Krediler - Külliyat - Ekonomibanka - 45. Sayfa

Krediler:
Krediler iki nevidir:
a) Yatırım dışı kredi: Bunu krediyi kullanan aynen iâde eder, fâiz ödemez. Banka bunu tasarruf sahiplerinin ihtiyaçları için vermektedir.
b) Yatırım veya ortaklık kredisi: Burada banka, müteşebbis veya üreticiye -sermâyeye iştiraki nisbetinde- kâr ve zararda ortaktır.
Bankanın istediği hemen yegâne teminât şahsî teminâttır. Dr. Reedy'nin de dediği gibi, bugüne kadar hiçbir borçlunun borcunu ödemediği görülmemiştir. Bankanın kurucuları bu işi, halkın bankanın vazife ve ehemmiyetini takdirinden doğan sosyal baskıya havâle ediyorlar; çünkü bankanın çalıştığı sâhada halk, bankanın kurucuları ve sahipleri olduklarına inanıyorlar. Bankanın işlerini düzenleyiş şekli vatandaşlara o işe katılma fırsatını veriyor; bu da bankayı dolandırmak veya emniyeti kötüye kullanmak istiyenlere karşı bizzat vatandaşların sosyal baskısına uygun, sağlam zemîni hazırlamış oluyor.
Banka yalnızca yatırım kredisi vermekle yetinmiyor; bunun yanında krediyi kullanan kimseyi işinde ve işleyişinde geliştirecek gerekli teknik yardımı da sunuyor. Bu yardım, banka ile muâmele yapanların ham madde ihtiyaçlarında dahi kendini gösteriyor; bilhâssa aynı maddeye ihtiyacı olanlar birden fazla ise, banka onu toptan satın alıyor ve kısmen kredi olarak onlara dağıtıyor.

Tasarruf Bankaları Düşüncesinin Dayandığı Esaslar:
Bu sistem kurulmadan önce birçok etüdler yapılmış, bazı esaslar ortaya çıkmış ve Mısır Arap Cumhuriyeti'ndeki mahallî tasarruf bankaları düşüncesi, aşağıda sıraladığımız bu esaslara dayanmıştır.
1. Tasarruf bankaları, şehir ve köylerde mahallî temellere oturmalıdır ki, bir tasarruf ve kredi siyâseti kurup takip edebilsin.
2. Tasarruf şûurunu geliştirebilmek için psikolojik değerlere riâyet etmelidir; bu da mevdûâtın, aynı bölgede ahâlînin gözü önünde değerlendirilmesi ve yatırıma tahsis edilmesi yoluyla olacaktır.
3. Tasarruf bankası ile mahallî idareler arasında sıkı ve kuvvetli bir işbirliği ve irtibat bulunmalıdır.
4. Tasarruf bankalarında çalışan personeli, özellikle bu vazifeyi hakkıyla yapacak şekilde yetiştirmelidir. Bunun yegâne yolu personeli, yalnızca bu işle uğraşan okullarda veya enstitülerde yetiştirmektir.
5. Mahallî idareler tasarruf bankalarını desteklemeli ve güvenilirliğini sağlamalıdır; çünkü yönetim düzenleri gereği bunların kapsamlı tesirleri vardır; ancak bankaların bağımsız karar alma yetkileri devam etmelidir.
6. Faaliyet sınırları içindeki içtimaî ve iktisadî problemleri çözebilmek için bankalar tam olarak sorumluluk taşımalıdır. Bankalar, ziraî, ticârî, sınaî sahalarda orta ve küçük sanâyî sahipleri başta olmak üzere, bölge vatandaşlarına kredi kolaylığı sağlamalıdır.
7. Mahallî tasarruf bankalarının kuruluşu tepede alınan bir karar ile değil, tabandan gelen bir arzu ve rağbet üzerine olmalıdır; yâni rağbet, düşünce ve sâikin, tabanın inanç ve kanâat getirmiş olmasından doğması zarûrîdir.