HAKKA SÛRESİ 2

Kur’an ‘daki Sırası     :69. 2

Nüzul Sırası                 :78. 2

Ayet Sayısı                   :52. 2

İndigi Dönem               :Mekke. 2

Sûrenin Tanıtımı 2

Kıyametin Şiddeti 2

Bu Üç Ayeti Takip Eden Ayetlerde Şu Hususlara Değinilmiştir: 2

Kıyamet Günü'nde İnkâr Edenin Durumu. 3

Yoksulu Doyurmayı Teşvik Etmek. 4

Kur'an Allah Kelâmıdır. 5

 

 

 

 

HAKKA SÛRESİ

 

Kur’an ‘daki Sırası     :69

Nüzul Sırası                 :78

Ayet Sayısı                   :52

İndigi Dönem               :Mekke

 

Sûrenin Tanıtımı

 

Sûrede kafirler Allah'ın azabıyia korkutul m akta, kendilerinden önce geçen benzerleri­nin başlarına gelenler hatırlatılmakta. Kıyamet gününün dehşet ve korkusu, o günde mü'minlerle kafirlerin varacakları son yerler anlatılmaktadır. Peygamber'in Rabbani vahiy­le olan ilişkisinin, Kur'an'ın O'nun tarafından gelmesinin doğruluğu kuvvetli bir şekilde te'yid edilmekte ve ondan iftira, şiir ve kehanet vasıfiarı nefyedilip kaldırılmaktadır.

Sûre ayetlerinin birbiriyle tevazün içerisinde, kafiyeli ve irtibatlı olması bir defada indik­leri görüşünü doğrulamaktadır.[1]

 

Rahman ve Rahim Allah'ın Adıyla

1.  Elbette gerçekleşecek olan'[2] (Kıyamet)

2.  Nedir o muhakkak gelecek olan?

3.  O gerçekleşecek olanı (Kıyameti) sana bildiren[3] nedir?

4.  Semûd ve Ad (kavimleri), kâriayı[4] yalan saydılar.

5.  Bu nedenle Semud (halkı), korkunç bir sesle[5]' helak edildi.

6.  Ad (halkın)a gelince; onlarda, uğultu yüklü, azgın[6] bir kasırga'[7] ile helak edüdiler.

7.  (Allah) Onu, yedi gece ve sekiz gün, aralık vermeksizin üzerlerine musallat etti'[8]. Öyle ki, o kavmin, orada sanki İçi boş hurma kütükleriymiş'[9] gibi çarpılıp[10] yere yıkıldı­ğını'[11] görürsün.

8. Şimdi onlardan hiç arta kalan (bir şey) görüyor musun?

9.  Firavun ve ondan öncekiler ve altüst olmuş kentler'[12](in halkı olan Lût kavmi) de hatalı iş yaptılar.

10.  Rablerinin elçisine karşı geldiler[13]. O da onları şiddeti gittikçe artan bir yakalayışla yakaladı.

11.  Gerçek şu ki, su taştığı zaman, o gemide biz [14]sizi taşı­dık.

12.  Ki, onu size bir ibret yapalım ve belleyen kuîak(lar) onu bellesin.

 

Kıyametin Şiddeti

 

Sûrenin ilk üç ayeti bir topluluğa Allah'ın bela ve azabı isabet ettiğinde, bunun ne kadar şiddetli ve korkunç olacağına dikkat çekmektedir.

Aynı üslup aynı mânâyla Karia sûresinin girişinde de kullanılmıştır. Müfessirler Hakka'nın Kıyamet gününden kinaye olduğunu söylemiştir. Ancak bu üç ayetten sonra gelen ayetlerin önceki kavimlerin başına gelen dünya azabını hatırlatması, buradaki Hakka'dan maksadın da mutlak olarak Allah'ın azap ve belasına dikkat çekmek olduğu­nu göstermektedir. Hem dünya azabını, hem de ahiret azabını veya her ikisini de kapsa­ması mümkündür.[15]

 

Bu Üç Ayeti Takip Eden Ayetlerde Şu Hususlara Değinilmiştir:

 

1-  Önceki ümmetlere isabet eden Rabbani azaba seri bir hatırlatma işaretinde bulu­nulmuştur: Semûd ve Ad kavimleri Kıyamet gününü yalanlayıp inkâr etmişlerdi. Allah da evvelkileri, Semûd halkını şiddetli azgın bir belayla helak etmiş, sonradan gelen Âd kavmini de üzerlerine yedi gece sekiz gün aralıksız olarak musallat ettiği şiddetli, kuv­vetli bir kasırgayla helak etmiş, köklerini söküp kazımıştı. Öyle ki onlar içi boş hurma ağacı kütükleri gibi yıkılmış, tuğla duvarlar gibi yerlere atılıp savrulmuşlardı. Onlardan hiç bir kimse geride kalmamıştı. Bunu, işitenler çok iyi bilmektedirler.

