KONSENSÜS

Konsensüs, sosyal hayatta iki veya daha fazla insanın birbirlerine karşı olan davra­nışlarım düzenleyici prensipler konusun­da anlaşma içinde olduklarım ifade eder. Bu prensipler eskiden gelmiş de olabilir. Önemli olan, toplumun düzeni için bazı konularda birliği sağlayabilmesidir.

Bir sosyal sistemin üyeleri birbirlerine karşı olan davranış şekilleri, sahip olduk­ları roller, sorumluluk ve görevleri konu­sunda anlaşmışlarsa bir konsensustan söz edilebilir. Daha geniş bir ifadeyle, kon­sensüs, sosyal sistemin gayesine ulaşması için takip edilmesi gereken metod, davra­nış ve hareket şeklini, sorumlulukları ve meydana gelecek sonuçlar hususunda top­lumun görüş birliğinde olduğunu ifade eder. Konsensüs'un sadece geleceğe dö­nük konularda değil, geçmişle ilgili bazı meselelerde de geçerli olduğu ifade edil­mektedir.

Konsensüs (mutabakat) terimi, daha çok demokratik toplumlarda ortaya çıkan

ve çeşitli hadiselere göre değişebilen bir husustur. Aynı şekilde, insan düşüncesin­den kaynaklanan prensiplerden oluşan di­ğer sistemlerde de bu değişme durumu sözkonusudur.

İslâm toplumunda mü'minlerin aynı İnanç ve sistem anlayışına sahip olmaları, inançlarının bir gereğidir. Temel konular dışında, ayrıntılarda bazı düşünüş ve yak­laşım farkları olabilir. Fakat sistemin işle­yişi ile ilgili hususlar; temel naslar veya bu temel prensipler doğrultusunda yapılacak içtin adlarla düzenlenmektedir. Böylece İslâm'a inanan bir toplum içindeki fertle­rin konsensüsü "naslar ölçüsünde" gerçek­leşebilmekte, halkın fikir birliğinden çok, ümmetin alimleri ve ileri gelenlerinin bir hususta kısmen ortak bir fikre varmaları­nı İfade eder.

(SBA)