرِيبٍ.

 

***

 

DERS – 4.  GENEL KÜLTÜR                      

 الثَّقَافَةُ الْعَامَّةُ  الدَّرْسُ الرَّابِعُ -

KONU: İnsan hakları

 الموضوع: حُقُوقُ الإنْسَانِ.

 

ÖĞRETMENİN AÇIŞ KONUŞMASI:

أيها الإخوةُ والأخوات،

السلامَ عليكم ورحمة اللهِ وبركاتُهُ وبعد،

 

فَإنَّ مُعْطَمَ النَّاسِ فيِ هَذَا الْعَاَلَمِ يُعَانيِ مِنْ الظُّلْمِ وَالْقَهْرِ وَالأضْطِّهَادِ. وَحُقُوقُ الإنْسَانِ مُهَدّرَةٌ فيِ كَثِيرٍ مِنَ الْبُلْدَانِ. خّاصَّةً فيِ أَفْرِيقْياَ وَالشَّرْقِ الأَوْسَطِ. هَذَا الْوَاقِعُ الْمَرِيرُ أَثَارَ الْجُمُوعَ الْغَفِيرَةَ وَأَجْبَرَهَا عَلىَ الدِّفَاعِ عَنْ نَفْسِهَا مُنْذُ زَمَنٍ طَوِيلٍ. حَتَّى أَسْفَرَتْ مُقَاوَمَةُ الضَّعِيفِ أَمَامَ الْقَوِيِّ عَنْ نَتَائِجَ هَامَّةٍ، مَنْهَا مِيثَاقُ الأُمَمِ الْمُتَّحِدَةِ. صَدَرَ هَذَا الْمِيثَاقُ فيِ جُمْلَةٍ مِنَ أُمُورٍ هَامَّةٍ، تَمَّ تَصْمِيمُهَا عَلىِ تَهْيِئَةِ ظُرُوفٍ يُمْكِنُ فيِ ظِلِّهَا أنْ تَسُودَ الْعَدَالةُ عَلىَ تَحْقِيقِ التَّعَاوُنِ الدَّوْليِّ فيِ مَيْدَانِ تَعْزِيزِ وَتَشْجِيعِ إِحْتِرَامِ حُقُوقِ الإنْسَانِ وَالْحُرِّيَّاتِ الأَسَاسِيَّةِ دُونَ أَيِّ تَمْيِيزٍ. يَنُصُّ هَذَا الْمِيثَاقُ خُصُوصاً عَلىَ مَبَادِئِ الْمُسَاوَاةِ أَمَامَ الْقَانُونِ وَافْتِرَاضِ الْبَرَاءَةِ، وَالْحَقِّ فيِ مُحَاكَمضةٍ عَادِلَةٍ وَعَلَنِيَّةٍ أَمَامَ مَحْكَمَةٍ مُخْتَصَّةٍ مُسْتَقِلَّةٍ وَنَزِيهَةٍ مُشَكَّلَةٍ وُفْقاً لِلْقَانُونِ.

 

نَتَمَنَّى أنَ تَأْتِيَ هَذِهِ الْمُنْطَلَقَاتُ بِنَتَائِجَ وَاقِعِيَّةٍ لِصَالِحِ الْمُسْتَضْعَفِينَ وَالْمَقْهُورِينَ فيِ أَرْجَاءِ الْمَعْمُورَةِ.

 

وَقَدْ أَعْدَدْتُ لَكُمْ فِيمَا يَليِ جُمَلاً بِاللُّغَةِ التُّرْكِيَّةِ حَولَ مَوْضوُعِ حُقُوقِ الإنْسَانِ، أَطلُبُ مِنْكُمْ تَعْريِبَهَا عَلىَ سَبِيلِ التَّمْريِنِ، والله الموَفِّقُ. 

 

1. İnsan, çeşitli şekillerde düşmanlığa uğrar.

 

إنَّ الإنْسَانَ يَتَعَرَّضُ لأشْكَالٍ مِنَ الْعُدْوَانِ.

 

2. İnsanın, hemcinsinin elinden çekmesi eski bir sorundur.

وإنَّ مُعَانَاةَ الإنْسَانِ فيِ مَا يَلْقىَ مِنْ بَنيِ جِنْسِهِ مُشْكلةٌ قَدِيمةٌ.

 

3. Uzlaşmazlık, karşılıklı suçlama ve kavga, insan yaşamının tümünü işgal eder.

النِّـزَاعُ، والْمُخَاصَمَةُ، والْمُقَاتَلَةُ تُشْغِلُ حَيَاةَ الإنْسَانِ كُلَّهَا.

 

4. Onun için insan kendini savunmak zorunda kalır.

وَلِهَذَا يَضْطَرُّ الإنْسَانُ إِلىَ الدِّفَاعِ عَنْ نَفْسِهِ.

 

5. Savunma zorunluluğu insanı eskiden beri tedbirler almaya sevk etmiştir.

إنَّ ضَروُرةَ الدِّفاعِ قَدْ أَدَّى بِالإنْسَانِ إِلىَ أخْذِ اِحْتِيَاطَاتٍ مُنْذُ الْقَدِيمِ.

 

6. Bu tedbirler, sadece öldürücü silahlar kullanarak savunma yapmakla sınırlı değildir.

هَذِهِ الإحْتِيَاطَاتُ، لاَ تَنْحَصِرُ فيِ الدِّفَاعِ بِالأسْلِحَةِ الْقَاتِلةِ فَحَسْبُ.

 

7. Çünkü savunmanın bu türünü tercih etmede insan hayatı için tehlike vardır

لأنَّ فيِ اخْتِيَارِ هَذَا النَّوْعِ مِنَ الدِّفَاعِ خَطَرًا عَلىَ حَيَاةِ الإنْسَانِ.

 

8. Bu nedenle insan canını, ırzını ve malını savunmak için daha emin yollar seçmiştir.

لِذَا قَدْ اخْتَارَ الإنْسَانُ طُرُقًا أَكْثَرَ ضَمَانًا للدِّفَاعِ عَنْ نَفْسِهِ، وَعِرضِهِ وَمَالِهِ.

 

9. En güvenli savunma yollarından biri, hasımla doğrudan anlaşmaktır.

وَمِنْ الدِّفَاعِ الأسْلَمِ، اللُّجُوءُ إِلىَ التَّفَاهُمِ مَعَ الْخَصْمِ مُبَاشَرَةً.

 

10. Bu ise zorlaşabilir; hatta mümkün olmayabilir de...

وَهَذَا قَدْ يَتَعَذَّرُ، بَلْ قَدْ لاَ يُمْكِنُ.

 

11. Hem sonra sosyal hayat, hasımla anlaşmak için başka bir alan daha açmıştır.

ثُمَّ إنَّ الْحَيَاةَ الإجْتِمَاعِيَّةَ قَدْ فَتَحَ مَجَالاً آخَرَ لِلتَّفَاهُمِ مَعَ الْخَصْمِ.

 

12. O da uzlaşmayan taraflar arasında yargıda bulunan bir otorite nezdinde hakemlik talep etmektir.

أَلاَ وَهُوَ التَّحَاكُمُ إِلىَ سُلطَةٍ تَقْضيِ بَيْنَ الأطْرَافِ الْمُتَنَازِعَةِ.

 

13. Onun için insan topluluklarının her birinde bir yargı otoritesi görürüz ki onların ihtilaflarına bakar.

وَلِهَذَا، نَجِدُ فيِ كُلِّ أُمَّةٍ مِنَ النَّاسِ سُلطَةً قَضَائِيَّةً تَقُومُ بِالنَّظَرِ فيِ خِلاَفِهَا.

 

14. Sonra bu otorite, -üzerinde anlaşılamayan meseleler hakkında-

yargıda bulunur ve karar verir.

ثُمَّ تَقُومُ هَذِهِ السُّلْطَةُ بِالْقَضَاءِ وَإِصْدَارِ الْحُكْمِ فيِ الْمَسْأَلَةِ الْمُتَنَازَعِ فِيهَا.

 

15. Genelde taraflardan birine sorumluluk yüklenerek karar çıkar.

فَيَصْدُرُ الْحُكْمُ غَالِبًا بِتَحَمِيلِ الْمَسْؤُولِيَّةِ عَلىَ أَحَدِ الطَّرَفَينِ.

 

16. Böylece güvenli bir yolla insan hakkı korunmuş olur.

هَكَذَا يَتُمُّ الْحِفَاظُ عَلىَ حًقًوقِ الإنْسَانِ بِطَرِيقَةٍ مُؤَمَّنَةٍ.

 

17. Oysa eğer her insan bir otoriteye başvurmaksızın kendini ve

 çıkarını savunmaya kalkışsa bu, anarşiye yol açar.

أَمَّا إِذَا قَامَ كُلُّ إنْسَانٍ بِالدِّفَاعِ عَنْ نَفْسِهِ وَمَصَالِحِهِ دُونَ اللُّجُوءِ إِلىَ سُلْطَةٍ، فَيُؤَدّيِ ذَلِكَ إِلىَ الْفَوْضىَ.

 

18. Şüphesiz o toplum da mutsuz olur

فَيَشْقَى ذَلِكَ الْمُجْتَمَعُ لاَ مَحَالةَ.

 

19. Çünkü her insanın bağımsız olarak kendini savunması

 duygusal bir çıkış olur.

لأنَّ قِيَامَ الشَّخْصِ بِالدِّفَاعِ عَنْ نَفْسِهِ مُسْتَقِلاًّ، إِنْطِلاَقٌ عَاطِفِيٌّ.

 

20. Otoriteye gelince o, hasımlar arasında yargıda

bulunurken konmuş kanunlara dayanır.

أَمَّا السُّلْطَةُ، فَإنَّهَا تَعْتَمِدُ عَلىَ قَوَانِينَ مَنْصُوصَةٍ فيِ الْقَضَاءِ بَيْنَ الْخُصُومِ.

 

21. Gerçekte sosyal yaşamdır ki insanın kendisi ile hasmı arasında

yargıda bulunan belli bir düzene boyun eğmeği zorunlu kılmıştır.

إنَّ الْحَيَاةَ الإجْتِمَاعِيَّةَ هِيَ الَّتيِ جَعَلَتْ مِنَ الضَّرُورَةِ أنْ يَلْتَزِمَ الإنْسَانُ الطَّاعَةَ لِنِظَامٍ مُعيَّنٍ يَقْضيِ بَيْنَهُ وَبَيْنَ خَصْمِهِ.

 

22. Yoksa hevesler akıllara galebe çalar ve hayat berbat olur.

وَإِلاَّ غَلَبَتْ الأَهَوَاءُ عَلىَ الْعُقُولِ، وَفَسَدَتِ الحياةُ.

