Kabirleri Mescid Edinmeyin - Selefinizinde - 16. Sayfa

 

Kabirleri Mescid Edinmeyin!..

 

Yegâne Rabbimiz Allah (Azze ve Celle), ölümden sonra dirilmenin hak olduğunu apaçık beyan buyurduğu "Ashabu'1-Kehf" olayını, bütün insanlar için sapasağlam bir delil yapmıştır... Büyük bir mucize olan bu olay insan­lara ölümün ve ölümden sonraki hayatın mahiyetini hatır­latıyor, kıyametin ve kıyamet sonrası ahiret hayatının var­lığından şübhe edilemeyecek bir hakikat olduğunu açıkça beyan ediyordu...

Rabbimiz Allah, şöyle buyurur:

"Böylece Allah'ın va'dının hak olduğunu ve gerçek­ten kıyametin, kendisinde şübhe bulunmadığını bilmeleri için (şehir halkına ve sonraki insan kuşaklarına) onları buldurmuş olduk. (Onları bulanlar,) kendi aralarında durumlarını tartışıyorlardı. (Bir kısmı) dedi ki: "Onların üs­süne bir bina inşâ edin, Rabbleri onları daha iyi bilir." On­ların işine galib gelen (sözleri geçenler) ise: "Üstlerine mutlaka bir mescid yapmalıyız", dediler.[1]

Rabbimiz Allah'ın izni ve emriyle dağdaki mağarada uzun yıllar yatan genç yiğitler, uyanıyor, ölüm ve ölüm­den sonraki diriliş hayatı için insanlara apaçık delil olduk­tan sonra tekrar ölüyorlar...

Gerek şehir halkı, gerekse diğer tüm insanlar, genç yiğitlerin bu kıssalarından ibret alıyorlar, ölümün hak ol­duğunu, ölümden sonraki hayatın hak ve hakikat olduğu­nu biliyor, aklını kullanabilenler iman edip imanlarını kuvvetlendiriyorlar...

İnsanlar, şunu kesin olarak bilmeli ve inanmalıdırlar ki, ölümden kaçış yoktur ve ölüm, hayatımızın bir parçası, en tabiî bir olayıdır... Doğumdan önceki bir hayatın varlı­ğı ne ise, doğumdan sonraki hayatın varlığı da odur... Ha­yatta olan insan, nasıl ki, kedisini inkâr edimiyorsa, doğ­madan önceki varlığını da kabul etmelidir... Doğduktan ve dünyada belli bir süre kaldıktan sonra ölüm ile bu ha­yat bitiyor, yeni bir hayat başlıyor... Aslında bitiyor ve başlıyor kelimelerini olayın izahı için kullanıyoruz, yoksa biten ve başlayan bir şey değil, birbirinin devamı olan şeylerdir sözkonusu edilenler!.. Dünyadaki hayat nasıl ki, inkâr edilemeyen bir gerçekse, ecel ile beraber, yani ölümle başlayan kabir hayatı, kıyamet, ahiret, haşr, mizan, hesab, sırat, cennet, cehennem ve ebedî bir hayatla inkâr edilemeyen bir hakikattir..; Elbette bu, akıl nimetini kulla­nabilen ve iman edenler içindir!.. Bu inkârı imkânsız hakikatlar birer gaybî haberlerdir... Rabbimiz Allah'ın be­yan buyurduğu bu haberlere, ancak iman edenler inanır ve tasdik eder...

Bir hakikat olan ölüm için şöyle buyurur Rabbimiz

Allah:

"De ki: "Hiç tartışmasız, sizin kendisinden kaçmakta bulunduğunuz ölüm, şübhesiz sizinle karşılaşıp buluşa­caktır. Sonra gayıbı da, müşahede edilebileni de bilen (Allah)'a döndürüleceksiniz. O da, size yapmakta olduklarını­zı haber verecektir.[2]

"İnsanların sorgulaması yakınlaştı, kendileri ise bir gaflet içinde yüz çevirmektedirler.

Rabblerinden kendilerine yeni bir hatırlatma gelme-yiversin, onlar bunu, mutlaka bir oyun konusu yaparak dinlemektedirler.

Onların kalbleri tutkuyla oyalanmaktadır.[3]

"Onlar, kendileri oturup kardeşleri için: "Eğer bizlere itaat etselerdi, öldürülmezlerdi, diyenlerdir. De ki: "Eğer doğru sözlüler iseniz, ölümü kendinizden savın Öyleyse.[4]

Ölüm hak ve bütün yaşayan insanlar ecelleri geldiği, va'deleri dolduğu zaman ne geri, ne ileri alınır tam zama­nında ölürler...[5] Ölümsüzlük hiç bir insan için mümkün değildir... Herşey yok olucudur, ancak bakî kalan, ölüm­süzlüğün yalnız ve yalnız kendisine has olan Allah kalıcı­dır.[6]

Rabbimiz Allah, önderimiz Rasulullah (s.a.s.)'e hita­ben şöyle buyurur:

"Biz, senden Önce de kendilerine vahyettiğimiz er­kekler dışında peygamber göndermedik. Eğer bilmiyosanız, şu hâlde zikir ehline sorun.

