AKİT

Sözlük anlamı yemin, ahd veya satı§ı sonuç­landırmak, sağlamlaştırmak demektir. İslam fıkhında akit: "İki iradenin bir bağlılığı meyda­na getirme ya da nakli veya sona erdirilmesin­de tevafuk etmesidir." Örneğin nikah bir akit-tir. Fıkıhçılar (j'ukahâ) akti, onu oluşturan bö­lümler olan icab ve kabulü ön plana alarak in­celerler. Bir akit, icab ve kabul gerçekleşme­dikçe, fıkıhçilara göre hiçbir anlam İfade et­mez. Diğer bir özellikte, İslam fıkhına göre, Kur'an ve Hadislerin yasakladığı açık hüküm­lere aykırı bir akid yapılamama hususudur.

Akdin dört unsuru vardır: Taraflar, akit ma­halli veya akit yapılan şey, akit konusu veya ak­din aslı olan şey ve akti oluşturan şartlar. Ak­din üç önemli şartı vardır:

1- Taraflardan birinin iradesini yansıtan üs­lup. Buna fıkıh terminolojisinde "icab ve ka­bul" denmiştir. İcab ve kabulün gerçekleşmesi için: ikinci tarafın tasdikinden önce birinci ta­raftan dönme olmaması, iki taraftan birinden vazgeçmeye delalet eden bir eylem belirme-mesİ, taraflardan birinin, diğerinin kasıma va-

kıf olması, aktin tek mecliste yapılması gere­kir. Vasiyet, îsa (ölümünden sonra çocukları­na bakacak birinin tayini) ve vekalet akidlerin-de tek meclis şartı yoktur. Akit yazıyla veya temsilci İle de geçerlilik kazanabilir.

2-  Akit, taraflarından herbiri şer'İ ehliyete haiz olmalıdır. Delilik, yarı delilik, uyku, bay­gınlık, can çekişme hali gibi ehliyeti kaldıran arızalar akitte taraf olmaya engeldir. Bunlar semavi arızalardır. Hacz ve iflas gibi mükte-seb arızalar da, yerine göre akitte taraf olma­ya engel olabilir.

3- Akit yapılan şey veya yerde de şu şartlar bulunmalıdır:

 a) Akit, Şer'an kabul edilebile­cek bir nitelikte olmalıdır: Katil için insan kira­lama akli, müzisyen kadın veya erkeği sanatı­nı İcra için kiralama akti yapılamaz;

b) Akit ya­pılan şey iki tarafça da kesin hatlarıyla bilin­melidir;

c) Akit yapılan şey teslim edilebilir ol­malıdır. Örneğin sudaki muhtemel balığa akit yapılamaz;

d) Hakkında akit yapılan eşya akit anında hazır bulunmalıdır.

Nureddin YILDIZ

Bk. Fıkıh. [1]