IV. Modelin Teknik Yönden Değerlendirilmesi ve İktisadi Neticeleri - 49. Sayfa - Ekonomibanka

IV. Modelin Teknik Yönden Değerlendirilmesi ve İktisadi Neticeleri
"Rûhlar ve kişilikler zayıfladı; tekliflerinden korkarak Kur'ân'ı, kendi zâaflarına uygun bir şekilde tevil ettiler. Bunlar Kur'an'da işlerine gelen bir kulluk yolu bulamadıkları için onu eksik sandılar."
Muhammed İkbâl


Giriş:
Bu konferansta, modelimizin getirdiği veya ondan doğan, yahut da gerçekleştirmesi mümkün bulunan neticeleri arzedeceğiz. Başka bir deyişle, İslâm toplumunu kuşatmış bulunan iktisadî problemleri yenmeye ve beklenen gelişme aşamalarını gerçekleştirmeye katkı nisbetini sunmaya çalışacağız.
Mısır'da olduğu gibi başka yerlerde de, birçok kimse ilk ve sathî bakışta modelimizi, kalkınmaya veya kalkınmanın finansmanına katılmak üzere tasarrufları üretime hazır hale getiren bir iktisâdi müessese olarak gördüler. Hattâ bunu bile büyük ve güç bir hedef telâkki ettiler. Bazıları da "yatırım ve hisse senetleri" gibi diğer projelerle karşılaştırıldığı zaman bunun, zayıf ve mütevâzi bir payı olduğu kanâatine vardılar.
Burada işâret etmek isterim ki bu aydınlarla aramızda devamlı münakaşa ve konuşmalar oldu; sonunda şunu anladım ki bunlar sağırdır, kördür; Allah kalblerini mühürlemiş, anlama kâbiliyetlerini yitirmişlerdir. Düşünceme göre projenin apaçık neticelerini ve çeşitli yönlerini kavrayamamalarının asıl sebebi; maalesef memleketlerimizin münevverleri arasında yaygın olan çâresiz hastalığa varıp dayanmaktadır. Bu hastalığın belirtileri bencillik, aldırmazlık ve kendine güvensizliktir. Bu ve benzeri psikolojik ve ahlâki hastalıklar, küllî (bütüncü) tasavvur, karşılaşılan problemler ile kaynaşma, onları hissetme, onlar üzerinde düşünme sorumluluğu ile münevverler arasına kalın bir perde olarak girmektedir.
Aramızda geçen münâkaşaları buraya sokmayacağım. Sadece modelin, gördüğüm, hissettiğim ve bir kısmını müşâhede ettiğim şekliyle, ilmî değerlendirmesini ve çeşitli neticelerini arzetmekle yetineceğim. Kültürlü olma iddiasını taşıyanların, ümmet ve milletler hakkında ne kadar yanıldıkları hükmünü ise sizlere bırakacağım.
Modelin değerlendirilmesini üç kısma ayıracağım: Birinci kısmı teknik değerlendirmeye; yâni projenin dayandığı iktisâdi esasların etüdüne, eğer varsa bazı teknik aksaklıkların araştırılmasına; ikinci kısmı iktisâdî değerlendirmeye, üçüncü kısmı ise sosyal değerlendirmeye ayıracağım.