Biz, onları yemek yemez cesetler kılmadık ve onlar, ölümsüz değillerdir.[7]

"Senden önce lıiç bir beşere Ölümsüzlük vermedik. Şimdi sen ölürsen onlar, ölümsüz mü kalacaklar?[8]

"Gerçek şu ki, sen de öleceksin, onlar da ölecekler­dir.

Sonra şübhesiz sizler,kıyamet günü Rabbinizin huzu­runda davalaşacaksmız.[9]

Her doğum ölüm içindir, her ölüm ise, yeni bir do­ğumdur... İnsanlar, ana rahmine düşüp gelişip zamanı gel­diğinde yeni bir hayat için doğuyor, dünya hayatları için kendilerine takdir edilen zamanı tamamlıyor ve toprak ananın rahmine düşüyorlar... Kabir denilen toprak ananın rahminde yeni bir hayata başlayan insanoğlu, bir gün kı­yamet ile o rahimden yeni bir doğuşla ahiret hayatına baş­lamış olur... Bu değişmez Sünnetullah'dır... Her insan ölü­mü tadacaktır... Bu, kaçınılmazdır... Bundan dolayı Rab-bimiz Allah, şöyle buyurur:

"Her nefis Ölümü tadıcıdır. Biz sizi, şerle de, hayırla da deneyerek imtihan etmekteyiz ve siz, bize döndürüleceksiniz.[10]

"Sizden birinize ölüm gelip de: "Rabbim, beni yakın bir süreye (ecele) kadar geciktirsen, ben de böylece sada­ka versem ve salihlerden olsam" demezden önce size rızık olarak verdiklerimizden infâk edin.

Oysa Allah, kendi eceli gelmiş olan hiç bir kemseyi kesinlikle ertelemez. Allah, yapmakta olduklarınızdan Haberdar olandır.[11]

"Ve yakîn (ölüm) sana gelinceye kadar Rabbine iba­det et. [12]

Kaçınılmaz, geç kalmaz, erken gelmez ve ertelene­mez tam zamanında gelen ölümden önce, ölüme ve ölüm sonrasına çok iyi hazırlanmaya gayret etmelidir mü'min müslümanlar... Katıksız imanı, emredildiği şekilde bir ibadet ile pekiştirmeli, malıyla, canıyla kendisene düşen kulluk vazifelerini yerine getirmelidir...

Hiç ölmeyecekmiş ve hesaba çekilmeyecekmiş gibi davranarak dünya ve dünyalıklara sarılmak, mü'min müs-lüman bir kulun işi olamaz... O, bu dünyayı ahiretin bir tarlası olarak kabul eder[13] ve ahirette meyvesini, cennet meyvesi olarak yemek için dünyada ekin işini çok sıhhatli yapmaya gayret eder... Dünya hayatı, ahiret yurduna cen­nete kavuşmak için bir araçtır... Burası bir çalışma, ahiret ise, bir dinlenme yeridir mü'min müslüman bir kul için... Dünya hayatında kendisine emredilenleri, emredildiği şe-. kilde yarine getiren mü'min müslüman bir kul, ahirette cennet ıîmetleriyle ebedî bir şekilde nimetlenmiş olur...

Bundan dolayı, dünyayı geçici bir çalışma yeri olarak görüp kabul etmek gerek ve ahiret yolculuğuna iyi hazirlanılmasi lazımdır...

Ölümü hiç unutmamak ve devamlı hatırda tutmak gerekir...

Ebu Hüreyre (r.a.)'ın rivayetiyle şöyle buyurur Rasu-lullah (s.a.s.): "Lezzetleri keseni sık sık anın!" ölümü kast ediyor.[14]

Ölümü sık sık hatırlayıp, dünyaya ve dünyalıklara aşırı derecede bağlanmamaya gayret etmek gerekir... Âhireti ve hesabı unuturcasına dünyaya dalmak, korkunç bîr felâket olur... Ölen kişiyi, ailesi, dostları, malı ve ameli takib eder... Mezar başına kadar gelir, ailesi, eşi ve dostu ile malı geri döner. Ölen kişi; dünyada işlediği ameli ile başbaşa kalır...

Enes b. Malik (r.a.)'m rivayetiyle Rasulullah (s.a.s.), bu gerçeği şöyle beyan buyurur:

"Ölüyü, üç şey takib edip kabre kadar gider de, ikisi tekrar geri döner, biri orada onunla beraber kalır:

Ölüyü, ailesi, malı ve ameli takib eder. Neticede aile­si ve malı geriye döner de, kendisiyle beraber sadece ame­li kalır.[15]

Ebu Hüreye (r.a.)'m rivayetiyle de şöyle buyurur Ra­sulullah (s.a.s.):

"İnsan öldüğü vakit, bütün amelleri ondan kesilir. Yalnız üç şeyden:

Sadaka-ı cariyeden, faydandan ilimden ve kendisine dua eden salih evladdan kesilmez.[16]

Ahiret yurdu için dünyada iken, Allah'ın emrettiği ve Rasulullah (s.a.s.)'in gösterdiği gibi hazırlığım yapmalı mü'min müslüman şahsiyet...

