Namazda Sesi Alçaltıp Yükseltmek - Kuranahkami - 97. Sayfa

NAMAZDA SESİ ALÇALTIP YÜKSELTMEK

«Namazında sesini pek yükseltme; sesini kısıp gizli de oku­ma! Bu ikisi arası bir yol tut!.»  [1]

İlini Abbas (R.A.)m yaptığı rivayete göre, Resûİüllah (S. A.V.) Efendimiz Mekke'de eshâbiyle beraber namaz kılarken, kırâette sesini yükseltir, bunu işiten müşrikler Kur'ân'a söver­lerdi.. Cenâb-i Hak, kendi kelâmını müşriklerin sözlü saldırı­sından korumak için yukarıdaki âyeti indirdi..»  [2]

İbni Sirîn ise bu âyetin iniş sebebim şöyle tesbît etmiştir: «Bedeviler namaz kılarken teşehhüdde seslerini yükseltirlerdi. Bu sebeple yukarıdaki ayet indi.» Buna göre, âyet teşehhüdün yüksek sesle okunmasını nehyeder mahiyettedir, yâni bu hük­mü taşımaktadır. Nitekim İbni Mes'ud (R.A.) diyor ki: «Na­mazda teşehhüdü gizli okumak sünnettir.»

Yine İbni Sirîn'den yapılan rivayete nazaran Ebûbekir Sıddîk (R.A.) namazda kırâeti gizli okurdu. Hz. Ömer (R.A.) ise aşikâr okurdu. Kendilerinden bunun sebebi sorulduğunda, Ebûbekir Sıddîk (R.A.): «Ben ancak Rabbime münâcaatta bu­lunuyorum, O, benim hacetimi çok iyi bilir, sesli söylememe ne lüzum..» diye cevap veriyor. Hz. Ömer (R.A.) ise, «Ben böyle yapmakla şeytanı kovuyorum, uykuda olanları da uyandırıyo­rum!,» diyor. Bu âyet nazil olunca, Ebûbekir Sıddîk'a «Sesini azıcık yükselt!.», Hz. Ömer'e de «Sen de sesini biraz kıs!.» de­nildi.  [3]

İbni Abbas (R.A.)dan yapılan diğer bir rivayette ise âye­tin mânası şöyle açıklanıyor: «Gece namazında sesini kısıp giz­leme; gündüz namazında da sesini yükseltme!»

Hasan el-Basrî'ye göre: «Namazında sesini yükselt»den maksat, halka gösteriş olsun drye namaz kılma! Korktuğun için de namazı terketme, demektir. Çünkü burada namaza «ki-râet» tâbiri verilmiştir. Dinî yani fıkhı terim ve tâbir olarak biri diğeri yerine kullanılabiliyor. «Kur'âne'l~fecri»de olduğu gibi...

İkrime'den yapılan rivayette ise, âyet, duâ hakında nazil olmuştur. Nitekim İmâm Sevrî ile İmâm Mâlik, Hişâm bin Ur-ve'den, o da Hazret-i Âişe (R.A.)den bu anlamda rivayet etmiş­lerdir Abdullah bin Şeddad diyor ki: «Bedevilerden biri (Benî Tamim kabilesinden olduğu söylenir) Hazret-i Peygamber'e (S.A.V.) selâm verdikten sonra yüksek sesle şöyle duâ etmiş­tir: «Allah'ım! Bana bir deve ile bir evlâd rızık buyur (ihsan eyle!)» Bunun üzerine yukarıdaki âyet indi..  [4]

Bütün bu çeşitli rivayetlerle beraber ekseri müfessir, rnu-haddis ve tarihçilere göre, âyet, farz olan namazlardaki kırâet-le ilgilidir. Yâni gündüz kılman farz namazlarda kırâet gizli okunur. Gece kılman farz namazlarda ise aşikâr okunur. Te-şehhüd ise her zaman gizli okunur. Nafile namazlarda ise, iki­si de caizdir.. Neylü'l-merâm'da, gizli ve aşikâr tâbirlerinden şu netice çıkarılmıştır: «Bu makamdaki nehiyden murad, bâzı namazlarda kırâetin gizli, bâzısında da aşikâr okunmasını em­retmektir.   Bu itibarla   âyet «Rabbinize yalvara yakara, gizlice duâ edin. Çünkü Allah haddi aşanları sevmez.» [5] âyetiyle nesholmuş (hükmü kaldırılmıştır. Böy­le tefsir edenlere göre, âyette geçen «duâ edin» emrinden maksad, namaz kılın'dır.

Bizim muhtelif tefsirlerde yaptığımız tedkiklere göre, ko­numuzu teşkil eden âyet mensûh değildir. A'raf süresindeki âyet ise duâ ile alâkalıdır. Yâni bu mânada kullanılması daha zahirdir [6]

Çıkarılan Hükümler :

1. Gündüz kılman farz namzalarda kırâetî gizli okumak vâcibdir

2. Gece kılman farz namazlarda ise aşikâr okumak vâcib­dir.

3. Bütün namazlarda, ister gündüz kılınsın, ister gece, te­şehhüdü gizli okumak vâcibdir..

4. Kırâetin aşikâr okunduğu namazlarda  sesi fazla yük­seltmek mekruhtur. Fazla kısmak da böyledir. Bu ikisi arasın­da bir yol tutmak sünnettir.

5. Gösteriş için namaz kılmamak, korkudan mütevellid endişelenip namazı terketmemek lâzımdıı.

6. Duâ'da bağırıp çağırmamak,  yapmacık hareketlerden, kafiyeli cümlelerden kaçınmak sünnettir. [7]