2-  Firavun, ondan önceki kavimler ve yere batırılmış kentler halkı olan Lût kavmi birçok hata ve günahlar işlemişler, Allah'ın elçilerine karşı gelmişlerdi. Allah da onları şiddetli bir şekilde yakalayarak helak etmişti.

3-  Su yükselip taştığında, ufukları doldurduğunda, zihinlerden çıkmayacak bir öğüt ve ibret vesikası olması için Allah itaat edenleri gemide taşımıştı.

Son iki ayetin Nuh tufanı hadisesi ve gemisine işaret ettiği anlaşılmaktadır. Sözün muhatap çoğul zamiriyle dinleyenlere çevrilmesi, Allah'ın gemi üzerinde kendilerini kurtardığı evvelki ataları olan Nuh (as) ve halkı vasıtasıyla onların da bu hadiseyle bağ­lantıları olduğunu göstermek içindir. Nitekim bu bağlantı Kur'an'da başka yerlerde da­ha açık bir ifadeyle vurgulanmıştır. Saffat sûresinin şu ayetinde olduğu gibi: "Yalnız o-nun zürriyetini kalıcılar yaptık (onlardan başka hepsini helak ettik.)" (Saffat, 77). Mu­hatap çoğul zamiri, dinleyenlerin hadiseyi ve gemi üzerinde kurtulan Nuh ve çocukla­rıyla olan bağlantılarını bildiklerine nişanedir.

Aynı şekilde ayetler Arap kafirlerini, önceki geçen kavimlerin peygamberlerini ya­lanlamalarından ve günahlar işlemelerinden ötürü Allah'ın çok çeşitli belalarına çarpıl­dıklarını hatırlatarak, ibret ve öğüt almaları gerektiğine dikkatlerini çekmekte ve Önceki geçen benzerleri gibi, onlara da azap ve belanın isabet edebileceği konusunda onları uyarmaktadır.[16]

 

13. Artık sur'a tek bir üfürülüşle üfürüleceği,

14.  Yeryüzü ve dağlar yerlerinden oynatılıp kaldırılacağı, ardından tek bir çarpma ile birbirlerine çarpılıp parça par­ça olacağı zaman.

15.  İşte o gün olan olmuştur[17].

16. Gök yarılmıştır; o gün o, zayıf, sarkıktır[18].

17.  Melekler de onun kenarlarındadır. O gün Rabbinin tahtını, üstlerinde sekiz (melek) taşımaktadır.

18.  Siz o gün (Allah'a) arz olunursunuz; sizden yana hiç bir gizli (şey) kalmaz.

19. Artık kitabı sağından verilen: "Alın kitabımı okuyun" der.

20. Çünkü ben, gerçekten hesabıma kavuşacağımı sanmış­tım[19].

21. Artık o, hoşnut bir yaşama içindedir.

22. Yüksek bir cennette,

23.  Devşirilecek (meyve ve eşsiz ürün)leri pek yakındır'[20].

24.  Geçmiş günlerde[21]' yaptığınız işlerden[22] ötürü afiyetle yiyin, İçin.

25.  Kitabı sol eline verilen ise; o da der ki: "Bana keşke ki­tabım verilmeseydi."

26.  "Hesabımı hiç bilmeseydim."

27.  "Keşke (ölüm) İşimi bitirmiş olsaydı!"

28. Maiım bana hiç bir yarar sağlayamadı.

29. Güç ve kudretim yok olup gitti'[23].

30.  (Allah buyruk verir): Onu tutuklayın, hemen bağlayın.[24]

31.  Sonra çılgın alevlerin İçine atın[25].

32.  Daha sonra onu, uzunluğu yetmiş arşın olan bir zinci-re vurup gönderin.

33. Çünkü o, büyük olan Allah'a İman etmiyordu.

34.  Yoksulu doyurmaya destekçi olmazdı.

35.  Bundan dolayı bugün, kendisine hiçbir sıcak dost yok­tur.

36.  İrin ve kan karışımından başka bir yemek yoktur.