Ei?u Hüreyre (r.a.)'ın rivayetiyle şöyle buyurur Rasu­lullah (s.a.s.):

"Ölen hiç bir kimse yoktur ki, pişmanlık duymamış olsun."

Ashab:   .

Ya Rasulullah, onun pişmanlığı nedir? dediler.

Buyurdu ki:

"İyilik eden kişi ise, arttırmamış olduğuna pişman olacak, kötülük eden kişi ise, el çekmemiş olduğuna piş­man olacak.[17]

Hesab günü için çok ciddî hazırlığını yapan mü'min müslümanm Allah'ın rahmetinden yana çok ümiîvar olma­sı en tabiî hakkıdır... Tüm imkânlarını kullanarak, Allah'ın emrettiği ve Rasulullah (s.a.s.)'in gösterdiği şekilde yaşa­maya gayret eden katıksız imana sahib mü'min müslüman, kulluk vazifesini yapmış rahatlığı ve gönül huzuru ile ru­hunu teslim etmeye hazırlanır... Ölüm, onun için korkula­cak bir şey değildir artık... Ölüm, âşığı sevgilisine kavuş­turmanın adıdır onun için... Ölüm gününü, düğün günü olarak bilir, inanır ve ilân eder muvahhid mü'min müslü­man şahsiyet... Çünkü o, sevdikleriyle beraber olacaktır... Sevdikleriyle beraber olanın, daha ne kederi olsun ki!..

Enes b. Malik (r.a.)'dan.

Bir adam, Rasululah (s.a.s.)'e:

Ya Rasulullah, kıyamet ne zaman (olacak)?, diye sordu.

Oda:

"Sen, onun için ne hazırladın?" buyurdu.

O zat:

Ben, kıyamet için çok namaz, çok oruç ve çok sa­daka hazırlamadım. Lâkin ben, Allah'ı ve Rasulü'nü sevi­yorum, dedi.

Rasulullah:

"Sen, sevdiklerinle beraber olacaksın!" buyurdu.[18]

Sevdikleriyle beraber olmak için hazırlık lazımdır...

Allah ile beraber olmak için, O'nun emirlerini gereği gibi yaşayıp rızasını kazanmak gerek... Rasulullah (s.a.s.) ile beraber olabilmek için O'nun, Kur'ân-ı Kerim'in hayattaki uygulanışı, yani canlı bir örneği olan Sünnet-i Seniyye'si-ni yaşamak gerekir...

İşte o zaman ahiret âleminin ilk durağı olan kabir ha­yatı, mü'min müslüman şahsiyet için cennet bahçelerinden bir bahçe olur... Müşrik, kâfir, münafık ve mürtedler ile günahkârlar için kabir, cehennem çukurlarından bir çukur olur...

Ebu Said (el-Hudrî, r.a.)'ın rivayetiyle şöyle buyurur Rasululah (s.a.s.):

"Kabir, ya cennet bahçeleriden bir bahçe veya cehen­nem çukurlarından bir çukurdur.[19]

Emiru'l-mü'minin İmam Osman (b. Affan, r.a.)'ın azadhsı Hanî, şöyle anlatır:

Osman, bir kabrin başında durduğu zaman sakalını ıslatıncaya kadar ağlardı.

Kendisine:

Cennet ve cehennem anılınca ağlamıyorsun da, bundan mı ağlıyorsun? denildi.

Bunun üzerine dedi ki:

Rasulullah (s.a.s.) şöyle buyurdu:

"Kabir, ahiretin konak yerlerinden ilk konak yeridir. Eğer ondan kurtulursa, gerisi daha kolaydır. Şayet kurtulamazsa, gerisi daha ağırdır."

Osman (r.a.), dedi ki:

Rasulullah (s.a.s.) şöyle buyurdu:

"Her ne (korkunç) manzara gördümse, kabir, ondan daha korkunçtur (Kabirden daha korkunç manzara görmedim). [20]

Ahiret konakların ilki olan kabir hayatındaki  azab haktır... Kabir azabı, dünya hayatında iken yapılan tuğ­yanların, isyanların ve günahların karşılığında kulun ilk cezayı aldığı yer, ilk azabı taddığı mekândır... Eğer kul, ehl-i küfür, ehl-i şirk, ehl-i nifak ve ehl-i fısk ise, karşılı-ğıda bulacağı azabdır!.. Eğer kul, ehl-i iman ve salih amel sahibi bîr şahsiyet ise, kabir, onun için cennet bahçelerin­den bir bahçe olduğu malumdur... Yani kul, akidesi ve ameline göre kabirde kıyametten önce cenneti ve cehen­nemi tadacaktır... Elbette şu bir gerçertir ki, tadmak, onu tam yaşamak ve tamamiyle sâhib olmak demek değildir... Tadmak, taddığı şeyi nisbeten tanımak, az da olsa nasıl bir şey olduğunun farkına varmaktır...

