CİNS

Aralarında ortak Özellikler bulunan varlık veya nesnelerin sınıflandır ildiği kategoriye cins denir.

Ortak nitelikleri bir araya toplayacak kavra­mın cins olabilmesi için kavramın niteliğinin, ortak olan niteliklerin Özüne İşaret etmesi ge­rekir. Cins, içerisinde kendinden daha küçük kümeleri toplayan genel bir kavramdır, tür-ler-üslüdür. Tür ile kıyaslandığında cinsin kap­lamı geniş, İçlcmi İse dardır. Türk insanı türü­ne göre insan kavramı cinsdîr. Tür yalnız bir kümeye İşaret ederken, cins aynı türe yakın bir çok kümelere işaret eder. Türk insanı, Arap insanı, İngiliz İnsanı vb. gibi. Türün içle-minin geniş olması, işaret ettiği kümenin özel­likleri cins İçinde tamamen bulunmamasın­dan kaynaklanır. Kaplamı geniş olan, kaplamı dar olana göre cinsdîr. Tüm cinslerin toplandı­ğı bir sınıftan bahsedilir ki, buna üstün cins de­nir. Cinsin doğrudan doğruya üst olduğu sını­fa yakın cins denir. Bu tarz ayrım varlık alemi­ni İdeal ve teorik olarak özetlemedir. Cinsde türlerin özleri ortak olarak bulunur ve değiş­mez. Öz, türü türyapandır. Cins İçindeki türle­rin Özleri aynı olsa bile, değişken nitelikleri İlintileri farklı olabilir. Bu anlayış Platon'un idea felsefesinde ortaya çıkar. Platonda cinsidealar olup, gerçek anlamda metafizik alem­de var olduğu kabul edilir.

Aristoteles'e göre cins, varlığı varlık yapan özdür, özü n kendisidir. Yoksa cins kendine öz­gü bîr varlık değildir. Aristocu çizgideki klasik mantıkta da cins bu şekilde tanımlanır. Aristo-telesçİ felsefenin varlığını devam ettirmesiyle doğru orantılı olarak klasik mantık içerisinde­ki cins anlayışı da varlığını devam ettirmiştir. Pozitif bilimlerin doğuşu varlığın sınıflaması­nı çok geniş ve çeşitli olarak ele alan teoriler ortaya koyunca cinsin bu sınıflamada yeri kal­mamıştır.

Yüksel KANAR