Muhtelif - 151. Sayfa - Allah

43) İnşâallah:

Bir işi yapacağımızı söylediğimiz zaman, "Allah dilerse" mânâsına gelen bu deyim kullanılır. Unutmamak gerekir ki, bu ifâde, bir şeyi yapmaya karar verilirse söylenir, geleceği sadece Allah bileceğinden ve O bizim yapacağımız şeyi dilemezse bizim yapma kararlılığımızın bir şeye yaramayacağını hatırlayıp hatırlatma amacıyla söylenir; yoksa, yapmaya karar vermediğimiz veya kesin kararlı olmadığımız bir iş için, baştan savma kasdıyla bu söz söylenmez/söylenmemelidir.

İnşâallah, aynı zamanda bir duâdır. Herhangi bir şey hususunda "İnşâallah" demek, işi Allah'ın irâdesine bırakmak mânâsını taşır. Kur'ân-ı Kerîm'de şöyle buyurulur:

"Herhangi bir şey için Allah'ın dilemesi dışında, (inşâallah demeden) ben onu yarın yapacağım deme." (Kehf: 18/23-24).

Bu, Allah tarafından Peygamberimize (ve dolayısıyla bütün mü’minlere) bir öğüt ve öğretidir. İleride yapılması planlanan işler için inşâallah denilmesi gerektiğini ifâde etmektedir. Çünkü insanın azim ve irâdesi bir şeyin meydana gelmesi için yeterli değildir.

"Hiç bir kimse yarın ne kazanacağını (başına ne geleceğini) bilemez. " (Lokmân: 31/32)

Her şey Allah'ın dilemesiyle olur. Öyle ise gelecekte bir şeyi yapmaya azmederken, inşâallah, yani "Allah dilerse" diyerek işi Allah'ın irâdesine bağlamak İslâmî edeptendir. Yukarıdaki âyet-i kerime bunu ifade etmektedir.

"İnşâallah" sözü akit ifade eden sözlere bitişik olarak söylenirse, akdin hükmünü ortadan kaldırır, akit gerçekleşmez. Meselâ bir şey satın alan kimse "inşâallah aldım" dese, akit gerçekleşmiş olmaz. Bu nedenle bir kimse: "İnşâallah yarın şu işi yaparım" deyip de yapamazsa bundan sorumlu olmaz. Yine yemin ederken “inşâallah -yapacağım-” diye yemin ederse, bu yemin bozulunca keffâret gerekmez.

İman konusunda bir müminin; “İnşâallah ben mü’minim” demesi, Ma’turîdî âlimlere göre câiz değildir. Çünkü iman konusunda "İnşâallah", şüpheyi gerektirir veya şüphe ihtimali olduğunu ifade eder. Bu ise câiz değildir. Hayatta olan bir kimsenin "İnşâallah ben canlıyım" demesi buna benzer. Bunun yanında İmam Şâfiî'ye (ve Eş’arîlere) göre bir kimsenin "İnşâallah ben müminim" demesi câizdir.[1]