Abdullah İbn Ömer (r.a.)'ın rivayetiyle bu hakikati şöyle beyan buyurur önderimiz Rasulullah (s.a.s.):

"Sizden biri öldüğü zaman, ona, varıp oturacağı yeri sabah-akşam gösterilir. O kimse cennet ehlinden ise, cennetten; cehennem ehli ise, cehennemden olan yeri gösteri­lir. Ve ona:

İşte senin oturacağın yer, burasıdır. Nihayet kıya­met günü Allah seni, buraya gönderecek, denilir.[21]

Mü'milerin annesi Aişe (r.anha)'dan. Aişe'nin yanına bir Yahudi kadını girip kabir azabını-zikretmiş, akabinde de Aişe'ye hitaben:

Allah, seni kabir azabından korusun, diye dua etmıe

Bunun üzerine Aişe, Rasulullah'a kabir azabını sormuş.

Rasulullah (s.a.s.) de:

"Evet, kabir azabı (haktır, vardır)." uyurmuştur.

Aişe:

Ben, bundan sonra Rasulullah'ın hiç bir namaz kı­lıp da kabir azabından Allah'a sığınmayı terk ettiğini gör­medim, demiştir.[22]

Ebu Hüreyre (r.a.)'dan.

Rasulullah (s.a.s.), şöyle dua ederdi:

"Allah'ım, ben, kabir azabından, ateş azabından, ha­yat ve ölüm imtihan ve şiddetlerinden ve Deccal Mesih fitnesinden sana sığınırım.[23]

Mü'min müslümanlar, hangi ortamda ve hangi çağda, yani ister İslâm'ın hakim, mü'min müslümanarın iktidarda bulunduğu, egemenliğin kayıtsız şartsız Allah'a aid olduğu "Daru'l-İslâm"da, isterse küfrün ve şirkin hakim, müşrik ve kâfir tağutlarm iktidarda bulunduğu, egemenliğin kayıt­sız şartsız insanın olduğu, "Daru'l-Harb'"de yaşasınlar, her hâllerinde kendilerini ahiret yurduna hazırlamaları gere­kir... Nefisleriyle, yani haram olana karşı istek ve arzula­rıyla cihad edip, onlardan uzaklaşıp kesinlikle yaklaşma­mak suretiyle, aynı zamanda Allah ve Rasulü (s.a.s.) tara­fından helâl kılınanlarla amel etmekle kendini anndirmalı-dır... Tevhid akidesini zedelemeden, katıksız imanını kuv­vetlendirerek, salih amel işleyip müttakiler derecesine yükselerek Allah'ın rızasını kazanmaya çalışmalıdır... Ölümü çok düşünmeli ve dünya hayatını, ölümden sonraki gü­zel hayat için bir araç yapmalıdır... Onun için bir araç olan dünya hayatı, hiç bir zaman amaç hâline gelmemelidir!..

Mademki, mü'mindir, mademki, müslümandır, o hâl­de imanın ve teslimiyetin gereğini yerine getirmelidir... Mademki, dünyanın fanı, ahiretin bakî olduğuna katıksız bir şekilde iman etmiştir, o hâlde bu imanın gereğini yap­malı, yani fanı olana fanî kadar, baki olana bakî kadar de­ğer vermelidir... Her ikisinin de hakkını, değerlerine göre yerine getirmeli, birisi için diğerini ihmâl etmemelidir... Dünyada kalacağı kadar dünya için, ahirette kalacağı ka­dar ahirete çalışılmalıdır...[24]

Yegâne hayat nizâmı İslâm'da, "Bir lokma, bir hırka" felsefesine yer olmadığı gibi, "Dünyaya sarılıp hiç öleye-cekmiş gibi mal biriktirip Allah yolunda sarf etmemek" anlayışına da yer yoktur... Her iki hâl de, ifrat ve tefrit hâli olduğu için yerilmiş ve red olunmuştur... İslâm, her za­man ve her mekânda orta yolu tavsiye etmiştir... Çalışma­dan, bir başkasının sırtından geçinmeyi reddettiği gibi, her şeyi malda ve servette görüp malın, mülkün, paranın kulu olmayı da reddetmiştir...

Ebu Hüreyre (r.a.)'in rivayetiyle Rasulullah (s.a.s.)

şöyle buyurur:

"Sizden birinizin sabahleyin (ormana) giderek sırtı ile odun getirmesi onu (n parasını) tasadduk ederek âleme el açmaktan müstağni kalması, versin, vermesin birinden dilenmesinden kendisi için daha hayırlıdır. Çünkü yüksek (veren) el, alçak (alan) elden efdaldır. Sen (sadakaya) na­fakasını verdiğin kimselerden başla.[25]

Ebu Hüreyre (r.a.)'dan.

Rasulullah (s.a.s.) şöyle buyurdu:

"Altın, gümüş, saçaklı kadife, siyah zencefli kumaş kulu olan kişiler kahrolsun! Böyle kişiye verilirse razı olur, verilmezse razı olmaz.[26]

Bu konuda Rabbimiz Allah şöle buyurur:

Altın ve gümüşü biriktirip de, Allah yolunda harcamayanlar ise, onlara da acıklı bir azabı müjdele.