 

CÜMLELERİN METNE DÖNÜŞTÜRÜLMÜŞ ŞEKLİ:

 

إنّ الإنسانَ يتعرَّضُ لأشكالٍ مِنَ الْعُدْوَانِ. وإنّ مُعَانَاةَ الإنسانِ في ما يَلْقىَ مِنْ بَنيِ جِنْسِهِ مُشْكِلةٌ قَدِيمةٌ. النِّـزَاعُ، والْمُخَاصَمَةُ، والْمُقَاتَلَةُ تُشْغِلُ حَيَاةَ الإنسانِ كُلَّهَا. ولهذا يَضْطَرُّ الإنسانُ إلى الدِّفَاعِ عن نفسِهِ. إنَّ ضَروُرةَ الدِّفاعِ قد أدّى بالإنسانِ إلى أخْذِ اِحْتِيَاطَاتٍ مُنْذُ الْقَدِيمِ. هذه الإحتياطاتُ، لا تَنْحَصِرُ في الدِّفَاعِ بالأسْلِحةِ القاتِلةِ فحسب. لأنّ في اختيارِ هذا النوعِ من الدِّفاعِ خطرًا على حياةِ الإنْسَانِ. لذا قد اختار الإنسانُ طُرُقًا أكثرَ ضمانًا للدِّفَاعِ عن نفسِهِ، وعِرضِهِ ومالِهِ. ومن الدِّفَاعِ الأسْلَمِ، اللُّجُوءُ إلى التَّفَاهُمِ مع الْخَصْمِ مُبَاشَرَةً. وهذا قد يَتَعَذَّرُ، بل قد لا يُمكِنُ. ثمَّ إنّ الحياةَ الإجتماعيةَ قد فَتَحَ مجالاً آخرَ للتَّفَاهُمِ مع الخصمِ. أَلَا وَهُوَ التَّحَاكُمُ إلى سُلطَةٍ تقضي بين الأطرافِ المتنازعةِ. ولهذا نجدُ في كلِّ أمَّةٍ من الناسِ سُلطَةً قضائِيَّةً تقومُ بالنَّظَرِ في خِلاَفِها. ثمَّ تقومُ هذه السُّلْطةُ بالْقَضَاءِ وَإِصْدَارِ الحُكْمِ في الْمَسْألةِ الْمُتَنَازَعِ فِيهَا. فَيَصْدُرُ الْحُكْمُ غَالِبًا بِتَحْمِيلِ الْمَسْؤُوليَّةِ عَلىَ أَحَدِ الطَّرَفَيْنِ. هكذا يتمُّ الْحِفَاظُ على حُقُوقِ الإنسانِ بطريقةٍ مُؤَمَّنَةٍ. أمّا إذا قامَ كُلُّ إنسانٍ بِالدِّفَاعِ عن نَفْسِهِ وَمَصَالِحِهِ دون اللُّجُوءِ إلى سُلْطَةٍ، فَيُؤَدّيِ ذلك إلى الْفَوْضىَ. فَيَشْقىَ ذلك المجتَمَعُ لاَ مَحَالَةَ. لأنَّ قِيَامَ الشَّخْصِ بالدِّفَاعِ عن نفسِهِ مُسْتَقلاًّ، إنْطِلاَقٌ عَاطِفِيٌّ. أمَّا السُّلْطةُ، فَإنَّهَا تَعْتَمِِدُ عِلىَ قَوَانِينَ مَنْصُوصَةٍ في الْقَضَاءِ بَيْنَ الْخُصُومِ. إن الْحَيَاةَ الإجْتِمَاعِيَّةَ هي التي جَعَلَتْ مِنَ الضّرورةِ أن يلتزِمَ الإنسانُ الطاعةَ لنظامٍ مُعيَّنٍ يقضي بينَهُ وبينَ خصمِهِ. وإلاّ غلبتْ الأهواءُ على العقولِ، وفسدتِ الحياةُ.

 

***

 

DERS – 5. GENEL KÜLTÜR                       

 الثَّقَافة العامَّةُ  الدَّرْسُ الْخَامِسُ -

KONU: Öğrencinin uyması gereken kurallar.

 الموضوع: آدابُ المتعَلِّمِ

 

ÖĞRETMENİN AÇIŞ KONUŞMASI:

أيها الإخوةُ والأخوات،

السلامَ عليكم ورحمة اللهِ وبركاتُهُ وبعد،

 

فَإِنَّ الطَّالِبَ يَحْتَاجُ إلىَ النُّصْحِ بِالْقَدْرِ الَّذي يَحْتَاجُ إِلىَ العِلْمِ وَالْمَعْرِفَةِ. لأنَّهُ قّدْ لاَ يَتَمَكَّنُ مِنَ التَّرْكِيزِ على دُرُوسِهِ إلاَّ بِالتَّوْجِيهِ وَالإرْشَادِ الصَّحِيحِ.

 

فَلِهَذِهِ الْحَاجَةِ، قُمْتُ بِإِعْدَادِ جُمَلٍ بِاللُّغَةِ التُّرْكِيَّةِ، فِيهَا نَصحَائِحُ هَامَّةٌ للطَّالِبِ. عَلَيْكُمْ بِنَقْلِهَا إِلىَ اللُّغَةِ الْعَرَبِيَّةِ على سَبيِل التَّمْرِينِ.

 

1. Öğrencinin her şeyden önce amacında bilinçli olması gerekir.

يجبُ على طالِبِ العلمِ أوّلاً وقبل كلِّ شيءٍ أن يكونَ وَاعِيًا في قَصْدِهِ.

 

2. Bazı öğrenciler vardır ki ana ve babalarının baskısı altında ancak okurlar.

إنَّ بعضَ المُتَعَلِّمِينَ إنّما يَدْرُسُونَ تَحْتَ ضَغْطِ أَبَوَيْهِمْ.

 

3. Gerçekte böyle bir şekilde öğrenim görmenin yararı yoktur.

فيِ الْحَقِيقَةِ لاَ فَائِدَةَ مِنَ الدِّرَاسَةِ بِهَذِهِ الطَّرِيقةِ.

 

4. Tabiatıyla insan, eğer işi istekle yaparsa ancak o iş semereli olur.

طَبْعًا لاَ يَكُونُ الْعَمَلُ مُثْمِرًا إلاَّ أنْ يَقُومَ بِهِ الأنْسَانُ عَنْ طِيبِ نفْسٍ.

 

5. Onun için önce öğrencinin dersini seviyor olması gerekir.

لِذَا يَنْبَغيِ أَوَّلاً أَنْ يَكَونَ الطَّالِبُ مُحِبًّا لِدَرسِهِ.

 

6. Öğrenim hayatında başarılı olabilmek için sebepler, şartlar ve kurallar vardır.

للنَّجَاحِ فيَ الْحَيَاةِ الدِّرَاسِيَّةِ أَسْبَابٌ وَظُرُوفٌ وَمَبَادِيءُ.

 

7. Sebeplerin ve şartların müsait olması gerekir.

يَجِبُ أَنْ تَكُونَ الأسْبَابُ وَالظُّرُوفُ مُوَاتِيَةً.

 

8. Öğrencinin başarısında onun kurallara uymasının çok büyük önemi vardır.

وَفيِ مُرَاعَاةِ الطَّالِبِ للْمَبَادِيءِ أهَمِّيَّةٌ بَالِغَةٌ فيِ نَجَاحِهِ.

 

9. Öğrenci ne kadar zeki olursa olsun eğer kurallara uymuyorsa başarılı olamaz.

إذَا كاَنَ الطَّالِبُ لاَ يَهْتَمُّ بِالْمَبَادِيءِ، فَإنَّهُ لاَ يَنْجَحُ مَهْمَا كَانَ ذكِيًّا.

 

10. Şartlar öğrenciyi, zaman zaman bazı kuralları atlamaya zorlayabilir.

إنَّ الظُّرُوفَ قَدْ يُجْبِرُ الطَّالِبَ عَلىَ تَخَطِّيهِ لِبَعْضِ الآدَابِ أحْيَانًا.

 

11. Fakat o, bunu alışkanlık haline getirmemelidir.

ولَكِنَّهُ لاَ يَنْبَغيِ أنْ يَتَعَوَّدَ عَلىَ ذلِكَ.

 

12. Disiplinli olmak ve düzene uymak başarının en önemli nedenlerindendir.

الإنْضِبَاطُ ومُرَاعَاةُ النِّظامِ مِنْ أهَمِّ أسْبابِ النَّجَاحِ.

 

13. Nice öğrenci zekâ ayrıcalığına sahip olduğu halde kuralları

küçümsediği için başarısızlığa uğramıştır.

فَكَمْ مِنْ طالِبٍ إِمْتَازَ بِالذَّكَاءِ وَلَكِنَّهُ رَسَبَ بِمَحْضِ تَهَاوُنِهِ بِالآدَابِ.

 

14. Kuralların en önemlilerinden biri derslere muntazam gelmektir.

مِنْ أَهَمِّ الآدَابِ الْحُضُورُ إِلىَ الدُّرُوسِ بِصُورَةٍ مُنْتَظَمَةٍ.

 

15. Fakat öğrencinin sırf derse gelmesi onun, geriye kalan kurallara

önem vermemesini karşılamaz. (önem vermeme boşluğunu karşılamaz;

önem vermemekten dolayı uğradığı zararı kapatmaz.Bk. Yunus/36; Gaşiye/6-7; Meryem/41-42)

إلاَّ أنَّ الْحُضُورَ فَحَسْبُ لاَ يُغْنيِ عَنِ الطَّالِبِ مِنْ إِلْمَامِهِ بِبَقِيَّةِ الآدَابِ.

 

16. Onun için öğrencinin hem derslere gelmesi, hem de kurallara uyması gerekir.

لِذَا يَجِبُ عَلَيْهِ أنْ يَحْضُرَ إِلىَ الدَّرْسِ وَيَهْتَمَّ بِبَقِيَّةِ الآدَابِ فيَ ذَاتِ الْوَقْتِ.

 

17. Derse ya da sınava mazeretsiz katılmamak kusurdur.

الْغِيَابُ عَنِ الدَّرْسِ أَوِ الإخْتِبَارِ دُونَمَا عُذرٍ إِسَاءَةٌ.

 

18. öncelikle öğrencinin, kuralları, ilkeleri ve düzeni bilmesi geriekir.

إنَّ الطَّالِبَ أَجْدَرُ بِمَعْرِفَةِ الآدَابِ وَالْمَبَادِيءِ وَالنِّظَامِ.

 

19. Öyle ise onlara uymak, öncelikle ona düşer:

فَأَوْلىَ بِهِ أَنْ يُرَاعِيَها.

