TEGABUN SÜRESİ 2

Allah'ıd Kudret Ve İlminin Görüntüleri 2

Bazı Kelimeler: 2

Açıklama: 2

Ölüm Sonrası Dirilişin İsbatı 2

Bazı Kelimeler: 3

Açıklama: 3

Müminlerin Nazarında Dünya Hayatı 3

Bazı Kelimeler: 4

Nüzul Sebebi: 4

Açıklama: 4

TEGABUN SÜRESİ

 

Ekseri ulemaya göre Medenîdir. Bazıları ayet-i kerimesiyle başlayan ve surenin sonuna kadar devam eden kısmının Mekkî olduğunu söylemişlerdir. Bu sure 18 AYETTİR. Allah'ın kudret ve ilmini açıklamaktadır.[1]

 

Allah'ıd Kudret Ve İlminin Görüntüleri

 

Rahman ve Rahim olan Allah adıyla.

1- Göklerde olanlar ve yerde bulunanlar Allah'ı teşbih ederler. Hü­kümranlık O'nundur, övülmek Ö'na mahsustur. O herşeye Kadir'dir.

2- Sizi yaratan O 'dur; kiminiz inkarcı kiminiz m ü 'mindir. Allah, yap­tıklarınızı görendir.

3- Gökleri ve yeri gerektiği gibi yaratmıştır. Size şekil vermiş ve şekli­nizi güzel yapmıştır. Dönüş O'nadır.

4- Göklerde ve yerde olanları bilir; gizlediklerinizi de açığa vurdukla­rınızı da bilir; Allah, kalblerde olanı da bilendir.[2]

 

Bazı Kelimeler:

 

Sizi şekillendirdi, biçim verdi. Göğüslerde bu­lunup oradan ayrılmayan sırlar.[3]

 

Açıklama:

 

Göklerde ve yerde ne varsa hepsi Allah'ı noksanlıklardan sürekli olarak tenzih ederler. O'na teşbihte bulunurla/. Çünkü bu şeyler Allah'ın kemal sı­fatlarla muttastf olduğuna ve noksanlıklardan da münezzeh olduğuna dela­let çimektedirler. Mülk sadece O'nundur. Başkasının kâinatta mülkiyet hak­kı yoktur. Çünkü O bütün nimetlerin sahibi olup esirgeyen ve bağışlayandır. Kendisinden başka bazı kimselerin bir kısım mallara malik olmalarına gelin­ce o da Cenab-ı Allah'ın onlara bir lütfü ve kendiliğinden onlara temlikte bulunmasından ötürüdür. O'ndan başka hiçbir zata hamd edilemez. O mü­barektir, yücedir, kutludur. Ondan başkasına hamdedilmesi ise bazı nimetle­rin O'nun elinde cereyan ettiğinden dolayıdır. Hakikatte hamd ve mülk O'na aittir. O herşeye kadirdir.

İşte bunlar Allah'ın kudret eserlerinden bazılarıdır: Allah; sizi yarattı, sizi yoktan var etti, topraktan halk edip şekillendirdi. Sonra size kendi ru­hundan üfledi. Böylece maddeden ve ruhtan oluşan bir insan haline geldi­niz. Sizde hayır ve şer güdüleri vardır, Ey insanlar! Sizin bazınız kâfir bazınız da mü'mindir. Bunu böyle isteyip takdir eden yüce Allah'tır. Kâfirin küfrü, ondaki maddenin ruha galip gelmesinden ötürüdür. Asî ve günahkârlar da böyledirler. Mü'mindeki durum ise bunun tersinedir. Rabbin, insanları kü­für ve masiyetlerinden, imanlarından, güzel amellerinden ötürü tecziye edip gerekli karşılığı verecektir. Çünkü imanı da isteyen kişinin kendisi, küfrü de isteyen yine kişinin kendisidir. Sizin yapmakta olduklarınızı Allah görmekte­dir. O halkından haberdardır. Allah, sizi yaratmıştır. Sizden kafir olan da vardır, mü'min olan da vardır. O Allah göklerle yeri yaratmıştır. Bir kısmı bilinen ama çok kısmı bilinmeyen şu kainat gayesiz yaratılmış değildir. Bilakis hak ve hikmet ile yaratılmıştır ki kötülük yapanlar amellerinden dolayı ceza görsünler. İyilik yapanlar da salih amellerinden Ötürü mükafat görsünler. Allah sizi şekillendirdi ve şeklinizi güzel yaptı. "Biz insanı en güze! biçimde yarattık."[4] Evet insanı biz yarattık ve onu en mükemmel surette meydana getir­dik. Ona nizam verdik. İnce bir tertip kazandırdık.