Bunların üzerlerinin cehennem ateşinde kızdırılacağı gün, onların alınları, böğürleri ve sırtları bunlarla dağlanacak (ve): "İşte bu, kendileriniz için yığıp sakladıklarınız-dır, yığıp sakladıklarınızı tadın" (denilecek).[27]

Yegâne Rabbimiz Allah ve O'nun bizim için örnek ve önder kıldığı Rasulü (s.a.s.), mü'min müslüman kullar için helâl ve harama dikkat ederek güçleri nisbetinde ça­lışmayı emrediyorlar!..

Rabbimiz şöyle buyurur:

"De ki: "Haydi amel edin (çalışın)! Allah, Rasulü ve mü'minler de işlediğinizi görecektir. Siz, görüneni de, görünmeyeni de bilene (Allah'a) döndürüleceksiniz. O da, size yaptıklarınızı haber verecektir.[28]

El-Mikdam (r.a.)'ın rivayetiyle Rasulullah (s.a.s.) şöyle buyurur:

"Hiç bir kimse kendi elinin çalışmasını yemekten da­ha hayırlı bir yiyecek asla yememiştir. Allah'ın peygamberi Davud (a.s.) da, kendi elinin emeğinden yerdi.[29]

Bu, böyledir!..

Bir vesileyle bu gerçekleri hatırlayıp hatırlattıktan sonra, "Ashabu'1-Kehf in Kıssası"na tekrar dönelim... Su bir gerçek ki, tüm anlatılanlar ve yazılanlar, R; ,ız Allah'ın bir hakikat olarak beyan buyurduğu "Asnabu'l-Kehf in Kıssası'nın bize hatırlattıklarıdır... Biz, bütün bu söylenilenleri o genç yiğitlerin kıssasının bereketi ve ve­silesiyle hatırladık!.. Rabbimiz Allah'ın izniyle hatırladık­larımızı beyan etmeye gayret ettik... El-Hamdu Lillahi

Rabbi'l-Âlemin.

Hatırlanacağı üzere, "Ashabu'1-Kehf" uzun yıllar sü­ren uykularından uyandırılıp insanlarla buluşturulduktan sonra, haklarında takdir edilen ecelleri gelip ölünce» in­sanlar, onlar için kabirlerinin üzerine bir bina veya bir mescid yapmak istemişlerdi...

"Ashabu'1-Kehf Kıssası"ndaki bu tartışma, bize İs­lâm'da kabir ile ilgili ahkamı hatırlatmaktadır...

Yegâne hayat nizâmı İslâm'da kabirlerin nasıl olma­sı, nasıl yapılması ve nasıl ziyaret edilmesi lazımdır?.. Bu sorulara, usûlümüz gereği yine temel kaynaklarımızdan

cevab arayalım!..

Mü'minlerin annesi Aişe (r.anha) (şöyle demiştir):

Ümmü Habibe ile Ümmü Seleme, Habeşistan'da gör­dükleri, içinde tasvirler bulunan bir kiliseye dair konuştu­lar. Bu kiliseyi, Rasülullah'a da zikrettiler.

Rasulullah (s.a.s.) şöyle buyurdu:

"Onlar, içleride iyi bir kimse bulunup vefat ettiğinde, kabri üzerine bir mescid (bir namazgah) yaparlar, içinde de bu suretler tasvir ederler. İşte onlar, kıyamet gününde Allah katında halkın en şerlileri (kötüleri)dirler.[30]

Mü'minlerin annesi Aişe (r.anha)'dan.

Rasulullah (s.a.s.), ahirete göç ettiği hastalığında:

"Allah, Yahudileri ve Hristiyanları rahmetinden uzak kılsın. Bunlar, Peygamberlerinin kabirlerini mescid edin­diler." buyurmuştur.

Aişe:

Böyle bir endişe olmasaydı Sahabîler, Rasulul-lah'ın kahirini açık bırakırlardı. Lâkin ben, onun mescid edilmesinden korkarım, demiştir.[31]

Mü'milerin annesi Aişe (r.anha) ve İbn Abbas (r.a.) şöyle demişlerdir:

Rasulullah (s.a.s.)'e son hastalığı geldiği zaman, ya­nında bulunan bir hamisayı yüzü üzerine atar dururdu. O hamisa sebebiyle sıkıldıkça da, onu yüzünden açardı.

İşte o hâldeyken Rasulullah (s.a.s.):

"Allah'ın laneti Yahudi ve Hristiyaların üzerine ol­sun. Onlar, Peygamberlerinin kabirlerini mescidler edindi­ler." buyurdu.

(Rasulullah, bu sözleriyle) onların yaptıklarından ümmetini sakıdırıyordu.[32]

Bu sahih hadislerden anlaşıldığına göre, mü'min müslümalar, ölmüş olan mü'min müslümanların kabirlerini hiç bir zaman namazgah, yani mescid hâline getire­mezler... Hatta bu kabir, yeryüzünün en değerli şahsiyeti olan önderimiz Rasulullah (s.a.s.)'in kabri bile olsa dahi, kesinlikle mescid hâline gelmemelidir...