 

20. Mazeret, öğrenci ancak onu dürüstçe ve içtenlikle

belirttiği zaman makbul olur.

إنَّمَا الْمَعْذِرةُ مَقْبُولةٌ مَتَى تَقَدَّمَ بِهَا الطَّالِبُ بِصِدْقٍ وَإخْلاَصٍ.

 

CÜMLELERİN METNE DÖNÜŞTÜRÜLMÜŞ ŞEKLİ:

 

يجبُ على طالِبِ العلمِ أوّلاً وقبل كلِّ شيءٍ أن يكونَ وَاعِيًا في قَصْدِهِ. إنَّ بعضَ المُتَعَلِّمِينَ إنّما يَدْرُسُونَ تَحْتَ ضَغْطِ أَبَوَيْهِمْ. فيِ الْحَقِيقَةِ لاَ فَائِدَةَ مِنَ الدِّرَاسَةِ بِهَذِهِ الطَّرِيقةِ. طَبْعًا لاَ يَكُونُ الْعَمَلُ مُثْمِرًا إلاَّ أنْ يَقُومَ بِهِ الأنْسَانُ عَنْ طِيبِ نفْسٍ. لِذَا يَنْبَغيِ أَوَّلاً أَنْ يَكَونَ الطَّالِبُ مُحِبًّا لِدَرسِهِ. للنَّجَاحِ فيَ الْحَيَاةِ الدِّرَاسِيَّةِ أَسْبَابٌ وَظُرُوفٌ وَمَبَادِيءُ. يَجِبُ أَنْ تَكُونَ الأسْبَابُ وَالظُّرُوفُ مُوَاتِيَةً. وَفيِ مُرَاعَاةِ الطَّالِبِ للْمَبَادِيءِ أهَمِّيَّةٌ بَالِغَةٌ فيِ نَجَاحِهِ. إذَا كاَنَ الطَّالِبُ لاَ يَهْتَمُّ بِالْمَبَادِيءِ، فَإنَّهُ لاَ يَنْجَحُ مَهْمَا كَانَ ذكِيًّا. إنَّ الظُّرُوفَ قَدْ يُجْبِرُ الطَّالِبَ عَلىَ تَخَطِّيهِ لِبَعْضِ الآدَابِ أحْيَانًا. ولَكِنَّهُ لاَ يَنْبَغيِ أنْ يَتَعَوَّدَ عَلىَ ذلِكَ. الإنْضِبَاطُ ومُرَاعَاةُ النِّظامِ مِنْ أهَمِّ أسْبابِ النَّجَاحِ. فَكَمْ مِنْ طالِبٍ إِمْتَازَ بِالذَّكَاءِ وَلَكِنَّهُ رَسَبَ بِمَحْضِ تَهَاوُنِهِ بِالآدَابِ. مِنْ أَهَمِّ الآدَابِ الْحُضُورُ إِلىَ الدُّرُوسِ بِصُورَةٍ مُنْتَظَمَةٍ. إلاَّ أنَّ الْحُضُورَ فَحَسْبُ لاَ يُغْنيِ عَنِ الطَّالِبِ مِنْ إِلْمَامِهِ بِبَقِيَّةِ الآدَابِ. لِذَا يَجِبُ عَلَيْهِ أنْ يَحْضُرَ إِلىَ الدَّرْسِ وَيَهْتَمَّ بِبَقِيَّةِ الآدَابِ فيَ ذَاتِ الْوَقْتِ. الْغِيَابُ عَنِ الدَّرْسِ أَوِ الإخْتِبَارِ دُونَمَا عُذرٍ إِسَاءَةٌ. إنَّ الطَّالِبَ أَجْدَرُ بِمَعْرِفَةِ الآدَابِ وَالْمَبَادِيءِ وَالنِّظَامِ. فَأَوْلىَ بِهِ أَنْ يُرَاعِيَهَا. إنَّمَا الْمَعْذِرةُ مَقْبُولةٌ مَتَى تَقَدَّمَ بِهَا الطَّالِبُ بِصِدْقٍ وَإخْلاَصٍ.

 

***

 

DERS – 6. SİYER TARİHİ                            

 السِّيرَةُ النَّبَوِيَّةُ  الدَّرْسُ السَّادِسُ -

KONU: İslâm’dan önce Araplarda din

 الموضوع: دِيَانَةُ الْعَرَبِ قَبْلَ الإِسْلاَمِ.

 

ÖĞRETMENİN AÇIŞ KONUŞMASI:

أيها الإخوةُ والأخوات،

السلامَ عليكم ورحمة اللهِ وبركاتُهُ وبعد،

 

فَإنَّ عُلَمَاءَ الْمُسْلِمِينَ قَدِ اهْتَمّوُا بِحَيَاةِ الرَّسُولِ صلّى الله عليه وسَلَّمَ غَايَةُ الإهتِمَامِ. فَقَدْ أَجْرَوْ فِيهَا بُحُوثَهُمْ بِعُمْقٍ، في ضَوْءِ الرِّوَايَاتِ الصَّحِيحَةِ، بِحَيْثَ لَمْ يُعْزُبْ عَنْ عِلْمِهِمْ أدْنى شَيْءٍ مِنْهَا؛ وَسَمَّوْهَا السِّيرَةَ النَّبَوِيَّةَ. وهِيَ مَنبَعُ الْفَضَائِلِ، وَمَصْدَرُالْكَمَالاَتِ لِلْمُسْلِمِينَ. يَتَلَقَّوْنَهَا دُرُوسًا، وَيَحْتَفِلُونَ بِهَا للإعْتِبَارِ بِمَا فِيهَا مِنَ التَّوْجِيهَاتِ والإرِشَادَاتِ وَالْحِكَمِ وَالأسْرَارِ.

 

فَقَدْ أَعْدَدْتُ جُمَلاً تَمْهِيدِيَّةً فيِ هذا الْمَوْضوُعِ بِاللُّغَةِ التُّركيَّةِ، تَقَدِّمُ لَكُمْ صُورَةً لِلْعَهْدِ الْجَاهِلِيِّ. ثُمَّ جَاءَ الإسلامُ فَحَطَّمَ هذه الصُّورَةَ البَشِعَةَ. فَعَلَيْكُمْ بِتَعْرِيبِ هَذِهِ الْجُمَلِ عَلىَ سَبِيلِ التَّمْرِِينِ.      

1. Arapların çoğu, asırlar boyu Hz. İbrahim’in dini üzerinde idiler.

كَانَ مُعْظَمُ الْعَرَبِِ عَلىَ دَينِ إَبرَاهَيمَ عَلَيْهِ السَّلاَمُ عَبْرَ قُرُونٍ بَعْدَهُ.

 

2. Onlar, Allah’a tapıyor ve O’nu birliyorlardı.

فَكَانُوا يَعْبُدُونَ اللهَ وَيُوَحِّدُونَهُ.

 

2.                   Ta ki (üstlerinden) uzun zaman geçip, kendilerine hatırlatılanın

 bir kısmını unutuncaya kadar.

حتَّى طَالَ بِهِمُ الأمَدُ، وَنَسُواْ حَظَّا مِّمَّا ذُكِرُواْ بِهِ (حديد/16 – مائدة/13)

 

4. Sonra Amr bin Luhay bin Qamaa bin joundob adında biri ortaya çıktı.

ثمَّ ظَهَرَ فِيهِمْ رجُلٌ اسمُهُ عَمْرُو بْنُ لُحَيِّ بنِ قَمَعَةَ بنِ جُندُبٍ.

 

5. Bu adam cömertti, dindardı, düşmana karşı cesurdu ve geçimliydi.

وَكَانَ هَذَا الرَّجُلُ دَيِّنًا، شُجَاعًا، دَمِثَ الخُلُقِ.

 

6. Halk onu sevdi.

فأحَبَهُ النَّاسُ.

 

7. Onu bilgin, değerli ve isabetli düşünen biri olduğunu sanıyorlardı.

ظَنًّا مِنْهُمْ أنّهُ عالِمٌ، وَفَاضِلٌ، وَأنّهُ ذُو رَأْيٍ سَدِيدٍ.

 

8. Bu adam bir keresinde Şam’a seyahat etti. Halkının putlara taptığını gördü.

إنَّ هَذَا الرَّجُلَ سَافَرَ ذَاتَ مَرَّةٍ إِلىَ الشَّامِ، فَرَأىَ أهلَهَا يَعْبُدًونَ الأوْثَانَ.

 

9. Bu hoşuna gitti ve onu doğru sandı.

فَاسْتَحْسَنَ ذلِكَ وظَنَّهُ حقًّا.

 

10. Oradan Hubel’i beraberinde getirdi ve onu Kâbe’nin içine koydu.

فَقَدَّمَ مَعَهُ بِهُبَلٍ، وَجَعَلَهُ فيَ جَوْفِ الْكَعْبَةِ.

 

11. Halk Ona uyarak bu puta tapmaya başladı.

فَبَدَأَ النَّاسُ يَعْبُدُونَ هَذَا الصّنَمَ تَبَعًا لَهُ.

 

12. Sonra putların sayısı gittikçe arttı.

ثمّ ازْدَادَ عَدَدُ الأصْنَامِ مَعَ الزّمَانِ.

 

13. Arapların en eski putlarından biri de Menat’tır.

ومِنْ أقْدَمِ أصْنَامِ الْعَرَبِ مَنَاةُ.

 

14. Sonra Taif’te Lât’ı, Wadi an-Nakhla’da da Uzza’yı ilâh edindiler.

ثُمَّ اتَّخَّذُوا اللاَّتَ فيِ الطَّائِفِ، والْعُزَّى فيِ وَاديِ نَخْلَةَ.

 

15. Sonra Wadd, Souwaa, Yagouth, Yaouq ve Nesr’e taptılar.

ثمَّ عَبَدُوا وَدًّا، وسُواعًا، وَيَغُوثَ، وَيَعُوقَ، وَنَسْرًا.

 

16. Bu putlar Cidde’de gömülü idiler.

كَانَتْ هَذِهِ الأصْنَامُ مَدْفُونَةً بِجَدَّةَ.

 

17. Bunları getirip Mescid’ul-Haram’a tıkıştırdılar.

فَجَاؤُوا بِهَا وَحَشَدُوهَا فيِ الْمَسْجِدِ الحْرَاَمِ.

 

18. Hz. Peygamber Mekke’yi fethedince Beyt’in etrafında 360 tane put buldu.

فَلَمَّا فَتَحَ رَسُولُ اللهِ صَلىَ اللهَ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَكَّةَ، وَجَدَ حَوْلَ الْبَيْتِ ثَلاَثمَاِئَةٍ وَسِتِّينَ صَنَمًا.

