GÜVENSİZLİK

Güvensizlik, kişinin amaçları, idealleri, yetenekleri ve başkalarıyla ilişkileri ile il­gili belirsizliklerinden kaynaklanan, çeşit­li sıkıntılarla karşılaştığında ortaya çıkan yardımsızlık, korunmasızhk ve yetersizlik duygusunu anlatan bir kavramdır. Güven­lik terimi gibi psikolojide özellikle Erik H.Erikson'un adıyla birlikte anılır.

Erikson'a göre, insan hayatının ilk evre­si^ ağızın ve duyuların hakim olduğu (o-ral-sensory) dönemdir. Bu dönemin te-Hrel çatışması ise temel güvensizliğe karşı temel güvendir. Bebek bu ilk hayat evresİ-ni ;ya temel güven sağlayarak ve kimlik duygusuna temel olacak bir benlik duygu­su geliştirerek başarıyla geçirecek ya da bütün hayatını olumsuz yönde etkileye­cek birtemelgüvensizlik yaşayacaktır. Be­bekte temel güven duygusuna yol açan du-rumv annesiyle sevgi dolu bir etkileşim ve gerekli engellemeler içinde yaşarken is­tek ve ihtiyaçlarının sağlanmasıdır. Eğer anne ve çocuk arasında sevgi dolu bir etki-le*im yoksa, aşırı kollayıcı veya kayıtsız anne tutumları nedeniyle, engellenmeler bebeğin benlik gelişimine hizmet edecek tarzda konamiyorsa* bebekte yaptıkları­nın bir anlamı olduğu anlayışı gelişmeye­cektir. İstek ve ihtiyaçları için ağlaması­nın, yani kendi beden dilinin anlamın? far-kedemeyen, kendisine güvenilmemesi ne­deniyle bir benlik duygusu geliştiremeyen bebekte iç dünya ile dış dünya arasında bir bölünmüşlük, bir yoksunluk ve terk edilmişlik duygusu oluşacaktır. Bu bölün­müşlük, yoksunluk ve terk edilmişlik duy­gulan hepsi birarada "temel güvensizlik duygusu" nu meydana getirir.Yine Erikson'a göre, insanın kişiliği ha­yatın önceki dönemlerinde belirlenmiş adımlar uyarınca gelişir. Hayatın ilk yılın­da bu adımların en temel olanı atılmakta­dır. Her yeni dönemde, çocukluktan er­genliğe ve yaşlılığa doğru gidildikçe, insa­nın sosyal çevresi ve ilişki alanı büyüdük­çe temel adımın sağlam olup olmaması­nın önemli etkileri olacaktır. Temel gü­vensizlik duygusu yerini, kendisinden iliş­kilere ve ilişki kişilerine doğru yayılan bir güvensizlik duygusuna bırakacaktır. Sq-i nuç ne kendisine, ne de başkalarına güve­ni olmayan, tezcanh, ürkek ve tedirgin bir nevrotik kişiliktir.

ErolGÖKA

Bk. Güvenlik; Kişilik; Benlik.