Allah bizde akıl ve fikir yarattı. Görüş ve beyan icad ettiki akıbetimizi ve işimizin sonunu —eğer düşünen kimselerden isek— bilelim! Bizi engüzel surete büründürdü. Dönüş sadece O'nadır. Öyleyse Allah'tan sakınmamız ve O'nun azabından korunmamız gerekir. Yarınki kıyamet günü için neler hazırladığımıza bakmalıyız. Bilmeliyiz ki Cenab-ı Allah, gökte ve yerde olup biten herşeyi bilmektedir. O, görünen ve görülmeyen alemlerden haberdardır. Gizliyi, gizlinin gizlisini de bilir. O göğüslerin özünü bilendir. Şam yücedir. Adı mübarektir. Noksanlıklardan münezzeh ve yücedir![5]

 

Ölüm Sonrası Dirilişin İsbatı

 

5- Daha önce İnkar edip de, inkarlarının karşılığım tadan kimselerin haberi size gelmedi mi? Onlara, can yakıcı azab sardır.

6- Bu, kendilerine peygamberleri belgelerle geldiğinde:"Bizi doğru yola bir insan mı eriştirecek?" diyerek inkar edip gerçeğe yüz çevirmelerinden ötü­rüdür. Allah hiçbir şeye muhtaç olmadığını ortaya koymuştur. Allah müstağ­nidir, övülmeğe layık olandır.

7- İnkar edenler, tekrar dirilmeyeceklerini ileri sürerler. Ey Muham­medi De ki: "Evet; Rabbime and olsun ki, şüphesiz diriltileceksiniz ve son­ra, yaptıklarınız size bildirilecektir. Bu, Allah'a kolaydır".

8- Öyleyse Allah'a, Peygamberine ve indirdiğimiznur'a, Kur'an'a ina­nın; Allah işlediklerinizden haberdardır.

9- Sizi toplanma gününde bir araya getirdiği gün, işte o, kimin aldan-dığınm ortaya çıkacağı gündür; Allah'a kim inanmış ve yararlı iş işlemişse, Allah onun kötülüklerini örter, onu içinde temelli ve sonsuz kalacağı, içle­rinden ırmaklar akan cennetlere koyar; büyük kurtuluş İşte budur.

10- İnkar edip, ayetlerimizi yalanlayanlar, işte onlar da ateşliklerdir, orada temellidirler. Ne kötü bir dönüştür.[6]

 

Bazı Kelimeler:

 

Küfredenlerin önemli haberi işlerinin akı­beti, vebali Zanncti. Za'm kelimesi, batıl ve mesnetsiz iddiada bu­lunmak maııaasn.ıa da gelir.Yani Kur'an-ı Kerim Evet. Kıyamet günü. O gün bütün yaratıklar toplanırlar. Kıyamet günü ki o günde Cennetlikler, Cehennemlikleri alteder ve Cehen­nemlikler aldanırlar.

Kalbini rıza ve sabra İletir, imanda sa­bitleştirir.[7]

 

Açıklama:

 