 

19. Onları kaktı, ta ki hepsi yere yuvarlanıncaya kadar.

فَجَعَلَ يَطْعَنُهَا حَتَّى تَسَاقَطَتْ كُلُّهَا.

 

20. Sonra onların yok edilmesini emretti, imha edildiler.

ثمّ أَمَرَ بإتْلاَفِهَا، فَقُضِيَ عَليْها.

 

21. Böylece Kâbe putlardan temizlenmiş oldu.

وهَكذا تّمَّ تَطْهِيرُ الْكَعْبَةِ مِنَ الأصْنَامِ.

 

CÜMLELERİN METNE DÖNÜŞTÜRÜLMÜŞ ŞEKLİ:

 

كَانَ مُعْظَمُ الْعَرَبِِ على دينِ إبراهيمَ عليهِ السلام عَبْرَ قُرُونٍ بَعْدَهُ. فكانوا يَعْبُدُون الله وَيُوَحِّدُونَهُ. حتَّى طَالَ بِهِمُ الأمَدُ، وَنَسُواْ حَظَّا مِّمَّا ذُكِرُواْ بِهِ (حديد/16 – مائدة/13). ثمَّ ظَهَرَ فِيهِمْ رجُلٌ اسمُهُ عَمْرُو بْنُ لُحَيِّ بنِ قَمَعَةَ بنِ جُندُبٍ. وَكَانَ هَذَا الرَّجُلُ دَيِّنًا، شُجَاعًا، دَمِثَ الخُلُقِ. فأحَبَهُ النَّاسُ. ظَنًّا مِنْهُمْ أنّهُ عالِمٌ، وفاضِلٌ، وَأنّهُ ذُو رَأْيٍ سَدِيدٍ. إنَّ هذا الرَّجُلَ سَافَرَ ذَاتَ مرَّةٍ إلىَ الشَّامِ، فَرَأىَ أهلَهَا يَعْبُدُونَ الأوْثَانَ. فَاسْتَحْسَنَ ذَلِكَ وَظَنَّهُ حَقًّا. فَقَدَّمَ مَعَهُ بِهُبَلٍ، وَجَعَلَهُ فيَ جَوْفِ الْكَعْبَةِ. فَبَدَأَ النَّاسُ يَعْبُدُونَ هَذَا الصّنَمَ تَبَعًا لَهُ. ثمّ ازْدَادَ عَدَدُ الأصْنَامِ مَعَ الزّمَانِ. ومِنْ أقْدَمِ أصْنَامِ الْعَرَبِ مَنَاةُ. ثمَّ اتّخّذوا اللاَّتَ فيِ الطَّائِفِ، والْعُزَّى فيِ وَاديِ نَخْلَةَ. ثمَّ عَبَدُوا وَدًّا، وسُواعًا، وَيَغُوثَ، وَيَعُوقَ، وَنَسْرًا. كَانَتْ هَذِهِ الأصْنَامُ مَدْفُونَةً بِجَدَّةَ. فَجَاؤُوا بِهَا وَحَشَدُوهَا فيِ الْمَسْجِدِ الحْرَاَمِ. فَلَمَّا فَتَحَ رَسُولُ اللهِ صَلىَ اللهَ عَلَيْهِ وسَلَّمَ مَكَّةَ، وَجَدَ حَوْلَ الْبَيْتِ ثَلاَثمَاِئَةٍ وَسِتِّينَ صَنَمًا. فَجَعَلَ يَطْعَنُهَا حَتَّى تَسَاقَطَتْ كُلُّهَا. ثمّ أَمَرَ بإتْلاَفِهَا، فَقُضِيَ عَليْها. وهَكذا تّمَّ تَطْهِيرُ الْكَعْبَةِ مِنَ الأصْنَامِ.

 

***

 

DERS – 7. MATEMATİK                            

 الرِّيَاضِيَّاتُ  الدَّرْسُ السَّابِعُ -

KONU: Matematikte üç önemli kavram (sayı, rakam ve birim)

 الموضوع:ثَلاثُ مفَاهِيمَ هامَّةٌ في علم الحساب

 

ÖĞRETMENİN AÇIŞ KONUŞMASI:

أيها الإخوةُ والأخوات،

السلامَ عليكم ورحمة اللهِ وبركاتُهُ وبعد،

 

فَإنَّ الْحِسَابَ شُعْبةٌ مِنَ الْعُلُومِ الْجَلِيلَةِ الَّتيِ عُنِيَ بِهَا الإنْسَانُ مُنْذُ الْقَدِيمِ. خَاصَّةً فَإنَّ الْمُسْلِمِيَن قَدْ اهْتَمُّوا بِهَذِهِ الشُّعْبَةِ مُنْذُ فَجْرِ الإِسْلاَمِ. وَنَحْنُ سَنَتَنَاوَلُ دُرُوسًا مِنْهُ إِنْ شَاءَ اللهُ تَعَالىَ نَظَرًا إِلىَ أَهَمِّيَّتِهِ الْبَالْغَةِ فيِ حَيَاةِ الإنْسَانِِ، وَلِدَوْرِهِ فيِ نُمُوِّ الْقُوَّةِ الْعَقْلِيَّةِ وَالْفِكْرِيَّةِ.

 

سَنَتَعَرَّفُ أَوَّلاً عَلىَ ثَلاَثِ مَفَاهِيمَ أَسَاسِيَّةٍ فيِ هَذَا الدَّرْسِ وَهِيَ الْعَدَدُ وَالرَّقَمُ وَالْوَحْدَةُ.

 

فَقَدْ أَعْدَدْتُ لَكُمْ جُمَلاً تَمْهِيدِيَّةً فيِ هَذَا الْمَوْضوُعِ بِاللُّغَةِ التُّركِيَّةِ، لِتَقُومواُ بِتعرِيبها على سَبِيلِ التَّمْرِينِ، وَبِاللهِ التّوفيقُ.

1.                   Sayı, matematiksel sembollerden birinin ifade ettiği

 belli bir değere verilen isimdir.

الْعَدَدُ اِسْمٌ يُطْلَقُ عَلىَ قِيْمَةٍ مُعيَّنَةٍ يَدُلُّ عَلَيِهَا رَمْزٌ مِنَ الرُّمُوزِ الرِّيَاضِيّةِ.

 

2.                   Örneğin 3, aynı cinsten üç birimin toplamını ya da

farklı cinslerden üç şeyin toplamını ifade eder.

مَثَلاً: 3، تَدُلٌّ عَلىَ مَجْمُوعِ ثَلاَثِ وَحَدَاتٍ مِن جِنْسٍ وَاحِدٍ، أَوْ عَلىَ ثَلاَثَةِ أَشْيَاءَ مِنْ أَجْنَاسٍ مُخْتَلِفَةٍ.

 

3. Size bazı örnekler:

إِلَيْكُمْ بَعْضُ أَمْثِلةٍ:

 

4. Kaç kalemin var?

كَمْ قَلَمًا تملِكُ؟

 

5. Kaç kişisiniz?

كم أنتُمْ؟

 

6. 3 x 6 = 18 (üç kere altı onsekiz.)

3 X 6 = 18 (ثَلاَثَةٌ فيِ سِتَّةٍ، ثَمَانِيَةَ عَشَرَ)

 

7. Matematik terminolojisinde birimin anlamı nedir?

مَا مَعْنيَ الْوَحْدَةِ فيِ مُصْطَلَحِ عِلْمِ الرِّيَاضِيَّاتِ؟

 

8. Aynı cinsten oluşan kümenin bir unsuruna birim denir.

الْوَحْدَةُ اِسْمٌ يُطلَقُ عَلىَ الْعُنْصُرِ الْوَاحِدِ مِنْ جُمْلَةِ الْعَنَاضِرِ الْمُتَجَانِسَةِ.

 

9. Meselâ aynı cinsten 7şey, yedi birimden oluşur.

مَثَلاً سَبْعَةٌ أشْيَاءَ مِنْ جِنْسٍ وَاحِدٍ، تَتَكَوَّنُ مِنْ سَبْعِ وَحَدَاتٍ.

 

10. Çantama beş elma koydum dediğin zaman bir elma

 bu kümenin birimini sembolize eder.

إذَا قُلْتَ وَضَعْتُ فيِ حَقِيبَتيِ خَمْسَ تُفَّاحَاتٍ، فَالتُّفَّاحَةُ الْوَاحِدَةُ تُمَثِّلُ الْوَحْدَةَ لِهَذِهِ الْمَجْمُوعَةِ.

 

11. Rakam nedir?

مَا هُوَ الرَّقَمُ؟

 

12. Rakam, matematiksel sembollerden her birine verilen isimdir.

الرَّقَمُ اِسْمٌ يُطْلَقُ عَلىِ كُلِّ رَمْزٍ مِنَ الرُّمُوزِ الرِّيَاضِيَّةِ.

 

13. Örneğin 4, matematiksel bir semboldür; aynı cinsten 4 birimi,

ya da farklı şeylerden 4 taneyi ifade eder.

مَثَلاً 4 (أَرْبَعَةٌ)، رَمْزٌ مِنَ الرُّمُوزِ الرِّيَاضِيَّةِ. تَدُلُّ عَلىَ أَرْبَعِ وَحَدَاتٍ مِنْ جِنْسٍ وَاحِدٍ؛ أَوْ عَلىَ أَرْبَعَةِ أَشْيَاءَ مِنْ أَجْنَاسٍ مُخْتُلِفَةٍ.

 

14. 12, üçün; aynı zamanda dördün katlarındandır.

إِثْنىَ عَشَرَ، مِنْ أَضْعَافِ الثَّلاَثَةِ، وَمِنْ أَضْعَافِ الأَرْبَعَةِ فيِ الْوَقْتِ ذَاتِهِ.

 

15. 12 kg. buğday satın aldım.

إِشْتَرَيْتُ سِتَّةَ عَشَرَ كِيلاً مِنَ الْقَمْحِ.

 

16. Evimi 42 milyon TL.sına sattım.

بِعْتُ دَاريِ بِإِثَنْينِ وَأَرْبَعِينَ مِليُونَ لِيرَةً تُركِيّةً.

 

17. 372 km.’den daha uzun bir mesafe katettim.

قَطَعْتُ مَسَافةً تَزِيدُ عَلىَ ثَلَثِمِائَةٍ وَإثْنَيْنِ وَسَبْعِينَ كِيلاً.

 

18. Sende ne kadar para var?

كَمَ عِنْدَكَ مِنَ النَّقْدِ؟

 

19. Şu anda 35 milyondan fazla param yok.

لاَ أَمْلِكُ الآنَ أَكْثَرَ مِنْ خَمْسَةٍ وَثَلاَثِينَ مِليُونَ لِيرَةً.

