Muhtelif - 62. Sayfa - Miras

4- Dördüncü Sınıf Zevi'l-erhâmın Mirasçı Olması:

 

Bu sınıf, miras bırakanın büyük baba ve büyük anasının fürûundan ibar ettir. Mutlak halalar, ana bir amcalar ve mutlak dayı, teyzeler ve bunların fürûu, yine ana-baba bir veya baba bir amcaların ve bunların oğullarının kızları ve bunların fürûudur.

Miras bırakanın ana ve babasının, yine büyük ana ve babasının asabe olmayan amca, hala, dayı ve teyzeleri ve bunların fürûu da bu sınıf zevî'l-erhâm'dandır.

Bunların mirasçı olması şu esaslara göre olur:

a- Ashâbü'l-ferâiz, asabe ve zevî'l-erhâmın ilk üç sınıfından hiç bir mirasçı bulunmaz, bu dördûncü sınıftan da yalnız bir kişi olursa bütün miras onun olur. Bunlar bir kaç tane olur ve hısımlık yönleri de bir olursa, mûrise yakınlığı kuvvetli olan tercih edilir.

 

Örnek:

Bütün mirası alır                  Düştü                                    Düştü

Hala                                                       Hala                                       Amca

(ana baba bir)                                      (baba bir)                              (ana bir)

 

Bu örnekte ana baba bir hala miras bırakana yakınlığı daha kuvvetli olduğu için bütün mirası aldı. Baba bir hala ile ana bir amca, hısımlık kuvvetleri daha zayıf olduğu için düştüler.

 

Mirasçı                                                 Düştü                                    Düştü

Dayı                                                      Dayı                                       Teyze

(ana baba bir)                                      (baba bir)                              (ana bir)

 

Bu örnekte, ana ve baba yönünden hısım olan dayı bütün mirası alır ve diğer dayı ve teyzeyi düşürür.

 

Mirasçı                                                 Düştü

Teyze                                                    Dayı

(ana baba bir)                                      (ana bir)

 

Burada, iki taraflı hısım olan öz teyze yalnız ana bir olan dayıyı düşürür ve bütün mirası alır.

b- Eğer, mirasçıların hepsi miras bırakana aynı yakınlıkta bulunur ve hepsi ana-baba bir veya baba bir yahut ana bir olup tamamı erkek veya kadın olursa miras aralarında eşit olarak, eğer bazısı erkek bazısı kadın ise ikili biri taksim yapılır.

 

Örnekler:

Hala                                                       Hala                                       2

(ana baba bir)                                      (ana baba bir)

       1                                                               1

 

Burada, her iki mirasçının cinsiyetleri bir ve öz hala oldukları için eşit pay alırlar

 

Hala                                                       Hala                                       2

(baba bir)                                              (baba bir)

       1                                                       1

 

Burada da iki tane baba bir hala eşit miras alırlar.

 

Amca                                                    Hala                                       3

(ana bir)                                                (ana bir)

      2                                                       1

 

Burada, her ikisi de ana bir amca ve haladır. Cinsiyetleri ayrı olduğu için amca 2, hala 1 hisse alır.

c. Eğer bunların akrabalık yönleri farklı olursa, yani bazısı baba, bazısı ana tarafından olursa, bu takdirde akrabalık kuvvetine itibar edilmez. Baba tarafına 2/3, ana tarafına ise üçte bir pay verilir. Sonra her gruba düşen pay, o grup arasında akrabalık yönleri bir olan esasa göre taksim yapılır.

 

Örnekler:

2/3                                                         1/3

Hala                                                       Teyze

(ana baba bir)                                      (ana bir)                 3

 

Burada, hala baba yönünden hısım olduğu için 2/3 hisse aldı. Teyze ise yalnız ana tarafından hısım olduğu için 1/3 hisse aldı.

 

2/3                                                         Düştü                                    1/3                                         Düştü

Hala                                                       Amca                                     Dayı                                       Dayı

(ana baba bir)                                      (ana bir)                 (ana baba bir)                       (baba bir)

 

Burada, ana baba bir hala, baba tarafından hısım olduğu için 2/3 hisse alır. Öz dayı ise, ana tarafından hısım olduğu için 1/3 hisse alır. Ana bir amca ve baba bir dayı hısımlık zayıflığı sebebiyle düştüler.

 

                    2/3                                                                                                      1/3                                        

Amca                                                    Hala                                       Dayı                                       Teyze       3

(ana bir)                                                (ana bir)                       (ana bir)                     (ana bir)

      4                                                 2                                  2                                1

 

Burada amca ve hala baba tarafından hısımlık sebebiyle 2/3 alırlar ve bunu ikili birli paylaşırlar. Dayı ve teyze ise ana tarafından hısımlık sebebiyle 1/3 pay alırlar. Dokuz ortak payda üzerinden amca 4, hala 2, dayı 2 ve teyze 1 hisse alır.

d- Mutlak halaların, ana bir amcaların, dayı ve teyzelerin çocuk ve torunları, ana-baba bir amcaların ve bunların oğullarının kızları ve bunların çocukları birlikte bulunduklarında şu esaslara göre mirasçı olurlar.

Bunlar ister ana ister baba tarafından olsunlar önce derece yakınlığı tercih sebebidir.

 

Örnek;

Düştü                                                    Mirasçı

Amca                                                    Hala

Kız                                                         Oğul (mirasçı)

Oğul (düştü)

 

Burada, halanın oğlu mûrise derece bakımından daha yakın olduğu için bütün mirası alır ve daha aşağı derecede bulunan amcanın kızının oğlunu düşürür.

Eğer dereceleri aynı ve ana veya bâba tarafından olmada eşit durumda iseler hısımlık kuvveti tercih sebebidir.

 

Örnek:

Mirasçı                                                  Düştü

Hala                                                       Hala

(ana baba bir)                                      (baba bir)

Oğul                                                      Oğul

Kız (mirasçı)                                         Kız (düştü)

 

Bu mirasçıların hepsi miras bırakanın yalnız ana veya yalnız baba tarafından olur, derece ve hısımlık kuvvetleri de eşit bulunursa, asabe çocuğu olan tercih edilir.

 

Örnek:

Mirasçı                                                 Düştü

Amca                                                    Hala

(ana baba bir)                                      (ana baba bir)

Kız (mirasçı)                                         Oğul (düştü)

 

Bu örnekte ana-baba bir amca asabeden olduğu için onun fer'î olan kız mirasçı olurken, zevi'l-erhâmdan olan ana baba bir halanın oğlu düşmüştür.

Yine bu mirasçılar, miras bırakanın yalnız ana veya yalnız baba tarafından olur, derece ve hısımlık kuvvetleri eşit ve hepsi asabe veya hepsi zevi'l-erhâm çocuğu bulunursa ve asıllar arasında cinsiyet farkı varsa miras ikili birli, cinsiyet farkı yoksa eşit olarak taksim edilir. Asıllara isabet eden hisse fürûa intikal eder.

Örnek: Mirasçı olarak yalnız amcanın iki kızı bulunsa mirası eşit olarak, bu amcanın bir oğlu ile kızı bulunsa ikili bir paylaşırlar.[1]