BÜTÜNLEYÎCİLİK

Işığın bazı durumlarda dalga özelliği, başka bazı durumlarda ise parçacık özelliği göster­mesinden yola çıkan fizikçi Niels Bohr 1927'de ışığın bütünleyici bir yapıda olduğunu iddia etmiştir. Işık, aynı zamanda hem dalgam-sı, hem de parçacığımsı Özellikler gösteremez; dahası eğer birisi ışık ışınlarının davranışını anlarsa hem dalgaların, hem de parçacıkların davranışını anlaması gerekir. Bohr bu fikri herhangi bir fenomendeki ikiliği (duality) kap­sayacak şekilde genişletmiştir. Buna göre, bir sistemin tek bir yönünü başarılı bir biçimde in­celeyen bir deney bu yönün mütekabil tamam­layıcısını karanlıkta bırakacaktır. Başka bir fi­zikçi Wolfgang Pauli benzer bir ifade kullanı­lır: "Ben A deneysel durumumu gözlemlemeyi seçebilir ve B'yi ortadan kaldırırım. Ama on­lardan birisini ortadan kaldırmayı seçemem." Gödel teoremi ve Kesinsizlik İlkesiyle birlikte bütünleyicilik ilkesi, insanlığın bilip kontrolü altına alacağı şeylere yani bilime bir sınır geti-

rir.

(SBA)

Bk. Gödel Teoremi; Kesinsizlik İlkesi, Düalizm