FOBİ (KORKU)

Fobi, bir durumdan, nesneden veya canlı bir şeyden anormal derecede korkmaktır. Gerçek korkudan farklı olarak fobide korku, olması gerekenden çok daha fazla olup korkulan nes­neden aşın derecede kaçınma ile birlikte orta­ya çıkar.

Fobiler, hatif ve kişiye zarar vermeyen tür­den (örneğin uçuş. korkusu olan bir kimse sı­kıntı duymasına rağmen hava yoluyla seyahat etmeyi sürdürebilir), kişiyi bütünüyle hareket­siz bırakan türe (örneğin oldukça sık görülen bir korku olan agorafobî'de kişj tek başına ka­pının dışına çıkamaz, bütünüyle eve bağlı kala­bilir) kadar çeşitlilik gösterirler. Fobiler, baş­ka psikolojik rahatsızlıklar İçinde, onlarla bir­likte ortaya çıkabilirler.

Bu gün fobileri açıklamada üç temel teori ve tedavide üç temel yaklaşım vardır;

1- Dinamik psikiyatristler, fobileri, insanın İçinde bulunan korkutucu bilinç-dışı nevrotik malzemenin sembolik bir ifadesi olarak görür­ler. Bu içerdeki malzemenin korkusundan, fo­bilerin insanın dışındaki bir nesneyi hedefle­mesi aracılığıyla sihirli bir biçimde korunu I-muş olur. örneğin cinsel dürtüleri ve suçluluk duygusu tarafından rahatsız edilen bir kimse, bir mikrop fobisi geliştirebilir, mikrobun ken­disine bulaşmasından korunmak için ayrıntılı sağlık önlemleri alabilir. Dinamik psikiyatrist-lere göre aslında bunlar cinsel suçluluk duygu­sunun sembolik İfadeleridir. Fakat bu fobi onun yakın bir psikolojik akrabası olan temiz­lik saplantısı rahatsızlığından ayırdcdiltncli-dir. Fobide amaçlanan genellikle kişinin ken-

dini korumasıdır, saplantıdaki amaç ise başka­larını bulaşıcı hastalıktan korumaktır. Bu du­rumu psikanalizin ilk temsilcilerinden olan Stekel, 'Fobi benlik hastalığı, saplantı ise nes­ne hastalığıdır' diye İfade eder. Bu ekolün gö­rüşlerini izleyen klinikçiler, fobileri dinamik psikoterapiyle tedavi ederler.

2-  Davranışçılar, fobik kaçınmayı son dere­ce hassas olaylara tepki içinde gelişebilen öğ­renilmiş bir cevap olarak görürler ve onu du­yarsızlaştırma   (desensitization)   gibi   çeşitli davranışçı tekniklerle tedavi ederler.

3-  Daha yakın zamanlarda ise fobilerin ilaç­la tedavisi onaya çıkmıştır. Bu amaçla ruhsal sakinleştirici, depresyon giderici ve ağrı kesici ilaçlar başta olmak üzere fobik kimselere çe­şitli ilaçlar verilmektedir. Ruhsal sakinleştirici İlaçlarmfobiklerdeki etkilerini, biyolojik yöne­limli psikiyatristler, fobilerin temelde yatan bir ruhsal çöküntünün bir belirtisi oldukları şeklinde yorumlamaktadırlar.

(SBA) Bk.: Kaygı; Nevrozlar.