88 - GAÂŞİYE SÛRESİ

Mekke'de nazil olmuştur,  26 âyettir.

Rahman ve Rahim olan Allah'ın adiyle[1]

1 (Cihanı hevl ve heybetiyle bîhuş  eden]  Kıyamet Günü­nün haberi sana erişti.)[2]

2, 3, 4, 5, 6, 7 (O gün, yüzler vardır ki zelildir. Yorucu işler içinde çalışmakta, zahmet çekmektedirler. Pek kızgın bir ateşe atı­lırlar. Kaynar bir kaynaktan suvarılırlar. Yiyecekleri ancak dariy'dır, ki ne besler ve ne  açlıktan kurtarır. )

Dariy'; şebrak denilen keditırnağma benzer bir dikenin kuru­şudur.  Öldürücü bir zehirdir.

Denilmiştir ki: Cehennemliklere içirilen kaynak sudan bir damla dünyâ dağları üzerine düşse, onları eritirdi. Dari'a, hay­van yaklaşmaz. Bu âyet inince, müşrikler: «Bizim develerimiz darf ile semirir.» ve Kur'ân'ı yalanlamışlar. Âyet-i kerimenin: «Ne besler vel ne açlıktan kurtarır.» diyen kısmı bunun üzerine inmiştir.  [3]     

8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16 (O gün, yüzler de vardır ki, ter-ü tazedir. Beşûşdur. Sa'yinden hoşnûdtur. Ve yüksek bir Cen­nettedir. Orada, boş bir söz işitmezler. İçinde akan bir pınar, yük­sek, (murassa') şerirler, (önlerine) konulmuş (şarab) bardakları, sıra sıra dizilmiş yastıklar, ve serilmiş nefis halılar vardır. )[4]

17, 18, 19, 20 (Onlar, devenin nasıl yaratıldığına, semânın nasıl yükseltildiğine, dağların nasıl dikildiğine, yerin nasıl yayüdığına (ibretle)   bakmazlar mı? )

Deve, uzak beldelere yük götürür. Vücûdça büyük olduğu hâl­de yük almak için yere çöker. Sonra, yine kalkar. Yedıcisine râm olur. Her nebatı yer. On günden fazla susuzluğa sabreder. Bütün bunlar,, onu Yaradan'ın kemâİ-i kudretine ve tedbîrine delâlet eder Fil, deveden daha büyük olduğu hâlde, âyette devenin zikre­dilmesi Araplar deveden daha büyük hayvan görmedikleri içindir. Arap memleketlerinde fil az olduğundan, onu görenler de azdır.[5]

21, 22 (Artık onlara Öğüt ver! Sen, sırf bir öğütçüsün. Yoka üzerlerine musallat değilsin. )

Bu emir, cihâd âyeti ile neshedilmiştir.[6]

23, 24, 25, 26 (Fakat kim ki îmândan yüz çevirir, küfründe ısrar ederse, Allah Teâlâ da, onu (Âhiret'te) azabın

en büyüğü ile ta'zîbeyler (ki o azâb dâimdir.) Şübhe yok ki, onların (ölümlerin­den sonra) rücûları Bizedir. (Mahşer'de) hesâblarmı görmek de Bize âidtir.)[7]