FOLKLOR

Antropologlar folklor terimini halk hikayele­ri, efsunlar, atasözleri, bulmacalar, şarkılar, dualar ve benzeri biçimlerde ifade bulan gele­neksel anlatılar veya yazılı olmayan edebiyatı anlatmak için kullanırlar. Terim ayrıca, bu tür materyalin üzerinde çalışan ve etnografik veri­lerle aynı şekilde ilgilenen antropolojik bir di­siplini ifade etmek için de kullanılır.

Bir İngiliz eski eserler uzmanı olan Ambro-se Mcrton (William John Thoms) fo/khre ke­limesini bir asır önce yazdığı bir yazıda kullan­mıştır. O günden bugüne her Avrupa dili keli­meyi benimsemiş, ama anlamı değişimlere uğ­ramıştır.

Bazı bilim adamları terimi Avrupa'da gelişti­ği orijinal anlamıyla benimseyerek folkloru inançlar, âdetler ve anlatılar olarak açıklama eğİlİmindcyse de, sosyal bilimciler terimin an­lamını önemli ölçüde daralt m ıslardır. İlkel halkların tüm kültürünü kapsamına dahil et­menin fazla ileri gitmek olacağını düşünen bu tür kistler, terimin anlamını mitler, halk hika­yeleri, bulmacalar, atasözleri, dualar ve şarkı­lar İle yazılı olmayan edebiyat ürünlerini içere­cek şekilde daraltmışlardır. Festival ayinleri, geleneksel oyunlar, sanatlar ve el zanaatlarını bu alanın dışında bırakmışlardır. Kısaca folk­loru halk kültürünün özel bir parçası olarak görmektedirler. Tanunlamalardakİ farklılık­lar, Amerika'daki önde gelen f olklor-bilim çile­rin belirleyici nitelikteki bir sözlükte verdikle­ri 21 farklı tanımdan anlaşılabilir (Standard Dİctionaıy ofFolklore, Mythology and Legcnd, editör: M.Leach, New York: Funk & Wag-nall, 1949-1950, cilt I, s.398-403).

Folklor, kültürün sadece bir veçhesi değil ay­nı zamanda da kültürün incelenmesi üzerine kurulu bir disiplindir. Bazı durumlarda bu di­siplinin uzmanları folklorik materyalleri kül­tür tarihi bakış açısı İçinde görmeye ve genel olgular yerine özel olguları belirtmeye ilgi duy­maktadırlar. Öteki bazı durumlarda ise anali­tik ve genellemeci amaçlar benimsenmekte­dir. İkinci yaklaşımda vurgu ya folklorun İşle­vinin çözümlenmesine (mit ve bunun ayinle olan ilişkisi gibi) ya da psikolojik hipotezler geliştirme ve sınamaya doğru kaymaktadır.

(SBA) Bk. Ayin; Halk; Halk Kültürü; Mitoloji.