 

20. Fakat yeteri kadar dövizim var.

وَلَكِنِّي أَمْلِكُ مِنَ الْعُمْلَةِ الصَّعْبَةِ مِقْدَارًا كَافِيًا.

 

21. Bende 2732 USD var.

عِنْديِ أَلْفَانِ وَسَبْعُمِائَةٍ وَاثْنَانِ وَثَلاَثُونَ دُولاَرًا أَمِيرِيكِيًّا.

 

22. Kaç çocuğun var.

كَمْ عَدَدُ أَوْلاَدِكَ؟

 

23. Beş tanedirler; üçü erkek, ikisi kız.

عَدَدُهُمْ خَمْسَةٌ: ثَلاَثُ بَنِينَ وَبِنْتَانِ.

 

CÜMLELERİN METNE DÖNÜŞTÜRÜLMÜŞ ŞEKLİ:

 

الْعَدَدُ اِسْمٌ يُطْلَقُ عَلىَ قِيْمَةٍ مُعيَّنَةٍ يَدُلُّ عَلَيِهَا رَمْزٌ مِنَ الرُّمُوزِ الرِّيَاضِيّةِ. مَثَلاً: 3، تَدُلٌّ عَلىَ مَجْمُوعِ ثَلاَثِ وَحَدَاتٍ مِن جِنْسٍ وَاحِدٍ، أَوْ عَلىَ ثَلاَثَةِ أَشْيَاءَ مِنْ أَجْنَاسٍ مُخْتَلِفَةٍ. إِلَيْكُمْ بَعْضُ أَمْثِلةٍ:

-                   كَمْ قَلَمًا تملِكُ؟

-                   كم أنتُمْ؟

-                   3 X 6 = 18 (ثَلاَثَةٌ فيِ سِتَّةٍ، ثَمَانِيَةَ عَشَرَ)

-                   مَا مَعْنيَ الْوَحْدَةِ فيِ مُصْطَلَحِ عِلْمِ الرِّيَاضِيَّاتِ؟

-                   الْوَحْدَةُ اِسْمٌ يُطلَقُ عَلىَ الْعُنْصُرِ الْوَاحِدِ مِنْ جُمْلَةِ الْعَنَاضِرِ الْمُتَجَانِسَةِ. مَثَلاً سَبْعَةٌ أشْيَاءَ مِنْ جِنْسٍ وَاحِدٍ، تَتَكَوَّنُ مِنْ سَبْعِ وَحَدَاتٍ. إذَا قُلْتَ وَضَعْتُ فيِ حَقِيبَتيِ خَمْسَ تُفَّاحَاتٍ، فَالتُّفَّاحَةُ الْوَاحِدَةُ تُمَثِّلُ الْوَحْدَةَ لِهَذِهِ الْمَجْمُوعَةِ.

-                   مَا هُوَ الرَّقَمُ؟

-                   الرَّقَمُ اِسْمٌ يُطْلَقُ عَلىِ كُلِّ رَمْزٍ مِنَ الرُّمُوزِ الرِّيَاضِيَّةِ. مَثَلاً 4 (أَرْبَعَةٌ)، رَمْزٌ مِنَ الرُّمُوزِ الرِّيَاضِيَّةِ. تَدُلُّ عَلىَ أَرْبَعِ وَحَدَاتٍ مِنْ جِنْسٍ وَاحِدٍ؛ أَوْ عَلىَ أَرْبَعَةِ أَشْيَاءَ مِنْ أَجْنَاسٍ مُخْتُلِفَةٍ. فَإِثْنىَ عَشَرَ، مِنْ أَضْعَافِ الثَّلاَثَةِ، وَمِنْ أَضْعَافِ الأَرْبَعَةِ فيِ الْوَقْتِ ذَاتِهِ. وَنَحو إِشْتَرَيْتُ سِتَّةَ عَشَرَ كِيلاً مِنَ الْقَمْحِ. وَبِعْتُ دَاريِ بِإِثَنْينِ وَأَرْبَعِينَ مِليُونَ لِيرَةً تُركِيّةً. وَقَطَعْتُ مَسَافةً تَزِيدُ عَلىَ ثَلَثِمِائَةٍ وَإثْنَيْنِ وَسَبْعِينَ كِيلاً.

-                   كَمَ عِنْدَكَ مِنَ النَّقْدِ؟

-                   لاَ أَمْلِكُ الآنَ أَكْثَرَ مِنْ خَمْسَةٍ وَثَلاَثِينَ مِليُونَ لِيرَةً. وَلَكِنِّي أَمْلِكُ مِنَ الْعُمْلَةِ الصَّعْبَةِ مِقْدَارًا كَافِيًا. عِنْديِ أَلْفَانِ وَسَبْعُمِائَةٍ وَاثْنَانِ وَثَلاَثُونَ دُولاَرًا أَمِيرِيكِيًّا.

-                   كَمْ عَدَدُ أَوْلاَدِكَ؟

عَدَدُهُمْ خَمْسَةٌ: ثَلاَثُ بَنِينَ وَبِنْتَانِ.

***

 

DERS – 8. ARAPÇA                       

  الدَّرْسُ الثَّامِنُ- اللُّغَةُ العربيَّةُ. 

KONU: Temyiz

 الموضوع: التّمْيِّيزُ.

 

ÖĞRETMENİN AÇIŞ KONUŞMASI:

أيها الإخوةُ والأخوات،

السلامَ عليكم ورحمة اللهِ وبركاتُهُ وبعد،

 

فإنَّ التَّمْيِيِزَ مَوْضُوعٌ هامٌّ فيِ عِلْمِ النحوِ. خَاضَ فيِ شَرْحِهِ النُّحَاةُ إلىِ حدٍّ يَسْتَغْنيِ الطَّالِبُ عَنْ قِسْطٍ كَبِيرٍ مِنْهُ. فَقَدْ تَنَاوَلَتُ مَسْأَلَةَ التَّمْيِيِزَ هُنَا فيِ حُدُودٍ مُوَافِقَةٍ لِمُسْتَوىَ وَمَطَالِبِ غَيْرِ الْمُتَخَصِّصِينَ وَبِشَكْلٍ مُبسَّطٍ وَوَاضِحٍ.

 

إنَّ التَّمْيِيِزَ لُغَةً: هُوَ التَّبْيينُ والتَّفْسِيرُ وَرَفْعُ الإبْهَامِ فيِ جُمْلَةٍ أوْ مُفْرَدٍ بِالنَّصِّ عَلىَ أَحَدِ مُحْتَمَلاَتِه لِتَخْلِيصِ الأجْنَاسِ بَعْضِهَا مِنْ بَعْضٍ. وَلَفْظُ الْمُمَيِّزِ إسْمٌ نَكِرَةٌ يَأْتيِ بَعْدَ الْكَلاَمِ التَّامِّ يُرَادُ بِهِ تَبْيِينُ الْجِنْسِ.

 

تَجِدُونَ فِيمَا يَليِ جُمَلاً مُعَدَّةُ باللُّغَةِ التُّرْكِيةِ فيِ هَذَا الْمَوْضُوعِ، أَطلُبُ مْنْكُمْ الآنَ أن تَقُومُوا بِنَقلِهَا إِلىَ اللُّغَةِ الْعَرَبِيَّةِ عَلىَ سَبِيلِ التَّمْرِينِ.

 

1.                   Eski derslerimizden birinde demiştik ki, gramerde temyiz:

 bir cinsten kapalılığı kaldıran sözcüktür; ta ki başka bir cinsle karışmasın.

كُنَّا قَدْ قُلْنَا فيِ أَحَدِ دُرُوسِنَا السَّابِقَةِ: إنَّ التَّمْيِيِزَ فيِ النَّحْوِ،

كَلِمَةٌٌ تَرْفَعُ الإبْهَامَ عَنْ جِنْسٍ، لأَلاَّ يَلْتَبِسَ بِجِنْسٍ آخَرَ.

 

2. Temyiz, mansuplardandır.

التَّمْيِيِزُ مِنَ الْمَنْصُوبَاتِ.

 

3. Temyiz, ancak meçhul ve kapalı bir sözden sonra gelir.

وَلاَ يَكُونُ التَّمْيِيِزُ إلاَّ بَعْدَ كَلاَمٍ مَجْهُولٍ مُبْهَمٍ.

 

4. Örneğin, Kap balla doldu, dersin.

تَقُولُ مَثَلاًً: امْتَلأَ الإِنَاءُ عَسَلاً.

 

5. Zeyd ter döktü.

وَتَصَبَّبَ زَيْدٌ عَرَقاً.

 

6. Çaresiz kaldılar.

وَضَاقَ بِهِمْ ذرْعاً (هود/77)

 

7. Oظ insanların en güzel yüzlüsüdür.

إِنَّهُ أَحْسَنُ النَّاس ِ وَجْهاً

 

8. Benim senden daha çok malım, daha güçlü adamlarınm var.

أنَا أكْثَرُ مِنْكَ مَالاً ، وَأعَزُّ نَـفَراً (كهف/34)

 

9. Allah için söylemek lazım: büyük adam!

لِلَّهِ دَرُّهُ رَجُلاً.

 

10. Dünyalar dolusu altın:

مِلْءُ الأرْض ِ ذهَباً. (آل عمرتن/91)

 

11. Hedefe ulaştırıcı ve destekleyici olarak Allah yeter!

وَكَفَى بِرَبِّكَ هَادِياً وَنَصِيْراً (فرقان/31)

 

12. Ben oniki tane yıldız gördüm.

إِنِّي رَأَيْتُ أَحَدَ عَشَرَ كَوْكَبًا (يوسف/4)

 

13. Kim miskal-i zerre kadar iyilik yapsa korşılığını görür.

فَمَنْ يَعْمَلْ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ خَيْرًا يَرَهُ.

 

14. Temyizin beş tane özelliği var: birincisi isim olmalı; ikimcisi fazla olmalı;

 üçüncüsü nekre olmalı; dördüncüsü donuk olmalı;

 beşincisi şeylerin kapalılığını açıklamalı.

التَّمْيِيِزُ لَهُ خَمْسُ مَيِّزاتٍ: أَحَدُهَا أنْ يَكُونَ إِسْمًا، وَالثَّانيِ أنْ يَكُونَ فَضْلَةً، وَالثَّالِثُ أنْ يَكُونَ نَكِرَةً وَالرَّابِعُ أنَْ يَكُونَ جَامِدًا وَالْخَامِسُ أنْ يَكُونَ مُفَسِّرًا لِمَا انْبَهَمَ مِنَ الذَّوَاتِ.

