Muhabbetin
(Sevginin) en ileri derecesi
kulluk, en alt derecesi ise
alâkadır (ilgidir).
İlk başta insan kalbi sevgiyle
ilgi ve "alâka" duyar, zaman geçtikçe,
sevgi derinleştikçe sevdiğini sayıklamaya başlar. Daha ilerde kalpten bir
sevgiyle insan çılgına döner. İşte bundan sonra
muhabbet (sevgi)
"aşka"
inkılâb eder
(dönüşür), aşktan sonra ise "kulluk"
(ibadet),
itaatkarlık derecesine yükselir.
Allah (c.c)'a itaatkarlıkla kul
olan kişi; O'nu son derece seviyor,
ihtiram
(hürmet, saygı) duyuyor,
tezellül
(kendini
hor / hakir / küçük görmek. Son derece itaatkar, muti / uyumlu olmak)
gösteriyor demektir.
- Bir kimse sevmediği, nefret
ettiği,
buğz
ettiği bir insana hürmet edip,
hudû (tezellül) edip
boyun eğerse, ona kulluk ediyor sayılmaz.
- Bir başka şekilde, tersine
olarak, bir kimse bir kimseyi sevse fakat
hudû (tezellül) etmese
hürmet ve saygı duymasa, boyun
eğmese yine kulluk ediyor sayılmaz.
Bir insan çocuklarını yahut
arkadaşlarını sever, fakat bu sevgi kulluk değildir. İşte aynen bu durumdadır
yukarıda tanımlanan kişiler.
Bundan ötürü, Allah (c.c)'a
kulluk yapmada, sevgi yahut
hudûdan (tezellül),
saygıdan
birinin bulunması yeterli olamaz.
Allah (c.c), kula her şeyden
daha sevgili ve saygı değer olmalı, kul Allah (c.c)'ı her şeyden daha yüce, daha
azametli bilmeli.
Yani;
Allah (c.c)'ı her şeyden daha
fazla sevmeli, boyun eğmeli, itaat etmeli tezellül
göstermeli ki, insanoğlu "kul" olabilsin.
Kul bilmelidir ki;
- Allah
(c.c)'tan başkasına beslenen aşırı sevgi
fasıklık,
-
Allah'ın emri dışında tazim ve hürmet gösterdiği kimselerin azameti bâtıldır.
Bu durumu ayeti kerime ne kadar
da güzel açıklamaktadır:
"De ki: Babalarınız,
oğullarınız, kardeşleriniz, eşleriniz, kabileniz, elinizdeki mallar, zarar
etmekten korktuğunuz ticaret ve hoşunuza gitmekte olan konutlar, size,
Allah'tan, O'nun Rasulunden ve O'nun
yolundaki cihattan daha sevgili ise, artık Allah'ın emri ve hükmü gelinceye
kadar bekleyedurun. Allah
fasıklar güruhunu asla himaye etmez, doğruluklarını
kabul etmez" (Tevbe: 9/24)
Belli oluyor ki;
- En ileri
derecedeki sevgi ve muhabbet, sadece Allah (c.c)'a ve O'nun Rasûlüne
(s.a.v) gösterilendir.
- Zira itaat sadece Allah (c.c)'a ve O'nun
rasûlüne yapılır.
- Kul sadece Allah (c.c)'ı ve rasûlünü razı etmek zorundadır.
Ayette şöyle buyuruluyor:
"Allah'ı ve rasûlünü razı
etmeleri kendileri için daha hayırlıdır"
(Tevbe: 9/62)