37.  Bunu da, hata edenlerden başkası yemez.

 

Kıyamet Günü'nde İnkâr Edenin Durumu

 

Bu ayetler Kıyamet günündeki durumu vasfetmektedir. Tayin edilen vakit gelip de Sur'a üflendiğinde, yeryüzü ve dağlar kaldırılıp birbirlerine çarpılarak paramparça edil­diğinde, gökyüzü yarılıp yıkılmaya yüz tuttuğunda, artık olan olmuş, Kıyamet kopmuş demektir. O vakit melekler bütün kenarlan ve yönleri kuşatmış olacaklardır. Allah da (cc) kâinatın ve yaratıkların üstlerinde meleklerinden sekiz melek tarafından taşınan Arş'ının üzerine tecelli edecektir. Bütün insanlar O'na arzolunacaklardır, onların hiçbir şeyi O'na gizli kalamayacaktır. Allah'ın onlar hakkındaki hükmü infaz edilecek ve iki gruba ayrılacaklardır; bir gruba kitabı sağ tarafından verilir ve o grup sevinip mutlu olur; çünkü onlar Allah'a, O'na kavuşmaya ve hesaba çekeceğine kesin olarak inan­maktaydılar. Ve bu grup cennete girer, orada razı olduğu bir yaşama, kolayca alabilmesi için yaklaştırılmış olan her türlü meyvalara, yiyeceklere kavuşur. Onlara, yiyiniz, içiniz afiyet olsun, bu dünyadayken salih amel işleyerek yaptığınız hazırlığın karşılığıdır, de­nir. Bir gruba da kitabı sol tarafından verilir ve onu korku kaplar, pişmanlık duyarak, hasret içerisinde keşke diriltilmeseydim, hesaba çekilmeseydim temennilerinde bulunur ve feryat ederek malının kendisine hiçbir fayda vermediğini, hakimiyet ve gücünün kaybolduğunu söyler. O esnada azap memurlarına onları yakalayıp ellerini bağlamaları, cehenneme atmaları ve uzunluğu yetmiş arşın olan bir zincire vurup bağlamaları emre­dilir. Çünkü onlar Yüce Allah'a inanmamışlardı, yoksulu doyurmaya teşvik etmemişler­di. O zaman kendilerine hiçbir sıcak dost veya faydası dokunacak bir yardımcı bulama­yacaklardır. Yiyecek olarak da onlara, benzerleri günahkârlar için hazırlanmış irinden başka bir yemek de olmayacaktır.

Bu ayetlerle öncekiler hatırlatma ve uyarı hedefinde birleşmektedir. Allah, evvelki yalanlayıp inkar eden kafirleri dünyada çok çeşitli belalarla helak ettiği gibi, ahirette de onlar için türlü azaplar hazırlamıştır. Arap kafirlerinin durumu, önceki kafirlerin duru­mu gibidir, sonları da aynı son olacaktır.

Kafirlerin sonlan anlatıldıktan sonra, Kur'an üslubuna uygun olarak, onların sonu mukabilinde salih mü'minlerin sonu da övülerek anlatılmıştır.

İlk ayetler -inanılması gereken ahiret olaylarının hakikatlerine ilave olarak- Kıyamet gününün şiddetli korkusunu hatırlatmak ve korkutmak amacıyla tasvir etmektedir. Mü'minlerin varacakları son yerin vasfedilmesi, mü'minlerin gönüllerini rahatlatmak, müjdelemek ve salih amel işlemeye rağbet ettirmek amacıyla olmuştur. Aynı şekilde kafirlerin sonlarının vasfı da korkunç olmuştur, böylece kalplerinde korku uyandırıp <Snlan inkarlarından vazgeçmeye sevketmek amaçlanmıştır. Her iki tasvirin de ayetlerin hedefleri arasında olduğu anlaşılmaktadır.

"Melekler de onun kenarianndadır. O gün Rabbinin Arş'mı, üstlerinde sekiz (me­lek) taşımaktadır" ayetinde ifade edilen konunun bir benzeri de Zümer, Gâfir ve Şûra sûrelerinde geçmiştir. Bu hususla ilgili, genel olarak da meleklerle ilgili Müddessir sûre­sinin tefsirinde tekrara ihtiyaç olmayacak şekilde açıklamada bulunmuştuk.[26]

 

Yoksulu Doyurmayı Teşvik Etmek

 

"Yoksulu doyurmaya teşvik etmemenin kınanmasıyla, iyiliğin sadece yoksulu do­yurmakta olduğu, günahın da bunu yapmamak olduğu kastedilmemiştir" demek, bilinen bir gerçeği tekrarlamaktan ibarettir. Ancak bunu yapmak evrensel olan Kur'an beyanı­nın içerisinde kuşkusuz vardır; bu işi yapmak, onu yapmaya başkalarını teşvik etmek ve bunu en büyük sosyal iyilik davranışlarından kabul etmek, özellikle de ihtiyaçların son

derece fazla olduğu bölgelerde çok büyük önem arzetmektedir.[27]