 

15. Temyiz ilk üç hususta hale uygundur; son iki hususta ise ona aykırıdır.

التَّمْيِيِزَ مُوَافِقٌ لِلْحَالِ فِي الأُمُورِ الثَّلاَثَةِ الأوُلىَ، وَمُخَالِفٌ فيِ الأَمْرَيْنِ الأَخِيرَيِنَ

 

16. Temyizin üç türü vardır: ya miktarın türünü açıklayıcıdır;

ya iki şeyi karşılaştırmadaki farkı açıklayıcıdır;

ya da övgü veya yergi sözlerindeki kapalılığı kaldırır.

لِلتَّمْيِيِزِ ثَلاَثةُ أَنْوَاعٍ: إمَّا تَوْضِيحٌ لِنَوْعِ الْمِقْدَارِ؛ أَوْ إمَّا شَيْئٌ يُوَضِّحُ التَّفَاوُتَ فيِ الْمُقَارَنَةِ بَيْنَ الشَّيْئَيْنِ. أَوْ إِمَّا يَرْفَعُ الإبْهَامَ عَنْ كَلِمَاتِ الْمَدْحِ وَالذَّمِّ.

 

17. Mertebelerine göre sayıların temyizleri vardır.

لِلأَعْدَادِ تَمْيِيِزٌ عَلىَ حَسَبِ مَرَاتِبِهَا.

 

18. Sayılar için gruplar ve mertebeler bulunur: Birler, onlar, yüzler,

binler onbinler...vb.

إنَّ لِلْعَدَدِ فِئآتًا وَمَرَاتِبَ : آحَادٌ ، وَعَشَرَاتٌ ، وَمِئَآتٌ ، وَأُلُوفٌ وَهَلُمَّ جَرًّا.

 

19. Eril sayılar üçten ona kadar müennes olur.

وَعَدَدُ الْمُذَكَّرِ يَكُونُ مُؤَنَّثًا مِنَ الثَّلاَثَةِ إِلىَ الْعَشْرَةِ

 

20. Dişil sayılar üçten ona kadar müzekker olur.

وَعَدَدُ الْمُؤَنَّثِ يَكُونُ مُذَكَّرًا مِنَ الثَّلاَثَةِ إِلىَ الْعَشْرَةِ.

 

21. Örneğin, «Thalatha’tu rijal’in wa Thalath’u niswa’tin» dersin.

تَقُولُ مَثَلاً: ثَلاَثَةُ رِجَالٍ، وَخَمْسُ نِسْوَةٍ.

 

CÜMLELERİN METNE DÖNÜŞTÜRÜLMÜŞ ŞEKLİ:

 

التَّمْيِيِزُ لَهُ خَمْسُ مَيِّزاتٍ: أَحَدُهَا أنْ يَكُونَ إِسْمًا، وَالثَّانيِ أنْ يَكُونَ فَضْلَةً، وَالثَّالِثُ أنْ يَكُونَ نَكِرَةً وَالرَّابِعُ أنَْ يَكُونَ جَامِدًا وَالْخَامِسُ أنْ يَكُونَ مُفَسِّرًا لِمَا انْبَهَمَ مِنَ الذَّوَاتِ. التَّمْيِيِزَ مُوَافِقٌ لِلْحَالِ فِي الأُمُورِ الثَّلاَثَةِ الأوُلىَ، وَمُخَالِفٌ فيِ الأَمْرَيْنِ الأَخِيرَيِنَ. لِلتَّمْيِيِزِ ثَلاَثةُ أَنْوَاعٍ: إمَّا تَوْضِيحٌ لِنَوْعِ الْمِقْدَارِ؛ أَوْ إمَّا شَيْئٌ يُوَضِّحُ التَّفَاوُتَ فيِ الْمُقَارَنَةِ بَيْنَ الشَّيْئَيْنِ. أَوْ إِمَّا يَرْفَعُ الإبْهَامَ عَنْ كَلِمَاتِ الْمَدْحِ وَالذَّمِّ. لِلأَعْدَادِ تَمْيِيِزٌ عَلىَ حَسَبِ مَرَاتِبِهَا. إنَّ لِلْعَدَدِ فِئآتًا وَمَرَاتِبَ : آحَادٌ ، وَعَشَرَاتٌ ، وَمِئَآتٌ ، وَأُلُوفٌ وَهَلُمَّ جَرًّا. وَعَدَدُ الْمُذَكَّرِ يَكُونُ مُؤَنَّثًا مِنَ الثَّلاَثَةِ إِلىَ الْعَشْرَةِ. وَعَدَدُ الْمُؤَنَّثِ يَكُونُ مُذَكَّرًا مِنَ الثَّلاَثَةِ إِلىَ الْعَشْرَةِ. تَقُولُ مَثَلاً: ثَلاَثَةُ رِجَالٍ، وَخَمْسُ نِسْوَةٍ.

 

***

 

DERS – 9. COĞRAFYA                               

  الدَّرْسُ التَّاسِعُ - الْجُوغْرَافْيَا

KONU: Hayvanlar alemi (Ren geyiği)

 الموضوع:عالَمُ الحَيَوَاناتِ (الأَيْلُ الأحمَرُ ودجَاجةُ الماءِ)

 

ÖĞRETMENİN AÇIŞ KONUŞMASI:

أيها الإخوةُ والأخوات،

السلامَ عليكم ورحمة اللهِ وبركاتُهُ وبعد،

 

فإنّ الْجُغْرَافْيَا كَلِمَةٌ إِغْرِيقِيَّةٌ مَعْنَاهَا وَصْفُ الأَرْضِ. وَقَدْ كَانَ هَذَا الْتَّعْرِيفُ مَقْبُولاً فيِ الْمَاضِي. وَلَكِنَّهَا تَشْتَمِلُ الآنَ عَلىَ نِطَاقٍ أَكْبَرَ مِنْ هَذَا الْمَفْهُومِ.

 

تَطَوَّرَتْ الْجُغْرَافْيَا فيِ الْوَقْتِ الْحَاضِرِ وَبَدَأَتْ تُؤَدِّي دَوْراً فَعَّالاً فيِ حَيَاتِنَا الْمُعَاصِرَةِ؛ فَلَمْ يَعُدْ  يَقْتَصِرُ دَوْرُ عِلْمِ الْجُغْرَافْيَا عَلىَ وَصْفِ الظَّوَاهِرِ الطَّبِيعِيَّةِ وَالْبَشَرْيَّةِ لِسَطْحِ الأَرْضِ مِنْ مِثْلِ الْجِبَالِ وَالسُّهُولِ وَعَدَدِ السُّكَّانِ وَحِرَفِهِمْ، وَأَجْنَاسِ الْحَيَوَانِِ وَطَبَائِعِهَا، وَإِظْهَارِ الْعَلاَقَاتِ الْمُتَبَادِلَةِ بَيِنَ الْبِيئَةِ وَنَشَاطِ الإِنْسَانَ. بَلْ اتَّسَعَ مَجَالُهَا الْيَوْمَ لِيَتَضَمَّنَ دِرَاسَةَ الْحُلُولِ لِلْقَضَايَا وَالْمُشْكِلاَتِ الْبِيئِيَّةِ الْمُعَاصِرَةِ وَمِنْ بَيِنِهِمَا مُشْكِلاَتُ التَّلَوُّثِ الْهَوَائِيِّ وَالْمَائِيِّ، وَانْجِرَافِ التُّرْبَةِ وَغَيْرِهَا وَتَسْهَمُ الْجُغْرَافْيَا بِدَوْرٍ كَبِيرٍ فيِ عَمَلِيَّاتِ خِطَطِ التَّنْمِيَةِ الشَّامِلَةِ فَالْجُغْرَافِيُّ يُشَارِكُ في التَّخطيطِ لِمَجَالاَتِ التَّنْمِيَةِ الْمُتَنَوِّعَةِ مِنْ مِثْلِ تَخْطِيطِ الْمُدُنِ وَتَطْوِيرِهَا، وَالتَّخْطِيطِ لِمَشْرُوعَاتِ النَّقْلِ وَالْمُوَاصَلاَتِ، وَالتَّخْطِيطِ لِلإسْتِفَادَةِ مِنَ الْمَوَارِدِ الزِّرَاعِيَّةِ وَالصِّنَاعِيَّةِ وَالْمَائِيَّةِ وَالسِّيَاحِيَّةِ إِلىَ غَيْرِ ذَلِكَ.

 

لَقَدْ أعدَدْتُ لَكُمْ جُمَلاً فِيمَا يَليِ بِاللُّغَةِ التُّرْكِيَّةِ وَتَنَاوَلْتُ جِنْسَيْنِ مِنَ الْحَيَوَانَاتِ فيِ هَذَا الدَّرْسِ، لِمِسَاسِ هَذَا الْعِلْمِ بِالْحَيَوَانَاتِ. عَلَيْكُمْ بِنَقْلِ هَذِهِ الجُمَلِ إِلىَ اللُّغَةِ الْعَرَبِيَّةِ عَلىَ سَبِيلِ التَّمْرِينِ.

 

1. Ren Geyiği otoburdur, çift toynaklılardandır.

الأَيْلُ الأحمَرُ حَيَوَانٌ عَاشِبٌ مِنْ مُزْدَوَجَاتِ الأَصَاِبِعِ

 

2. Ormanlarda, ağaçları sık alanlarda ve yüksek yerlerde yaşar.

يَعِيشُ فيِ الْغَابَاتِ وَالأحْرَاجِ والْمَنَاطِقِ الْمُرْتَفَعَةِ

 

3.                   Afrika’da, Avrupa’da, Asya’da, Kuzey Amerika’da ve hatta

 Yeni Zelanda’da çok bulunur.

يُوَجُد بِكَثْرَةٍ في إِفْرِيقْيَا، وَأُورُوبَا وَآسْيَا وَأَمْيِركَا الشِّمَالِيّة وَحَتَّى فيِ نِيُوزَيْلَنْدَا.

 

4.                   Bu hayvan gündüzün hareketlenir (canlanır);

     özellikle şafak saatlerinde ve gün batışı sırasında...

يَنْشِطُ هَذَا الْحَيَوَانُ نَهَاراً وَخَاصَّةً فيِ سَاعَاتِ الْفَجْرِ الأولىَ وَفيِ الْغُرُوبِ،

 

5. Otlarla ve küçük çalılarla beslenir.

يَقْتَاتُ بِالأعْشَابِ، وَالشُّجَيْرَاتِ الصَّغِيرَةِ،

 

6. Bazı ülkelerde, eti ve derisi için insan onu evcilleştirebilmiş ve beslemiştir.

قَدْ تَمَكَّنَ الإنْسَانُ فيِ بَعْضِ الْبِلاَدِ، مِنْ تَدْجِينِهِ وَتَرْبِيَتِهِ للإسْتِفاَدَةِ مِنْ لَحْمِهِ وَجِلْدِهِ

7. Bazı mevsimlerde bu cinsin erkekleri hırçınlaşırlar ve aralarında

 şiddetli kavgalar cereyan eder.