Ey kâfirler, sizden önceki milletlerden olan Nuh, Ad, Semud kavmi ile diğerlerinin önemli haberi size gelmedi mi? Bunlar küfrettiler ve işlerinin ve-bali ile akıbetini de taddılar. Onların küfürlerinin sonu dünyada hüsran, ani-rette de kendileri için hiç kimse tarafından takdir edilemeyecek derecede acı verici bir azap oldu. Dünyada tatdıkları ve ahirette tadacakları bu azap; mucizeler ve apaçık belgelerle kendilerine gelen peygamberlerini, inat ve kibirle­rinden ötürü inkâr etmeleri, küfredip gevezelikle şöyle demelerinden ötürüdür; Bir İnsan mı bizi doğru yola iletecek? Bir insanın, elinde mucizeler zahir olsa bile yine de Peygamber olamayacağını iddia ederek inkâra sapıyorlar ve:' 'Bizden olan bir adamın peşi sıra mı yürüyeceğiz" diyorlardı. Sanki hepsi bir ağız­dan şöyle diyorlardı: Bir insan mı bizi hidayete kavuşturacak? Evet böyle di­yerek küfrettiler ve ayetlerden yüzçevirdiler. Cenab-i Allah da onlara ihtiyacı olmadığını göstererek kendi katından bir azap ile onları helak etti. Evet on­lara ihtiyacı olsaydı onları doğru yola ve hidayete, imana kavuşturur, iman etmeye muvaffak kılardı. Allah, yaratıklarına ihtiyacı olmayandır. Onların taat ve ibadetlerine muhtaç değildir. Göklerde ve yerde Lisan-ı Makal ile de­ğil de Lisan-ı Hal ile övülmektedir.

Kâfirler, Ölümlerinden sonra diriltilmeyeceklcrinİ zannettiler. Hiçbir de­lil ve hüccete dayanmaksızın böyle bir iddiaya ve zanna kapıldılar. Şüphesiz ki bu batıl bir zandır. Ey Muhammedi Onlara de ki: Evet, Rabbim kıya­met gününde sizleri diriltecek ve sizler, dünyada yapmış olduğunuz işlerden haberdar edilecek, bu işlerinizden ötürü de cezalandırılacaksınız. Bütün bunlar Allah'a kolaydır. Şüphesiz O herşeye kaadirdir. Hal böyle olunca Allah'a ve Resulüne iman edin. İndirdiğimiz nura iman edin. O nür, alemlere rahmet ve bütün insanlık için bir aydınlatıcı kandil olarak indirilen Kur'an'dır ki, in­sanları doğru yola iletir. Onları dünya ve ahiret saadetine ulaştırır. Şüphesiz ki O alemlerin Rabbinin nurudur ve Allah, sizin yapmakta olduğunuz işler­den haberdardır. Toplanma günü İçin kutlu ve yüce Hak Teâlâ'nm sizi topla­yacağı günü hatırlayın. O günde bütün yaratıklar O'nun huzurunda topla­nacak, Evvelin ve âhirin, cin ve insler O'nun huzurunda divan duracaklar­dır. O gün aldanma günüdür. O gün kıyamet günüdür. Kıyamete aldanma günü denmesinin sebebi şudur: İmanı terk eden kafirlerin, aldandıklan, o günde ortaya çıkacaktır. İyilik ve ihsanda kusurlu davranan mü'minlerin de aldanmiş oldukları o gün belli olacaktır. Şüphesiz bu güne aldanma günü denmesi pek yerinde olmuştur.

"Her kim Allah'a iman eder ve salih amel işlerse..." Sanki bu iki ayet, aldanmanın manasını açıklıyor: Her kim hakkı ile Allah'a iman edip salih amel işlerse Cenab-ı Allah onun kötülüklerini örter ve setreden Onu altların­dan ırmaklar akan cennetlere koyar. Orada kalır. İşte en büyük kurtuluş bu­dur.

Allah'a ve Resulüne küfreden, O'nun ayetlerini, özellikle Kur'an-ı Ke-rim'i yalanlayanlara gelince onlar, işte cehennemliktirler. Ateş halkıdırlar. Ora­da ebedî kalıcıdırlar. Orası ne kötü dönüş yeridir.

Mü'minlerin akıbetine ve kâfirlerin sonuna bak![8]

 

Müminlerin Nazarında Dünya Hayatı

 

11- Başa gelen hiçbir musibet Allah 'm izni olmaksızın olamaz; Allah 'a kim inanırsa onun gönlünü doğruya yöneltir. Allah herşeyi bilendir.

12- Allah'a itaat edin; Peygambere itaat edin eğer bundan yüz çevirir­seniz bilin ki Peygamberimize düşen apaçık tebliğdir.

13- Allah vardır, O'ndan başka tanrı yoktur. İnananlar yalnız Allah'a güvensinler.

14- Ey inananlar! Eşleriniz ve çocuklarınızdan size düşmanlık eden­ler olur, onlardan sakının; ama, siz affeder, suçlarını örter ve bağışlarsanız bilin kî Allah da bağışlar ve acır.

