63 - MÜNÂFİKUÛN SÛRESİ

Medine'de nazil olmuştur, 11 âyettir.

Rahman ve Rahim olan Allah'ın adiyle[1]

1 (Münafıklar sana geldikleri zaman: «Biz şehâdet ederiz ki, muhakkak sen Allah'ın Resulüsün» derler. Allah Teâlâ da bilir ki, sen O'nun muhakkak Resulüsün. Allah Teâlâ, şehâdet eder ki, o münafıklar cidden yalancıdırlar. )[2]

2 (Onlar bu  (şehâdetlerini, bu yalan yere) yeminlerini (kati ve  esarete)   siper edinirler de  onunla     insanları Allah yolundan (îmân ve cihâdtan)  menederler.   Gerçekten,   yaptıkları   ne   çirkin şey! )[3]

3 (Bu (kötü amelleri), şu sebebledir ki: Onlar dilleriyle îmân ettikten sonra,  kalbler-inde  küfrü     gizlediler.  Bu yüzden kalbleri (küfürle)  mühürlenmiştir.   (îmânın hakikatini)   anlamaz oldular.)[4]

4 (Sen, onları gördüğün zaman, cisimleri (boy bos, giyim ve kuşamları  belki)   hoşuna  gider.   (Fasîh     konuşurlar.)   Söylerlerse sözlerini dinlersin. Ama onlar sanki duvara dayatılmış kaim keres­telerdir. (İçleri boş ve bozuktur. Hiçbir işe yaramazlar.) Ne zaman bir sayha işitseler sanırlar ki aleyhlerinedir.   (Nifakları Peygam­ber ve mü'minlere şayi' olduğu endişesiyle korkarlar.)  Onlar  (sa­na ve mü'minlere)   düşmandırlar.  Kendilerinden  sakın!   I Sırlarını ifşa etme). Allah, canlarını alsın, nasıl olup da (haktan) döndürü­lüyorlar.

Rivayete göre; Abdullah b. Übeyy, münafıkların büyüklerin-dendi. İri vücûdlu, fasîh bir adam olup kendisi gibi bir cemaatla Peygamber   (S.A.V.)'in meclisine gelir;  orada sözü dinlenirdi.[5]

5 (Onlara:  «Gelin   (i'tizâr edin).  Reşûlüllah, sizin için istiğ­far ediversin.» denilse başlarını eğerler. Özür dilemeyi kibirlerine yediremiyerek yüz  çevirdiklerini  görürsün.)[6]

6 (Onlar için istiğfar etsen de, etmesen de müsavidir.   (Ni­fakta sebat ettikleri için)  Allah Teâlâ, onları asla mağfiret etmez. Allah-ü azîmüşşân, fâsık olanlara hidâyet eylemez.)[7]

7 (Ensâra):  «Resûlüllah'ın yanında bulunanları  (Muhacirin fakirlerini)   infâk  etmeyin,  ki  dağılıp  gitsinler.»    diyen,   onlardır. Halbuki göklerin ve yerin   (rızık)   hazineleri Allah  Teâlâ'nındır. Fakat,  o münafıklar anlamazlar.[8]

8 (Onlar   (o  münafıklar),   Medine'ye    döndüğümüz    zaman her hâlde e'azz olan, ezeli olanı çıkaracaktı, diyorlardı. Halbuki iz­zet, Allah Teâlâ'nındır, Resûlünündür, mü'minlerindir.  Fakat mü­nafıklar bilmezler.)

E'azz: Çok şerefli ve kuvvetli; Ezeli: Çok hakir ve zayrf demek­tir. E'azz'den maksûd: Münafıkların reisi Abdullah bin Übeyy, Ezeliden kasidleri de; Fahr-i Kâinat sallallahü aleyhi ve sellem Efendimizdi.

Zeyd ibn-i Erkam  (R.A.)  anlatmıştır:

«Bir gazada idim. Abdullah bin Übeyy'in: «Resûlüllah'ın ya­nındakileri infâk etmeyin. Tâ ki etrafından dağıtsınlar. Medine'ye döndüğümüz zaman da her hâlde, e'azz olan, ezeli olanı oradan çıkaracaktır.» dediğini işittim. Bunu, amcama söyledim. O da Re-sûlüllah sallallahü aleyhi ve selleme anlatmış. Beni çağırttı? Ben de duyduklarımı söyledim.

Bunun üzerine aleyhissalâtü vesselam, Abdullah bin Übeyy ve arkadaşlarına haber gönderip çağırttı. Böyle bir şey söylemedik­lerine yemîn ettiler. Reşûlüllah, beni tekzîb, onları tasdik etti. Çok üzüldüm.  Başıma böylesi gelmemişti.  Eve  kapandım.

Amcam da şöyle dedi: «Kendini Resûlüllah'a tekzîb ettirecek ve gazaba uğratacak kadar ileri gitmekten kasdin ne idi?»

Nihayet Allah Teâlâ  âyetlerini   inzal   buyurmuş. Resûlüllah sallallahü aleyhi ve sellem, beni çağırttı. Ve bu sûreyi okudu. «Allah Teâlâ, seni tasdik buyurdu, yâ Zeydl» dedi.

Sûre-i celîlenin nüzul sebebi budur. Bu husûsda, ba'zı farklar­la başka rivayetler de vardır.

Abdullah ibn-i Übeyy'in bu veçhile yalancılığı tebeyyün et­tikten sonra kendisine: «Hakkında şiddetli âyetler nazil oldu. He­men  Resûlüllah'a  git. Senin  için  istiğfar  ediversin.»   denilmişti.

Fakat o, başını bükmüş, sonra da: «îmân etmemi emrettiniz, îmân ettim. Malımın zekâtını vermemi emrettiniz. Zekât verdim. Artık Muhammed'e secde etmemden başka kalmadı.» demişti. Bu­nun üzerine?  nazil oldu. Ondan sonra da çok yaşamadı.  Birkaç  gün  içinde hastalandı,  öldü.[9]

9 (Ey îmân edenler! Mallarınız ve evlâdlarmiz sizi zikrul-lahdan alıkoymasın. Kim böyle yaparsa, işte onlar hüsrana uğra­yanlardır.)[10]

10 (Her biriniz ölüm çatmadan Önce, sîze verdiğimiz rızık-tan (Allah'ın tâatine) infâk etlin, ki sonra (ölüm emarelerini gördüğü zaman). «Yâ Rab! Ölümümü biraz te'hîr eylesen de, tesadduk etsem, sâlihlerden olsam.»  der.)[11]

11 (Halbuki Allah Teâlâ, eceli geldiğinde, hiçbir nefsin as­la ölümünü te'hîr etmez. Allah Teâlâ (hayır ve şer) bütün yap­tıklarınızdan haberdardır.)

îbn-i Abbâs (R.A.): «Ölüm gelmezden önce, tesadduk edin! O gelince, ne tevbe kabul edilir, ne amel fayda verir.» demiştir.

Bu âyetin zekât vermeyenler hakkında indiği söylenir.

Hasan demiştir ki: «Zekâtını vermeyen, hacca gitmeyen kimse, o zaman dünyâya dönmeyi diler.»[12]