فيِ بَعْضِ الْمَوَاسِمِ يُصْبِحُ الذَّكُورُ لِهَذَا الْجِنْسِ عُدْوَانِيِيِّنَ وَتَحْدُثُ فِيمَا

بَيْنَهُمْ مُشَاجَرَاتٌ عَنِيفَةٌ،

 

8. Dişi, 34 hafta sonra bir buzağı doğurur.

وَبَعْدَ أَرْبَعَةٍ وَثَلاَثِينَ أُسْبُوعًاً تَضَعُ الاُنْثىَ عِجْلاً وَاحِداً.

 

9. Bu hayvanın kalın bir örtüsü vardır; kahverengidir, yazın kırmızıya çalar.

لِهَذَا الْحَيَوَانِ مِعْطَفٌ خَشِنٌ لَوْنُهُ بُنِّيُّ مُحَمَّرٌ فيِ الصَّيْفِ

 

10. Kışın ise griye çalan kahverengindedir.

وَبُنِّيٌّ ضَارِبٌ إِلىَ الرَّمَادِيِّ فيِ الشِّتَاءِ،

 

11. Kuyruk kaidesi etrafında koyu sarı bir bölge vardır.

وَهُنَاكَ مَنْطِقَةٌ سَمْرَاءُ مُصْفَرَّةٌ حَوْلَ قَاعِدَة ِالذَّيْلِ،

 

12. Yalnızca erkeklerin boynuzu vardır, dallı budaklıdır, her yıl dökülür.

للذُّكُورِ فَقَطْ قُرُونٌ، مُتَفَرِّعَةٌ تَسْقُطُ فيِ كُلِّ عَامٍ.

 

13. Ertesi yıl yeniden bittiğinde ek dalları olur.

وَعِنْدَمَا تَنْمُو مُجَدَّداً فيِ الْعَامِ التَّالِي يَكُونُ لَهَا فُرُوعٌ إِضَافِيَّةٌ.

 

14. Ön ayaklarının uzunluğu 1.7 metreye kadar ulaşır.

يَبْلُغُ إرْتِفَاعُ كَتِفِيهِ حَوَالي 1.7مِتْراً.

 

15. Su tavuğu:

دَجَاجَةُ الْمَاءِ (Moor Hen) 

 

16. Bir su kuşudur, tatlı sularda yaşar.

طائرٌ مائيٌّ يأْلِفُ الْعَيْشَ فيِ الْمِيَاهِ الْعَذْبَةِ

 

17. Avrupa, Afrika, Asya ve Amerika’da çok bulunur.

وَيَكْثُرُ وُجُودُهُ فيِ أُورُوبَّا وَإفْرِيقْيَا وَآسْيَا وَأَمِيرِيكَا،

 

18. Otlarla, su omurgasızlarıyla ve küçük balıklarla beslenir.

يَقْتَاتُ بِالنَّبَاتَاتِ وبِاللاَّفَقَارِيَّاتِ الْمَائِيَّةِ وَالأسْمَاكِ الصَّغِيرَةِ،

 

19. Suda veya suya yakın yerde yuvasını kurar.

يَبْنيِ عِشَّهُ فيِ الْمَاءِ أَوْ بِقُرْبِهِ،

 

20. Dişi, bir yılda iki veya üç kez kuluçkaya yatar.

للأُنْثىَ حَضْنَتَانِ أَوْ ثَلاَثُ حَضَنَاتٍ فيِ الْعَامِ الْوَاحِدِ،

 

21. Her kuluçkaya 5 ila 11 yumurta kor.

تَضَعُ فيِ كُل ِّحَضْنَةٍ من 5 ـ11 بَيْضَةً،

 

22. Anne ile baba kuluçkaya yatarlar;

19 ila 22 gün arasında değişen bir süre için.

 

يَحْضَنُهَا الأَبَوَانِ لِمُدَّةٍ تَتَرَاوَحُ بَيْنَ 19 و22 يَوْماً.

 

CÜMLELERİN METNE DÖNÜŞTÜRÜLMÜŞ ŞEKLİ:

 

الأيْلُ الأَحْمَرُ، حَيَوَانٌ عَاشِبٌ مِنْ مُزْدَوَجَاتِ الأَصَاِبِعِ. يَعِيشُ فيِ الْغَابَاتِ وَالأحْرَاجِ والْمَنَاطِقِ الْمُرْتَفَعَةِ. يُوَجُد بِكَثْرَةٍ في إِفْرِيقْيَا، وَأُورُوبَا وَآسْيَا وَأَمْيِركَا الشِّمَالِيّة وَحَتَّى فيِ نِيُوزَيْلَنْدَا. يَنْشِطُ هَذَا الْحَيَوَانُ نَهَاراً وَخَاصَّةً فيِ سَاعَاتِ الْفَجْرِ الأولىَ وَفيِ الْغُرُوبِ. يَقْتَاتُ بِالأعْشَابِ، وَالشُّجَيْرَاتِ الصَّغِيرَةِ. قَدْ تَمَكَّنَ الإنْسَانُ فيِ بَعْضِ الْبِلاَدِ، مِنْ تَدْجِينِهِ وَتَرْبِيَتِه. للإسْتِفاَدَةِ مِنْ لَحْمِهِ وَجِلْدِهِ. فيِ بَعْضِ الْمَوَاسِمِ يُصْبِحُ الذَّكُورُ لِهَذَا الْجِنْسِ عُدْوَانِيِيِّنَ وَتَحْدُثُ فِيمَا بَيْنَهُمْ مُشَاجَرَاتٌ عَنِيفَةٌ. وَبَعْدَ أَرْبَعَةٍ وَثَلاَثِينَ أُسْبُوعًاً تَضَعُ الاُنْثىَ عِجْلاً وَاحِداً. لِهَذَا الْحَيَوَانِ مِعْطَفٌ خَشِنٌ لَوْنُهُ بُنِّيُّ مُحَمَّرٌ فيِ الصَّيْفِ. وَبُنِّيٌّ ضَارِبٌ إِلىَ الرَّمَادِيِّ فيِ الشِّتَاءِ. وَهُنَاكَ مَنْطِقَةٌ سَمْرَاءُ مُصْفَرَّةٌ حَوْلَ قَاعِدَة ِالذَّيْلِ. للذُّكُورِ فَقَطْ قُرُونٌ، مُتَفَرِّعَةٌ تَسْقُطُ فيِ كُلِّ عَامٍ. وَعِنْدَمَا تَنْمُو مُجَدَّداً فيِ الْعَامِ التَّالِي يَكُونُ لَهَا فُرُوعٌ إِضَافِيَّةٌ. يَبْلُغُ إرْتِفَاعُ كَتِفِيهِ حَوَالي 1.7 مِتْراً. دَجَاجَةُ الْمَاءِ (Moor Hen)  طائرٌ مائيٌّ يأْلِفُ الْعَيْشَ فيِ الْمِيَاهِ الْعَذْبَةِ. وَيَكْثُرُ وُجُودُهُ فيِ أُورُوبَّا وَإفْرِيقْيَا وَآسْيَا وَأَمِيرِيكَا. يَقْتَاتُ بِالنَّبَاتَاتِ وبِاللاَّفَقَارِيَّاتِ الْمَائِيَّةِ وَالأسْمَاكِ الصَّغِيرَةِ. يَبْنيِ عِشَّهُ فيِ الْمَاءِ أَوْ بِقُرْبِهِ. للأُنْثىَ حَضْنَتَانِ أَوْ ثَلاَثُ حَضَنَاتٍ فيِ الْعَامِ الْوَاحِدِ. تَضَعُ فيِ كُلِّ حَضْنَةٍ من 5 ـ11 بَيْضَةً. يَحْضَنُهَا الأَبَوَانِ لِمُدَّةٍ تَتَرَاوَحُ بَيْنَ 19 و22 يَوْماً.

 

***

DERS – 10. GENEL KÜLTÜR                        

 الثَّقَاقةُ العَامَّةُ.  الدَّرْسُ الْعَاشِرُ -

KONU:  Yönler

 الموضوع: التّعْبِيرُ عَنْ الْجِهَاتِ.

 

ÖĞRETMENİN AÇIŞ KONUŞMASI:

أيها الإخوةُ والأخوات،

السلامَ عليكم ورحمة اللهِ وبركاتُهُ وبعد،

 

 فَإنَّهُ لَيْسَ لِكُلِّ شَيْءٍ وَجْهًا وَاحِدًا فَحَسْبُ، وإنّما أحياناً وُجُوهٌ مُتَعَدِّدَةٌ. وَالْعُلَمَاءُ يَقُولُونَ إنَّ الأبْعَادَ ثَلاَثَةٌ: الطُّولُ والْعَرْضُ والْعُمْقُ، بَعْدَ ذَلِكَ يَقْسِمُونَ هَذِهِ الأَقْسَامَ الثَّلاَثَةَ إِلىَ سِتَّةٍ، وَهِيَ الْجِهَاتُ السِّتُّ. تِلْكَ وَاضِحَةٌ، الأَمَامُ وَالْخَلْفُ، وَاليَسَارُ وَالْيَمِينُ، وَالْفَوْقُ وَالتَّحْتُ.

 

بَعْدَ ذَلِكَ، يَقُولُونَ: إنَّ الْجِهَاتِ السِّتَّ وَالأَبْعَادَ الثَّلاَثَةَ، أُمُورٌ أَوَّلِيَّةٌ، وَإلاَّ الْجِهَاتُ مِلْيَارَاتٌ بِالِّنِّسْبَةِ إِلىَ جِهَاتِ الْمَادَّةِ.

 

 لِنَفْرُضْ خَطًّا من هنا، وخَطًّا مِنْ هُنَا، وخَطًّا مِنْ هُنَا، أَظْهَرَتْ الْجِهَاتِ السِّتَّ، (أَيْ الأَمَامَ وَالْخَلْفَ وَالْفَوْقَ وَالتَّحْتَ وَالْيَمِينَ وَالْيَسَارَ). بَيْنَ هَذِهِ الْخُطُوطِ كَمْ مِنَ الْجِهَاتِ تَكُونُ؟ ثمَّ خُذُوا خَطًّا إِلىَ الْفَوْقِ وَخَطًّا إِلىَ الأَمَامِ وَخَطًّا إِلىَ الْيَمِينِ، وَخُطُوطًّا إِلىَ جِهَاتٍ مُخْتَلِفَةٍ؛ تَجِدُونَ وَقَدْ بَلَغَ عَدَدُ الْخُطُوطِ إِلىَ مِلْيَارَاتٍ. لأنَّ الشَّيْءَ كُلَّمَا ازْدَادَ بُعْداً ازْدَادَ اتِّسَاعاً، وَكُلَّمَا ازْدَادَ اتِّسَاعاً ازْدَادَ جِهَةً،

 

وَلِهَذَا قَدِ اهْتَمَّ الْعُلَمَاءُ وَرِجَالُ الْبَحْثِ بِمَفْهُومِ الْجِهَةِ كُلٌّ عَلىِ حَسَبِ عِلْمِهِ وَمَقْصُودِهِ وَمَوْضُوعِهِ.