15- Doğrusu mallarınız ve çocuklarınız bir imtihandır. Büyük ecir ise Allah kalındadır.

16- Allah'a karşı gelmekten gücünüzün yettiği kadar sakının, buyruk­larını dinleyin, itaat edin; kendinizin iyiliğine olarak mallarınızdan sarfedİn; nefsinin tamahkarlığından korunan kimseler, işte onlar saadete erenlerdir.

17- Eğer Allah'a güzel bir ödünç takdiminde bulunursanız, onu sizin için kat kat yapar ve sizi bağışlar; Allah, şükrün karşılığını verendir; Halim­dir.

18- Görüleni görülmeyeni bilendir, güçlüdür. Hakimdir.[9]

 

Bazı Kelimeler:

 

Deneme, imtihan ve bela.Gücünüz yettiğince.

Borç verir yani sadaka verip Allah yolunda infakta bulunursanız, Cimrilik ve hırs.[10]

 

Nüzul Sebebi:

 

Rivayet olunduğuna göre kafirler; "Müslümanlar gerçekten Allah'a iman etmiş olsalardı Allah onları dünyada musibetlere karşı korurdu," demişler, bunun üzerine yukarıdaki ayet-i kerime nazil olmuştur. Mezkur ayet-İ keri­meler dünyanın iç yüzünü ve müslümanın dünyada karşılaştığı hayır veya şerri izah etmektedirler[11]

 

Açıklama:

 

Önceki ayet-İ kerimelerde imanın netice ve nihayeti İle küfrün netice ve sonucu anlatıldı. Mü'mİnlerin ahirette elde edecekleri büyük kurtuluş ile kâ­firlerin orada karşılaşacakları kötü akıbet İzah edildi. Dünyaya gelince, dün­ya işi gerçekten pek kolaydır. Çünkü dünya ceza ve mükafat yeri değildir. Dün­ya, sadece çalışıp yorgunluk çekme yeridir. Bazan deneme, imtihan ve ibtila yeri de olabilir. Çünkü insanlar dünyada çeşitli musibet ve mihnetle karşıla­şabiliyorlar. Gerçek mü'mine gelince, onlar insanın başına gelen musibetle­rin Allah'ın emir ve izni ile geldiğini ve takdirin mutlaka yerini bulacağını anlamışlardır. Çünkü Allah katında herşey kaza ve kader iledir. Her kim Al­lah'a iman eder, bu itikada sahip olursa Cenab-ı Allah onu hakka ve doğru olan sabr-ü sebata iletir. Dönüş Allah'adır. Bu nedenle bu gibi kimseler yani halis inançlı rnü'minler yatarlarken kalpleri müsterih, gözleri doygun ve hu­zur içinde yatarlar. Şüphesiz Allah herşeyi bilendir. Mü'minlerden başkasına bir bela ve musibet geldiğinde sıkıntıya kapılıp sabırsızlanırlar. Gam ve kede­re gark olur, hüzünlenirler. Oysaki Allah'ın yargısı herkese mutlaka infaz edi­lecektir. Bizim yapacağımız tek şey bütün emir ve yasaklarında Allah ve Re­sulüne itaat etmektir. Faydalı ve müessir ilaç işte budur. Ama bazı kimseler Allah'ın emir ve yasaklarına riayet etmeyip ondan yüz çevirirlerse, onların hesabını görmek Rablerine aittir. Peygambere düşen apaçık bir tebliğdir. Her-şeyde maksud olan, bîr ve tek Allah'tır ki, mülk O'na aittir. Hükümranlık O'na mahsustur. Bütün işler'O'na döner. Mü'minler sadece O'na-tevekkül ederler...

