Yeni Sayfa 0 - Islamhukuku - 14. Sayfa

Kanunlaştırma
Bu noktada şunu da unutmamak gerekir ki, esaslarını burada kısaca arzettiğimiz ahval-i şahsiyye hukukunun detaylarına ait pek çok önemli noktada, İslâmî ictihad ve doktrinler arasında görüş farklılıkları vardır. Bu farklı görüşlerin meydana getirdiği fıkıh mezheplerinin her birinde, diğerine nispetle, netice bakımından daha üstün ve uygulamaya daha elverişli teferruat hüküm ve nazariyeleri mevcuttur. Mâlikî ictihadında erkeğin fenâ muamelesi ve hayatı çekilmez hale getirmesi üzerine kadının talebi ile mahkemece evliliğe son verme hakkı, şâfiî ictihadında pek çok hallerde, iddet esnasında talâkın, erkeğin rucûuna (ayrılmaktan vazgeçip tekrar evlilik hayatına dönmesine) engel olmaması burada örnek olarak hatırlanabilir.
Hanefî mezhebini tatbik eden Osmanlı saltanatının sonlarında, her mezhebin en güzel nazariyelerinden istifade ederek bunları husûsî kanunlar haline getirme yönüne gidilmiş, bunun üzerine de hicrî 1336 senesinde Hukûk-ı Âile Kanunu çıkarılmıştır. Fakat bu kanun bütün mezheplerden tam olarak istifade etmemiştir.25
Mısır'da 1914-1934 yılları arasında ahvâl-i şahsiyyenin çeşitli kısımlarında ıslahat yapan bir kaç kanun çıkmış, bu kanunlarda çeşitli İslâmî mezheplerin hüküm ve görüşleri alınmıştır. Son senelerde, birisi miras, diğeri vasiyyet ahkâmına ait önemli düzeltmeleri içeren ayrı iki kanun daha çıkmıştır.
Suriye'de adalet bakanlığının geçen sene teşkil ettiği bir komisyon, ahvâl-i şahsiyyenin bütün konularını (evlilik ve teferruatı, vasiyyet ve miras) içine alan bir kanun tasarısı hazırlanmıştır. Bu tasarı çok kere Mısır Kanununa dayanmış, ahvâl-i şahsiyyenin bütün mevzularında, fıkıh mezheblerinin hepsinden -Mısır'a nisbetle- daha çok istifade etmiş, Mısır'ın henüz kanunlaştıramadığı aile hukukunu tam ve müstakil olarak kanunlaştırmıştır.
Suriye tasarısı, ahvâl-i şahsiyyenin tümünü kanunlaştırmasını içine alan, tam ve İslâmî ictihadların en uygunlarını kendisinde toplamış yegâne tasarı sayılabilir. Yakın zamanda bunun kanunlaşması beklenmektedir. Bu tasarıda, daha önce yalnız Hanefî mezhebini tatbik etmekten doğmuş bir çok problemin hal çareleri ve önemli ölçüde ıslâhat vardır.26




--------------------------------------------------------------------------------

25. Sözü edilen kanun, Cerîde-i İlmiyye'nin 1336'ncı sene 34'üncü sayısında, 986 - 1021'inci sayfalar arasında gerekçesi ile beraber neşredilmiştir.
26. Mezkûr kanun 17/9/1953 tarihinde neşredilerek meriyete girmiştir. Prof. Dr. M. es-Sibâ'i'nin mezkûr kanun üzerine iki ciltlik bir şerhi vardır; Dimaşk, 1958.