Tefsir Kulliyati - 4. Sayfa - 089Fecir

89- FECR SÛRESİ

Sûrenin tamamı Mekke-i Mükerreme'de nazil olmuştur ve bunda icma vardır. Nüzul sırası itibariyle Leyi Sûresinden sonradır. Ali ibn Ebî Talha ise Sûrenin medenî olduğu görüşündedir.[1]

15. Ama insan, Rabbı kendisini deneyip kerem eder ve nimet verirse "Rabbım beni şerefli kıldı. " der.

16. Ama onu denemek üzere rızkını daraltırsa "Rabbım beni fakir düşürdü." der.

Bu âyet-i kerimelerin kim hakkında nazil olduğu ihtilaflıdır. Atâ'nın İbn Abbâs'tan rivayetine göre Utbe ibn Rabîa ve Ebu Huzeyfe ibnu'l-Muğîra hakkında; İbnu's-Sâib'e göre Übeyy ibn Halef; Mukatil'e göre de Ümeyye ibn Halef hakkında nazil olmuştur.[2] Ama elbette hükmü bunlarla sınırlı olmayıp her bir inkarcı kâfir hakkında geneldir.[3]

17. Hayır, doğrusu siz yetime ikram etmezsiniz

Mukatil  der ki:  Ümeyye ibn Halefin yanında yetim olarak bulunan Kudâme ibn Maz'ûn hakkında nazil olmuştur.[4]

27. Ey huzur içinde olan nefis!

28. Dön Rabbına, Sen O 'ndan razı, O da senden razı olarak.

29. Haydi gir kullarım arasına.

30. Haydi gir cennetime.

Müfessirler bu âyet-i kerimelerin kim hakkında nazil olduğunda ihtilâf etmişlerdir.

a) Dahhâk'in İbn Abbâs'tan rivayetine göre Hz. Osman ibn Affân hakkında nazil olmuştur.[5] Hz. Peygamber (sa): "Rûme kuyusunu kim satın alır ve vakfederse Allah ona mağfiret edecektir." buyurmuş ve onu Hz. Osman satın almıştı. Hz. Peygamber (sa) ona: "İnsanların ondan su içmeleri için (vakfeder misin)?" diye sormuş, o da Hz. Peygamber (sa)'in bu isteğine icabetle insanların su içmelerine vakfetmişti.[6]

b) İbn Ebî Hatim'in Büreyde ibnu'l-Husayb'dan rivayete göre ise Uhud'da şehid olunduğunda Hz. Hamza ibn Abdülmuttalib hakkında nazil olmuştur.[7]

c) İbn Ebî Hâtim'in Ali ibnu'l-Huseyn kanalıyla İbn Abbâs'tan rivayetinde o şöyle anlatıyor: Bu âyet-i kerimeler nazil olduğunda Hz. Ebu Bekr de orada oturmaktaydı. "Ey Allah'ın elçisi, bu, ne kadar güzel!" dedi de Hz. Peygamber şöyle buyurdu: "Bunlar sana söylenecek."[8]

d) Mekke müşrikleri tarafından asılarak (veya çarmıha gerilerek) öldürülen Hubeyb ibn Adiyy hakkında nazil olduğu da söylenmiştir. Onu astıkları zaman yüzünü Medine tarafına çevirmişler. "Ey Allahım, bu yaptığım eğer senin ka­tında bir hayır ise yüzümü kıblene doğru çevir." diye dua etmiş de Allah Tealâ onu kıbleye çevirmiş. O kadar uğraşmışlar ama yüzünü kıbleden başka bir tarafa çevirememişler.[9]