Ayrıca mü'min müslümanlann kabristanı, cahüiyye halkının yaptığı gibi bir övünç kaynağı da yapılamaz...

Rabbinıiz Allah, mü'min müslümanlan bu cahüiyye adetindan sakmdırmıştır:

"(Mal-mülk ve servette) çoklukla Övünmek, sizi tut­kuyla oyalayıp kendinizden geçirdi.

Öyle ki, (bu,) mezarı ziyaretinize (kabre gidişinize, ölümünüze) kadar sürdü.[33]

İnsanlar, ellerinde bulunan mal ile, mülk ile, yani varlıkla o kadar gururlanıp kibirlendiler ve övündüler ki, bu çoklukla övünmek onları, kendi sülâlelerinden olup ölenlerin mezarlarıyla, mezarlarının çokluğuyla övünme­ye kadar götürdü...

"Ailemiz, sülâlemiz, kabilemiz, aşiretimiz ve kavmi­miz o kadar kalabalık ki, şu kadar dirimiz, bu kadar da ölümüz vardır, ya siz de ne var?.." gibi bir gurur vesilesi hâline getirmişlerdi mezarları cahüiyye halkı!.. Bu övünç, müşrik ve kâfirlerin adetlerindendi...

Ayetteki diğer bir mâna: Hatırınıza ölümü getirme­den, mal ve mülkün çokluğuyla oyalanıp durdunuz... Sizin bu olumsuz, bu çirkin gurur ve kibiriniz sizinle mezara kadar geldi... Bu kötü durumdan tevbe etmediniz ve bu hâl, ölünceye kadar devam etti!..

Mü'min müslümanlar, kabirlerinin yapısı bakımında, Rasulullah (ş.a.s.)'in talimatına tabi olurlar... Rasulullah (s.a.s.), bu konuda nasıl davranılmasını emir buyurmuş ise, O'na tabi olmak, O'na iman etmenin bir gereğidir...

Çünkü İman, itaat ister... Kendisine itaat edilmeyen iman, boş bir iddia hâline gelir...

Cabir (r.a.) şöyle demiştir:

Rasulullah (s.a.s.), kabrin kireçlenmesini, üzerine oturulmasını ve üzerine bina yapılmasını nehiy buyurdu.[34]

Bu hadisin şerhinde şunlar beyan edilmiştir: "Hadis-i Şerif, kabri kireçle badana etmenin ve üzeri­ne oturmanın, kezalik bina yapmanın memnu' (yasak) ol­duğuna delildir.

Hanefîlere göre, bu bâbda Rasulullah (s.a.s.)'in Sün-neti'nde görülmeyen her şey mekruhtur. Kabristanda meş­ru olan, yalnız ziyaret, dua ve Kur'ân-ı Kerim okumaktır.

Nevevî, kabir üzerine bina yapma hususunda şunları söylemektedir:

Kabir üzerine bina yapmaya gelince: Eğer o yer, bina yapanın milkinde ise, bu iş mekruhtur. Umûma aid kabris­tanda ise, kabrin üzerine bina yapmak haramdır. Buna, İmam Şafiî ile sair ulemamız tasrih etmişlerdir.

Şafiî, "El-Ümm" nam eserinde şöyle diyor:

"Mekke'de hükümdarların kabir üzerine yapılan bina­ların yıkılmasını emrettiklerini gördüm.

Hadis-i Şerifte, "düzeltmediğin hiç bir yüksek kabir bırakmayasın." buyrulması da, yıkma meselesini teyid eder.

Kabirleri kireçle badana etmek, Şafiîlerle diğer ule7 maya görede mekruhtur.[35]

Ebu Mersed-ı Ganevî (r.a.)'m rivayetiyle Rasulullah (s.a.s.) şöyle buyurdu:

"Kabirlerin üzerine oturmayın, onlara doğru namaz da kılmayın.[36]

Ebu Heyyac el-Esedî, şöyle demiştir:

Bana, Ali b. Ebi Talib:

Rasulullah (s.a.s.)'in beni gönderdiği bir işe, ben de seni göndereyim mi?

"Tarumar etmediğin hiç bir put heykel ve düzeltme­diğin hiç bir yüksek kabir birakmayasın!" dedi.[37]

Sünnet'te, kabirlerin şekli yapısı bu şekilde beyan buyrulur... Önderimiz Rasulullah (s.a.s.), mü'min müslümanların kabirlerinin beyan olunduğu üzere yapılmasını emreder... Ne yazık ki, Ümmet içinde bu ölçülere fazlaca dikkat edilmemiş, yine ifratlar ve tefritler gündeme gelmiş ve tarih boyu devam etmiş, hâlâ devam etmektedir...

Birileri, kabirleini çok süslü, görkemli yaparken, üzerlerine kubbeler bina edip süslü, sarıklı sandukalar ko­yarken[38] v£ böylece Sünnet'e muhalefet yaparken, diğer bir grup da, tüm kabirleri yıkıp yerle bir etmektedir... Kabristanı dümdüz edip kimin kabri nerede olduğu bile belli olmayacak sekide hareket ederek yine Sünnet'e aykı­rı davranmışlardır... Bu hareketler, ifrat ve tefrittir!..