Eşler ve çoluk çocuk İle mal ve aile hakkında sahip olmamız gereken en sağlıklı anlayışı bu suredeki 14. ncü ve 15. nci ayetler tekeffül edip açıkla­maktadırlar. Bu açıklamalar surenin nihayetine kadar devam etmektedir. Ri­vayete göre Avf bin Malik el Eşcaî çoluk çocuk sahibi bir kimse idi. Gazaya gitmek istediğinde ailesi ve çocukları ona gelip ağlayarak yüreklerini yufkalt-tılar ve bizi kime bırakıyorsun, dediler. Onun da kalbi yufkalip ikamet et­mek ve savaşa gitmemek yoluna meyletti. Bunun üzerine yukarıdaki ayet-i kerimeler nazil oldu. Başka bir rivayete göre ise bu ayet-İ kerimeler Mekke'de müslüman olup Peygamber (S.A.V.) in yanına gitmek isteyen bazı erkekler hak­kında nazil olmuştur. Bunlar Peygamberin yanına gitmek istediklerinde eşle­ri ve çoluk çocukları kendilerini men etmek istediler. Bunlar Peygambere ge-lipte insanların dini bilgilere sahip olduklarını gördüklerinde çocuklarını ce­zalandırmak istediler. Bunun üzerine Cenab-ı Allah yukarıdaki ayet-İ keri­meleri İnzal buyurdu.

Ey iman edenler, bazı eşleriniz ve çocuklarınız sizin için düşmandırlar. Size düşmanca muamelede bulunurlar. Ayağınızın önüne taşlar koyarak yo­lunuza gitmenize engel olurlar. Hayır işlemenize mani olurlar. Günah işle­meye sizi davet ederler. Kendileri rahat edip mutluluk elde etsinler diye sizi günaha sürüklerler. Ey okuyucu, bana düşmanca muamelede bulunan, bana faydalı olacak hayırları işlemekten beni men eden ve masiyet işlemeye beni sevk eden kimsenin —bu kimse benim eşim veya oğlum veya başkası da olsa— benim için düşman olacağı hususunda sen de benimle aynı görüşü paylaşmı­yor musun?! Eğer hal böyle ise sizde çoluk çocuğunuzdan ve eşlerinizden sa­kının. Kendi nefislerinizi, —şayet varsa— onların günahlarından ve şerlerin­den koruyun.

Her ne kadar böyle iseler de onlar senin ailen ve yakınlarındırlar. Senden istenen, seni kötülüğe itecek davranışlarına ve hareketlerine karşı kendini ko­rumandır. Sonra da onları affedip bağışlamandır. Eğer affedip bağırlarsan Allah da seni affedip bağışlar. Şüphesiz ki Allah bağışlayan ve esirgeyendir.

Ancak mallarınız ve çoluk çocuğunuz sizler için bir deneme ve imtihandır. Onlar nedeniyle günaha ve musibetlere maruz kalabilirsiniz. Mal ve evla­dın kişiyi helak edici fiillere sürüklediğini ve bazı insanları aldatıcı gurura sevkettiğini, büyük günahlarla cürümlere ilettiğini çok görmüşüzdür. "İnsan, kendini zengin gördüğü için azar."[12] Allah'ın katında büyük mükâfat ve se­vap vardır. Ona bakın. Mal ve çocuklarınızı bırakın. Çünkü onlar kıyamet ve hesap gününde size fayda vermîyeceklerdir. Gücünüz yettiğince Allah'tan sakının ve O'ndan korkun. Takvalı olmak için var gücünüzü sarfedı'n. Nefsi­nize en çok hoş gelen, Allah ve Resulünün sevgisi olmalıdır. Onlartn öğütle­rini ve emirlerini kabul kulağıyla işitin. Emrettiği her hususta O'na itaat edin. Sİzc rızik olarak verdiği şeylerden bîr kısmın» Allah yolunda infak edin ki sizin için daha hayırlı ve faziletli olsun. Mal ve aileniz ile çoluk çocuğunuz, sizleri cimriliğe ve korkaklığa itmesin. Nefsinin cimriliğinden sakınan kim­selerin gerçek kurtuluşa eren kimseler olduklarını da bilin. Allah yolunda ve O'nun rızasını elde etmek uğrunda malınızın bir kısmını sarfederseniz Allah size bol sevap ve mükâfat verir, günahlarınızı bağışlar. Şüphesiz Allah yaptı­ğınız iyiliklerin karşılığını verip sizleri mükâfatlandıracaktır. Şayet günah işlemisseniz de sizi çabucak azaplandırmak İstemeyecektir. O, görülen ve gö­rülmeyen alemleri bilen, üstünlük ve hikmet sahibidir.[13]

---