 

وَنَحْنُ عِنْدَمَا نُرِيدُ أنْ نبيِّنَ مَكَانَ شَيْءٍ مِنَ الأَشْيَاءِ كَثِيرًا مَّا نُعَبِّرُ عَنْ جِهَتِهِ. لِذَا يَكْثُرُ اسِتِعْمَالُ كَلِمَةِ (الْجِهَةِ) فيِ كَلاَمِ النَّاسِ.

 

فَقَدْ أَعْدَدْتُ لَكُمْ بِهَذِهِ الْمُنَاسَبَةِ جُمَلاً فِيمَا يَليِ بِاللُّغَةِ التُّرْكِيةِ لِتَنْقُلُوهَا إِلىَ اللُّغَةِ الْعَرَبِيَّةِ عَلىِ سَبِيلِ التَّمْرِينِ.

 

1. Yönler geleneksel anlayışta altıdır.

الْجِهَاتُ فيِ الْمَفْهوُمِ التَّقْليِديِّ سِتٌّ.

 

2. Bunlar: sağ, sol, ön, arka, yukarı ve aşağıdır.

وَهِيَ الْيَمِينُ، والشِّمَالُ، وَالأمَامُ، والْخَلْفُ، وَالْفَوْقُ وَالتَّحْتُ.

 

3. Astronomi biliminin terminolojisinde ise 4 tür.

وأمَّا فيِ مُصْطَلََحِ عِلْمِ الْفَلَكِ فَهِيَ أَرْبَعَةٌ.

 

4. Bunlar: Doğu, batı, güney ve kuzeydir.

وَهِيَ الشَّرْقُ، وَالْغَرْبُ، وَالْجَنوُبُ، وَالشِّمَالُ.

 

5. Allah’tan başka her şeyin yönleri vardır.

كُلُّ شَيْءٍ سِوىَ اللهِ، لَهُ جِهَاتٌ.

 

6. Çünkü her şey bir mekân işgal eder.

لأنَّ كُلَّ شَيْءٍ مْنَ الأشْيَاءِ يُشْغِلُ مَكَانًا مُعَيَّنًا.

 

7. Mekânın ise mutlaka yönleri vardır.

وَالْمَكَانُ لاَبُدَّ أَنْ يَكُونَ لَهُ جِهَاتٌ.

 

8. Rabb’imize gelince O, yönlerden münezzehtir.

أمَّا رَبُّنَا تَبَارَكَ وَتَعَالىَ، فَإنَّهُ مُنَـزّهٌ عَنِ الْجِهَاتِ.

 

9. Biz Allah’ı her şey gibi «Şey» diye niteleriz * ve O’na, altı yönden münezzeh bir zat deriz.

نُسَمِّي الله شيئًا لاَ كَالاشْيَا * وَذَاتًا عَنْ جِهَاتِ السِّتِّ خاَليِ.

 

10. Arapça «cihet» kelimesi «Wecehe - Yecihu»’nun türevidir.

كَلِمَةُ الْجِهَةِ مُشْتَقّةٌ مِن وَجَهَ يَجِهُ.

 

11. O ise yönelinen taraftır. Cihet: insanın yöneldiği taraftır.)

وَهِيَ النَّاحِيَةُ الَّتيِ يُتَّجَهُ إِلَيْهَا.

 

12. Örneğin: Mescid’ul-Haram’ın bulunduğu yöne işaretle bu kıble cihetidir, denir. 

يُقَالُ مَثَلاً: هَذِهِ جِهَةُ الْقِبْلَةِ، إِشَاَرةً إِلىَ الْجِهَةِ الَّتيِ يَقَعُ فِيهَا الْمَسْجِدُ الْحَرَامُ.

 

13. Yön, çeşitli şekillerde tayin edilebilir.

يُمْكِنُ تَعْيِينُ الْجِهَةِ بِطُرُقٍ مُخْتَلِفَةٍ.

 

14. Yön tayin etmekte faydalanılan çeşitli aletler bulunmuştur.

قَدْ اُكْتُشِفَتْ آلاتٌ مختلِفةٌ يُستَعانُ بِهَا عَلىَ تَعْيِينِ الْجِهَاتِ

 

15. Bu aletlerden biri de pusuladır.

مِنْ  أَشْهَرِ هَذِهِ الآلاتِ، البَوْصَلَةُ.

 

16. Bu, dünyanın herhangi bir yerinde yön belirlemede kullanılan özel bir cihazdır.

وهِيَ جِهَازٌ خَاصٌّ يَتُمُّ تَحْدِيدُ الْجِهَاتِ بِهِ فيِ أيِّ مَكَانٍ فيِ الْعَالَمِ.

 

17. Pusula ilk defa Çin’de keşfedilmiştir.

اُكْتُشِفَتْ الْبَوْصَلةُ لأوّلِ مرّةٍ في الصِّينِ.

 

18. Bu alet milattan önce Çinli kaptanlar tarafından kullanılırdı.

وَكَانَتْ هَذِهِ الآلَةُ تُسْتَخْدَمُ مِنْ قِبَلِ الرَّبَابِينِ الصِّيِنِيِّينَ

قَبْلَ مِيلاَدِ عِيسىَ عَلَيْهِ السَّلاَمُ.

 

19. Sonra Arap kaptanlar tarafından kullanıldı.

ثُمَّ اسْتَخْدَمَهَا الرَّبَابِينُ الْعَرَبُ.

 

20. Onların aracılığıyla Avrupa’ya yayıldı.

فَانْتَشَرَتْ بِوَاسِطَتِِهِمْ فيِ أُورُوبَّا.

 

21. Pusula kelimesi İtalyanca’dır.

كَلِمَةُ الْبَوْصَلَةِ إِيطاَلِيَّةٌ.

 

22. Bu kelime yabancıdır; Araplar da Türkler de aynı şekilde kullanırlar.

وَهِيَ كَلِمَةٌ دَخِيلَةٌ، يَسْتَعْمِلُهَا التُّرْكُ وَاْلعَرَبُ عَلىِ السَّوَاءِ.

 

23. Bu kelime hem Arapça’da hem Türkçe’de aynı fonetikle,

fakat küçük bir farkla kullanılır,

تُسْتَخْدَمُ هَذِهِ الْكَلِِمَةُ فيِ اللُّغَتَينِ الْعَرَبِيَّةِ وَالتُّرْكِيَّةِ

   بِنَفْسِ اللَّفْظِ، وَلَكِنْ بِفَرْقٍ صَغِيرٍ.

 

CÜMLELERİN METNE DÖNÜŞTÜRÜLMÜŞ ŞEKLİ:

 

الْجِهَاتُ فيِ الْمَفْهوُمِ التَّقْليِديِّ سِتٌّ. وَهِيَ الْيَمِينُ، والشِّمَالُ، وَالأمَامُ، والْخَلْفُ، وَالْفَوْقُ وَالتَّحْتُ. وأمَّا فيِ مُصْطَلََحِ عِلْمِ الْفَلَكِ فَهِيَ أَرْبَعَةٌ. وَهِيَ الشَّرْقُ، وَالْغَرْبُ، وَالْجَنوُبُ، وَالشِّمَالُ. كُلُّ شَيْءٍ سِوىَ اللهِ، لَهُ جِهَاتٌ. لأنَّ كُلَّ شَيْءٍ مْنَ الأشْيَاءِ يُشْغِلُ مَكَانًا مُعَيَّنًا. وَالْمَكَانُ لاَبُدَّ أَنْ يَكُونَ لَهُ جِهَاتٌ. أمَّا رَبُّنَا تَبَارَكَ وَتَعَالىَ، فَإنَّهُ مُنَـزّهٌ عَنِ الْجِهَاتِ.

 

نُسَمِّي الله شيئًا لاَ كَالاشْيَا * وَذَاتًا عَنْ جِهَاتِ السِّتِّ خاَليِ.

 

كَلِمَةُ الْجِهَةِ مُشْتَقّةٌ مِن وَجَهَ يَجِهُ. وَهِيَ النَّاحِيَةُ الَّتيِ يُتَّجَهُ إِلَيْهَا. يُقَالُ هَذِهِ جِهَةُ الْقِبْلَةِ، إِشَاَرةً إِلىَ الْجِهَةِ الَّتيِ يَقَعُ فِيهَا الْمَسْجِدُ الْحَرَامُ. يُمْكِنُ تَعْيِينُ الْجِهَةِ بِطُرُقٍ مُخْتَلِفَةٍ. قَدْ اُكْتُشِفَتْ آلاتٌ مختلِفةٌ يُستَعانُ بِهَا عَلىَ تَعْيِينِ الْجِهَاتِ. مِنْ  أَشْهَرِ هَذِهِ الآلاتِ، البَوْصَلَةُ. وهِيَ جِهَازٌ خَاصٌّ يتُمُّ تَحْدِيدُ الْجِهَاتِ بِهِ فيِ أيِّ مَكَانٍ فيِ الْعَالَمِ. اُكْتُشِفَتْ الْبَوْصَلةُ لأوّلِ مرّةٍ في الصِّينِ. وَكَانَتْ هَذِهِ الآلَةُ تُسْتَخْدَمُ مِنْ قِبَلِ الرَّبَابِينِ الصِّيِنِيِّينَ قَبْلَ مِيلاَدِ عِيسىَ عَلَيْهِ السَّلاَمُ. ثُمَّ اسْتَخْدَمَهَا الرَّبَابِينُ الْعَرَبُ. فَانْتَشَرَتْ بِوَاسِطَتِِهِمْ فيِ أُورُوبَّا. كَلِمَةُ الْبَوْصَلَةِ إِيطاَلِيَّةٌ. وَهِيَ كَلِمَةٌ دَخِيلَةٌ، يَسْتَعْمِلُهَا التُّرْكُ وَاْلعَرَبُ عَلىِ السَّوَاءِ. تُسْتَخْدَمُ هَذِهِ الْكَلِِمَةُ فيِ اللُّغَتَينِ الْعَرَبِيَّةِ وَالتُّرْكِيَّةِ بِنَفْسِ اللَّفْظِ، وَلَكِنْ بِفَرْقٍ صَغِيرٍ.

 

***