Mirasta Arazi, Dede Yetimi - Hayatimizdakiislam2 - 224. Sayfa

Mirasta Arazi, Dede Yetimi

Mirasta, arazi paylaşımının kadın-erkek eşit olarak yapılacağını ve arazilerin sahibi devlet olduğu için bunlardan elde edilen üründen zekat verilmeyeceğini söyleyenler ve yazanlar var. Bir de dede yetimi (babası, dedesinden önce ölmüş torunun, amcalar miras paylaşırken kendisinin bir şey alamaması) konusu var; bu konularda bizi aydınlatmanızı rica ediyoruz.


Cevap:

1. Vaktiyle halkın mülkü olmayan, yalnızca tasarrufuna (kullanımına) malik oldukları bir arazi çeşidi vardı, buna mîrî arazi denirdi. Bu arazinin tasarruf hakkının, sahibinin ölümü halinde kimlere nasıl intikal edeceği, devletin çıkardığı kanunlar ile düzenlenirdi. Bazen bu arazilerin erkek ve kız evlada eşit olarak intikali de kanunlaştırılmıştı. Bugün böyle bir arazi yoktur. Bütün mülk toprakları tam mülkiyet niteliklidir; yani taşınır mallar nasıl mülk ise onlar da öyle mülktür ve tam mülkün varisler arasında paylaşımı feraiz kurallarına ve oranlarına göre yapılır.
Bugün bütün topraklar gerçek mânada, tam mülkiyet hakkıyla mülk olduğu için bu topraklardan elde edilen zirâi ürünlerden zekat (öşür) de verilecektir.

2. Dede yetimi konusunu Mukayeseli İslam Hukuku kitabımın miras hukuku bölümünde, vasıyet (vacib, kanuni vasyet) başlığı altında yazdım, oradan okuyun. Özeti: dede yetimi, mirasçı olarak değil, cebrî-şer'î (kanuni) vasyet yoluyla, tıpkı babası ve diğer amcalar gibi dedesine varis olur.