Mü'min müslümanların hayatları, Kitab ve Sünnet'e uygun olması gerektiği gibi, ölümleri de Kitab ve Sün­net'e uygun olması lazımdır... Ölülerini defnettikleri mezarları da, Kitab ve Sünnet'e uygun olması gerekir!..

Bu, böyledir ve böyle olmalıdır!..

Bunu böyle beyan ettikten sonra, Sünnet'e uygun, yani önderimiz Rasulullah (s.a.s.)'in yaptığı ve gösterdiği şekilde "Kabir Ziyareti" nasıl olmalıdır? sorusuna, Rasu­lullah (s.a.s.)'in hadislerinden hareketle cevab arayalım...

Ebu Hüreyre (r.a.)'dan.

Rasulullah (s.a.s.), annesinin kabrini ziyaret ederek ağladı. Yanındakleri de ağlattı. Sonra şöyle buyurdu:

"Annem için istiğfarda bulunmak hususunda Rab-bimden izin istedim. Fakat bana izin veilmedi. Kabrini zi­yaret etmek için izin istedim, ona izin verildi.

Bundan dolayı artık sizler de, kabirleri ziyaret edin. Çünkü kabir ziyareti ölümü hatırlatır.[39]

Bizlere ölümü hatırlatan ve ibret dersi veren kabirle­rimizin şekli hakkında, "Dört Mezhebe Göre İslâm Fıkhı" isimli eserde şunlar yer alır:

Mezarın üstünden itibaren toprağın bir karış

yükseklikte, tıpkı deve hörgücü gibi olması mendubtur. Üç Mezheb bu hususta görüş birliği etmişlerdir. Şafiîlerse, mezar üstündeki toprağın yerle aynı seviyede olması, de­ve hörgücü gibi olmasına nisbetle daha efdaldir demişler­dir. Mezarı çimento veya kireçle sıvayıp beyazlatmak mekruhtur. Süsleme kastı olmadığı için çamurla sıvama­nın sakıncası olmaz. Üç Mezheb bu hükümde ittifak et­mişlerdir. Maliîkilerse, ister çimento, ister kireç ve ister çamurla olsun, mezarı sıvamak, mutlak surette mekruh olur demişlerdir.

Mezarın üstüne taş, tahta ve benzeri şeyler koymak mekruhtur. Meğer ki, mezarın işaretlerinin kaybolmasın­dan korkulsun. Bu takdirde mezarı, diğerlerinden ayırdet-mek için bu gibi şeyleri mezar üstüne koymak caiz olmaz. Böyle yapmakla gururlanma ve kibirlenme maksadı güdü-lürse, ittifakla haram olur. Ancak Şafiîler demişlerdir ki: Mezarı tanımak ve diğerleriden ayırdetmek için baş tarafi-na taş ve benzeri şeyler koymak, sünnet olur.

Mezar üstüne yazı yazmaya gelince, mezheblerin bu­na ilişkin görüşleri aşağıya alınmıştır:

Malikîler dediler ki: Mezarın üstüne yazı yazmak, yazılan şey eğer Kur'ân ise, haram olur. Yok eğer Ölünün adım veya ölüm tarhini belirtmek içinse mekruh olur.

Hanefîler dediler ki: Mezarın üstüne yazı yazmak, mutlak surette tahrimen mekruh olur. Ancak mezarın alâ­metlerinin kaybolmasından korkulursa, üzerine yazı yaz­mak mekruh olmaz.

Şafiîler dediler ki: İster Kur'ân-ı Kerim'den ayetler olsun, ister başka şeyler olsun, mezar üstüne yazı yazmak mekruhtur. Yalnız âlim ve salih insanların mezarlarının tanınması için üzerine adlarının yazılıp işaretler konulma­sı mendub olur.

Hanbelîler dediler ki: Âlim ve diğer insanlar arasın­da ayırım yapmaksızın mezarları üstüne yazı yazmak mekruhtur.

Dört mezhebin bu konudaki görüşlerini sunduk ki, müslümanlar, bunu okuyup dininin gereklerine uysunlar. Mezar üstüne altın yaldızlı ve benzeri şeyler yazarak ki­birlenmekten geri dursunlar... Çünkü mezarlıklar, gurur ve iftihar yeri değil, ibret ve nasihat yerleridir.[40]

Bu, böyledir!..

İbn Büreyde (r.a.) babasından nakleder.

Rasulullah (s.a.s.) şöyle buyurdu:

"Ben sîzi, kabirleri ziyaretten mennetmiştim, artık onları ziyaret edin.[41]

Vefat etmiş olan mü'min müslümanların kabirlerini-ziyaret etme iznini veren Raslullah (s.a.s.), dirilerin ölmüş olanlardan ibret alması ve ahireti hatırlamalarını buyur­muştur... Mü'min mülümanların kabirlerinin bulunduğu bir kabristana uğranildığı zaman nasıl davranacağımızı bi­ze öğreten, her konuda olduğu gibi bu konudada örneğmiz ve önderimiz Rasulullah (s.a.s.)'dir...