 

38.  Hayır; gördüklerinize yemin ederim.

39.  Görmediklerinize de[28].

40.  Hiç şüphesiz o (Kur'an), şerefli bir elçinin[29]' kesin sö­züdür.

41.  O, bir şairin sözü değildir. Ne az inanıyorsunuz?

42.  Bir kâhinin sözü de değildir. Ne de az düşünüyorsunuz?

43. Alemlerin Rabbİ tarafından indirilmiştir.

44.  Eğer (Peygamber), bazı laflar uydurup bize iftira etseydi,

45.  Elbette onun sağ elini (bütün güç ve kudretini) çekip alıverİrdİk[30].

46. Sonra onun can damarını[31] elbette keserdik.

47.  Sizden hiç kimse buna engel olamazdı.

48. O (Kur'an}, korunanlar için bir öğüttür.

49.  Elbette biz, içinizde yalanlayanların bulunduğunu bili yoruz.

50.  Gerçekten o (Kur'an), kafirler için bir hasrettir.

51. Ve şüphesiz o, kesin bir gerçektir.

52. Öyleyse, büyük Rabbini ismiyle teşbih et.

 

Kur'an Allah Kelâmıdır

 

Bu ayetlerde, dinleyen muhatapların kâinat varlıklarından ve sırlarından; dünya ve ahirette müşahade edilenlerden ve gaybda olanlardan gördüklerine ve görmediklerine yönelik, Peygamber'in nübüvvetinin doğruluğunu, onun söz ve tebliğinin sadık olduğu­nu te'yid amacıyla yapılan Rabbani kasem-yemin yer almaktadır: O Allah katında şe­refli bir elçidir; o şair de değildir, kâhin de. Bu durum üzerinde, söylediği sözler üzerin­de düşünen, kalbi kötülükten temiz, hakikati kabul etmeye hazır, hidayet ve hakka ulaş­mayı arzulayan herkese bu apaçık bir gerçek olarak gözükür. Çünkü onun söyledikleri çok yüce olup, şairlerin, kâhinlerin ona ulaşması; özellikle hedefler, öz-ana tema ve bo­yutları noktasında mümkün değildir. O hatırlatmadır, öğüttür; ondan temiz kalp sahiple­ri, samimi arzu, istek sahipleri ve Allah'ın gazabından korkarak sakınanlar, rızasını ar­zulayanlar istifade eder. O, içine bâtıl karışması mümkün olmayan kesin bir gerçektir. O alemlerin Rabbi Allah tarafından indirilmiştir. Şayet o, bazı ayetleri kendi tarafından uydurup Allah'a iftira olarak nisbet edecek olsa, Allah onu yakalayıp helak etmeye el­bette kadirdir ve onu O'ndan kurtarmaya hiçbir kimsenin gücü yetmez. Ve Allah çok iyi bilmektedir ki, insanların bir kısmı onu yalanlayacaklardır. Fakat onlar yalanladiklarından, inkar ettiklerinden dolayı pişman olacaklar, hasret çekeceklerdir.

Ayetler Peygamber'e Yüce Rabbinin adıyla teşbih etmesi emriyle bitmektedir. Bun­da, bir yönden bu büyük Rabbani te'yidden, bir yönden de onu yalanlayanların bulun­masının tabii olduğu açıklamasından sonra, ona açık bir teselli ve destekleme bulun­maktadır.

Ayetler öncekilerle bağlantılıdır. Peygamber'in okuduğu, mü'min ve kafirlerin son­larım açıklayan ayetlerin doğruluğunu te'yid etmektedir. Ayetler kınamasında, uyarısın­da, te'yidinde, inkarında ve tesbitinde çok mükemmel ve güçlüdür. Böylece Peygam­ber'in mü'minlerin gönlünde, güven duygusunu en yüksek düzeyde gerçekleştirmekte­dir. Hatta mutlak olarak işiten muhataplar inadı, büyüklenmeyi, hevayı ve kini terkeder-ler de Peygamber'in Rabbanî vahiyle bağının ve Kur'an'ın O'ndan geldiğinin doğrulu­ğuna inanırlarsa, onların gönlünde de güven duygusu en yüksek düzeyde gerçekleşir.

Son ayette, birçok sûrenin bitiminde bulunan özellik aynen gözükmektedir.[32]

 

---