DEMAGOJİ

Demagoji kelimesi, günlük konuşma dilinde karşısında kil eri yanıltacak şekilde söz söyle­me anlamını taşır. Görünüşte doğru, mantıki bakımdan eksiksiz, aslındaysa başkalarını al­datmak için söylenen sözdür. Eski dilde bu kavram için "mugalata" kelimesi kullanılırdı. Demagog'un mantık kurgusu öyle ustacadır ki, ilk anda derhal inanılır, hiç olmazsa kitle­ler üzerinde bu tür sözlerin yanlış yönlendir­me bakımından etkisi vardır. Esasında dema­gojinin özünde bir kimsenin veya bir grubun duygularını kamçılayarak, gerçek dışı fakat mantıklı sözler söyleyerek onları kazanma Özelliği vardır. Ne var ki, kullanılan mantık ör­güsü ne kadar güçlü olursa olsun muhteva ba­kımından boşluğu ve yanıltıcılığı çok geçmeden anlaşılır.

Yunanca demos (halk) ve ago (kendine çek­mek) kelimelerinden meydana gelen demago­ji terimini "Politika" adlı eserinde kullanan Aristo, demokrasinin, yani halk yönetimininin bozulmuş, soysuzlaşmış biçimine bu adı ver­miş ve bir toplumun duygularını yanıltarak kendi çıkarını yürütme yolu olarak tanımla­mıştır.

Hakikatin ekseninden saptırılması yolunun kesilmesi anlamında, günlükkonuşma dilinde­ki demagoji İle Aristo'nun kullandığı anlamda­ki demagoji arasında yakın bir ilişki vardır.

Demagoglar, hiç bir zaman yeni gerçekler söylemezler, sadece bilinen gerçeklerden ya­rarlanarak hakikati saptırırlar. Fakat kullanı­lan mantık örgüsü kimi zaman çok girift olabil­diğinden, demagoji yapıldığı uzunca bir süre anlaşılmayabilir. Özellikle kavram kargaşası­nın mevcut olduğu kültürel ortamda demago­ji yoğunlaşabileceği gibi, bizzat demagojinin de kavram kargaşasına yol açacağı unutulma­malıdır.

Rasim ÖZDENÖREN bk. Paradoks.