Mü'minlerin annesi Aişe (r.anha)'dan. Rasulullah (s.a.s.), Aişe'nin nevbeti olan her gece, gecenin sonunda (Medine'nin Kabristanı) Bakî'a çıkar ve: "Selâm size ey mü'minler diyarı! Size, yarın va'd olu­nan şey verilmiştir. Sizler, bekletilmedesiniz. İnşaallah, biz de size katılacağız.

Allahım, Bakî-i Garkat'da yatanlara mağfiret buyur." derdi.[42]

Süleyman b. Büreyde, babasından nakleder.

Rasulullah (s.a.s.), kabristana çıktığımız vakit ne söyleyeceğimizi bize öğretirdi.

İçimizden birimiz:

"Selâm size ey bu diyarın mü'min ve müslim olan halkı! Bizler de, inşaallah (size) katılacağız. Allah'dan, bi­ze ve size afiyet dilerim." derdi.[43]

Mü'min müslümanlara aid olan kabristana uğrayan her hangi bir mü'min müslüman, bu şekilde davranmalı­dır... Akidemiz olan "Ehl-i Sünnet ve'1-Cemaat Akide­sinde şöyle beyan edilir:

"Hayatta olan insanların ölülere dua etmelerinde ve onlar için sadaka vennelerinde (yani ölüler adına tasaddukta bulunmalarında), onlar için (yani ölülere) fayda vardır.[44]

Kabir ziyareti konusunda Fıkhı duruma baktığımız­da, şu bilgileri görüyoruz. Prof. Dr. Vehbe Zuhaylî, şunla­rı kaydeder:

"En faziletli ziyaret, Cuma, Cumartesi, Pazartesi ve Perşembe günleri yapılan ziyarettir. Sünnet olan, kabirleri ayakta ziyaret etmek ve yine ayakta dua etmektir. Nitekim Rasulullah (s.a.s.)'de, Bakîya çıktığı zaman böyle yapardı. Kabri ziyaret eden kimsenin, Yasin Sûresi'ni okuma­sı müstehabtır. Çünkü Enes'ten rivayet edildiğine göre, Rasulullah (s.a.s.) şöyle buyurmuştur:

"Her kim kabristana girer de Yâsin'i okur ve sevabını ölülere bağışlarsa, o gün Allah Teâlâ, onların azabını hafifletir. Kendisinin de, bu kabristandaki ölüler sayısınca sevabı olur.[45]

Yine Hz. Peygamber (a.s.) şöyle buyurmuştur:

"Ölülerinize Yasin okuyun.[46]

Ölüyü ziyaret eden, yine onun yanında Fatiha ve Bakara Sûresi'nin baş tarafı gibi, Kur'ân'dan kolayına ge­len Ayete'l-Kürsî, Âmenerrasulü, Tebareke, Tekasür Sûrelerini okur. Sora İhlas Sûresi'ni on iki yahud onbir yahud yedi yahud üç kere okuyarak şöyle dua eder:

"Ya Rabbi, bu okuduklarımın sevabını falana yahud burada bulunan ölülere ulaştır."

Darekutnî, şöyle rivayet etmiştir:

"Her kim kabristana uğrayıp İhlas Sûresi'ni onbir kere okur da sevabını ölülere bağışlarsa, orada bulunan ölülerin sayısınca kendisine sevab verilir.[47]

"Dört Mezhebe Göre İslâm Fıkhı" isimli eserde, bu konuda şunlar kaydedilmiştir:

"Kabirleri ziyaret eden kişinin ölü için dua ve tazar-rûda (tevazu ile yalvarma) bulunması, ya da Kurrân-ı Ker­im okuması gerekir. Ölülerden ibret alması icab eder. Doğru olan görüşe göre, bütün buların ölüye faydası olur.

Kabir ziyaretinin Şer'i hükümlere uygun olması gerekir. Ziyaretçinin, mezarın etrafında tavaf yapar gibi dolanmaması, mezar taşını, eşiğini veya tahtalarnı öp­memesi, ölüden himmet bekleyip birşeyler istememesi gerekir.[48]

Prof. Dr. Zuhaylî ise, şöyle demektedir:

"Kabir üzerine yapılan tabutu öpmek, kabri öpmek, kabri selâmlamak, evliyanın kabirlerini ziyarete giderken, kabirlerinin eşiğini öpmek, mekruhtur. Çünkü bunların hepsi insanların çıkardıkları bid'atlardır.

Allah Teâla, bu gibi işler için:

"Ya kötü amel ve hareketi kendisine süslü gösterilip de onu hoş gören adam, Allah'ın hidayet ettiği kimseler gibi mi olacak?"[49] buyuruyor.[50]

Allah tarafından va'zedilen "Hak Din" ve yegâne hayat nizâmı İslâm'da kabir ziyaret adabı özet olaraJç bun­dan ibarettir... Bu konuda, ifrat ve tefritten sakınmak muvahhid mü'minlerin özelliklerindendir!..

⚠ Bu sayfada hata var mı? Bildirin!