Kulliyatlar - 12. Sayfa - Ekonomibanka

2. Sudan Faysal İslâm Bankası:
1977 yılında çıkarılan ve bankanın adını taşıyan kanun, banka için özel istisnalar ve muâfiyetler getirmiştir:
a) Banka, Sûdan'da yürürlükte bulunan bankalar ve sigortalar kanunun hükümlerinden ve belli bir limite kadar nakit kontrolünden muâftır.
b) Bankanın malvarlığı, sermâyesi, mevdûât, çalışanların ücretleri ve mükâfatları her türlü vergiden muâftır.
c) Mahkeme kararı bulunmadıkça mevdûâtın haczi veya mevdûâta el konulması, keza bankanın malvarlığının müsaderesi veya devletleştirilmesi câiz değildir. Bankanın hisse senetleri zikredilen istisnâları ve muâfiyetleri açıkça ihtivâ etmektedir; gerek Sudanlılar ve gerekse yabancılar, bu şartlar ve muâfiyetler içinde banka hisse senetlerini alarak ortak olmuşlardır.

3. Mısır Faysal İslâm Bankası
1977 yılında çıkarılan 49 sayılı kanun, Mısır Faysal İslâm bankası için şu esasları getirmektedir:
a) Banka, yabancı para ve kamu sektörü ile ilgili kontrolü düzenleyen kanun maddelerinden muâftır.
b) Bu kanunda özel maddesi bulunan konularda, Mısır şirketler kanunu geçerli değildir.
c) Banka, genellikle bankalar ve kredilerle ilgili kontrolü düzenleyen kanun maddelerine tâbi değildir.
d) Gerek merkezde ve gerekse şubelerdeki banka malvarlığı, kazancı, dağıtımı ve bütün işlemleri, on beş yıl müddetle her nevi vergi, resim ve harçtan muâftır.
e) Bankanın malvarlığı ile ortaklara ait mevdûâta hiçbir şekilde el konamaz, devletleştirme yoluna gidilemez, mahkeme kararı bulunmadan haciz işlemi yapılamaz.
f) Banka çalışanlarına gerek maaş, ücret ve ikrâmiyeleri ve gerekse diğer özlük hakları ve sosyal sigorta bakımlarından ülke kanunlarının ilgili maddeleri uygulanmaz. Bankanın idare meclisi, bütün bu konuları ve çalışanların seyahatleri, gerekli âlet ve techizatın ithalı ile ilgili husûsları içine alan bir lâyiha hazırlar ve işlemler buna göre yapılır. (Bankanın kuruluş mevzûâtında nihâî söz, ekonomi bakanının da görüşünü alan vakıflar bakanına aittir.)
g) Bankanın zekât toplaması ve bunu yerine sarfı konusuna Vakıflar Bakanı ile Şeyhu'l- Ezher nezâret ederler.
h) Bankanın bütün işleri ve işlemleri başta fâiz yasağı olmak üzere İslâm dîni esaslarına uygun olacaktır. Teşkil edilecek bir denetim heyeti, işlemlerin İslâm'a uygunluğunu denetleyeceklerdir.
ı) Banka ile hükümet, yine banka ile ortaklar ve yatırımcılar arasında çıkan anlaşmazlıkların büyük bir kısmında, hakem heyeti olarak idare meclisine önemli selâhiyetler tanınmıştır.
1981 yılında çıkarılan ve Mısır'daki bankalar arası işlemler ve işleri düzenleyen 142 sayılı kanuna kadar yukarıda sayılan istisnalar ve muâfiyetler aynen uygulanmıştır, zikri geçen kanun çıkınca önemli iki tadîlât gerçekleşmiştir: a) Yabancı paralarla işlem ile bankalar ve kredi işlemleri konularındaki genel kontrol sistemine Faysal İslâm Bankası'nın da - temel kuruluş maddelerine aykırı olmamak kaydıyla - tâbi olması. b) Vergi muâfiyetinin on beş yıldan beş yıla indirilmesi.