KÜLTÜREL ANTROPOLOJİ

Kültürel antropoloji terimi, sosyal bir varlık olarak insanla ve genetik yolla değil öğrenme yoluyla aktarılan davranış form­larıyla ilgilenen antropoloji dalını tanımla­mak amacıyla, özellikle ABD'de kullanıl­maktadır. Bazı yazarlar etnoloji terimini kullanmayı tercih etmektedir. Her iki du­rumda da kavram, sosyal organizasyonu kapsamaktaysa da, Amerikan geleneğin-

de vurgu daha çok teknoloji, .dil, efsane (mit), tarih ve din üzerindedir.

F.Boas ve pek çok öğrencisi kültüre di-füzyonist, tarihsel bir yaklaşım getirmiş, daha sonra gelen M.Mead ve başkaları "kültür" ve "kişilik" arasındaki ilişkiyi ele alan bir yaklaşım geliştirmişlerdir. Bazı yazarlar ise teknoloji ve çevre arasındaki karşılıklı ilişki üzerinde durarak kültürün maddi temelini vurguladılar. R. Benedict gibi bazı bilim adamlarına göre kültür, bir bütün olup kapalı bir sistemdir; başka­larına göre ise, o daha çok tarihsel olaylar­dan etkilenen gevşek biçimde bütünleş­miş bir davranış dizisidir. Ne kadar deği­şirse değişsin, tüm bu yazarların görüşleri şu temel varsayımı paylaşmaktadır: Kül­tür, davranışların başlıca belirleyicisidir. Bu düşüncenin doğal sonucu, insanın ko­laylıkla yoğurulabüen bir şey olduğu fikri­dir. Kültürel uyarlanma ödünç alma, yenir Iik, ya da bireysel öğrenme yoluyla müm­kün, hatta normaldir.                  

Küllürlerarası değer yargılarının orta­dan kaldırılmasının güç olduğu ve gorecer likçi (relativist) bir ahlaki tutumun, qen azından geniş şuurlar içinde haklı olduğu hususunda genel olarak anlaşma sağlan­mıştır. Kültürel antropolojiye ait bu dü­şüncelerin çeşitli ırktan insanların ve kül­türlerin Amerikanlaştığı Birleşik Devlet­lerin liberal anlayışıyla ilişkili obuası an­lamlıdır.

Son nesil içinde T. Parsons'un eserleri­nin etkisiyle "kültür", Amerika antropolo­jisinde "toplumMan farklı bir inceleme alam olarak belirmiştir. Bu bağlamda kül­tür bir semboller sistemi olarak tanımlan­mıştır. Parsonsçu kültürel antropologla­rın en etkilileri olan C.Geertz ve D. Sch-neider, kültürel sistemlerin sosyal sistem­lerden ayırd edilmesi ve kendi içinde tutarh bütünler olarak analiz edilmesi ge­rektiğini öne sürmüşlerdir. Bu iki bilim adamının çalışmaları zamanla hermenö-tik ve semîyoloji yönüne kaymış ve kültür-lerarası karşılaştırmalardan uzaklaşmış­tır. Kültürel antropolojinin bu türü za­man zaman "sembolik antropoloji" ya da bilişsel antropoloji olarak adlandırılır.

(SBA) Bk. Antropoloji; Kültür.