LİDERLİK

Liderlik, paylaşılan hedeflerin ve amaç­ların gerçekleştirilmesine doğru, az ya da çok organize kollektif ve gönüllü gayreti harekete geçiren statü konumunu ve aktif rol performansını ifade eder. Diğer yan­dan liderlik, "bireylerin halkı, ya da hal­kın faaliyetlerini organize bir gayretle yön­lendirdikleri davranışların niteliğini" gös­terir. Ayrıca liderlik, hem kollektif çaba için gerekli önemden yoksun etki türleri­ne, hem de hakimiyete ve resmi otoriteye dönüşür. Herhangi bir somut liderlik ko­numu, gayrı resmî etkinin, duygusal haki­miyetin ve otoritenin unsurlarını içermek­tedir.                                          ;

Son zamanlarda, liderliğin bir takım özel yeterliliklere, ya da kişisel vasıflatd indirgenebileceği fikri, hemeti'heirien ta­mamen terkedilmiştir. Liderliğin niteliği, bireyin değil, belirlenmiş bir sosyaî sis­temde oynanan rolün özünde vardır. Li­derliğin kişisel özelliklerini tanımlamak için yapılan çalışmalar, onun "sosyal bir konumda kişiler arasında varolan bir ili£ ki olduğunu ve bir konumda lider olan ki­şilerin, başka konumlarda lider olma ge­rekliliğinin olmadığını" göstermektedir.

Liderlik sadece prestij, marifet, ya da ye­terlilik değil, daima etkin bir faaliyettir. Böylece H.D.Lasswell veA.Kaplan, lider­liğin formel ve etkin güç anlamında oldu­ğunu ifâde etmişlerdir. Bunlardan ikinci­si,'yani etkin güç varolduğunda, ama ger­çekte ç*ok az kullanıldığında, liderlikten değil, formel otoriteden sözedilmiş olur.

Liderlik esasında sosyal bir ilişkiyi içe­rir. Liderlik davranışının manifestosu sa­dece liderin izinde hareket eden ve hepsi­ne topluca takipçiler denilen diğer insan­lar bağlamında gözlenebilir. Ama lider­lik, genelde muhalefeti deberaberinde ge­tirdiğinden, bu takip organize bir grupla aynı yer ve zamanda varolan bir şey olma­dığı gibi, daima birleştirici de değildir. A. W. Gouldner, lideri, davranışı herhan­gi bir grubun davranış türünü (şeklini) ha­rekete geçiren, takipçilerini oluşturan herhangi bir birey olarak ele alıp bu nok­tayı vurgulamıştır.

Kullanımdaki üçüncü unsur, liderin gru­bunun faaliyet sahasının odak noktasında bulunması anlamında, merkezi bir konu­mu işgal etmesi gereksinimidir. Lider sık sık takipçilerinin önerilerini beklemeden grup için faaliyetleri başlatır.

Liderliğin merkezi etkisi, kollektif faali­yetle irtibadandırümalıdır. Bu gereklilik Lasswell ve Kaplan'ın "taraftarlar liderde kendilerini bulur ve onun görüş açısını ka­bul ederler" önermesiyle dile getirilmiş­tir.

Liderlik ve etkinliğin diğer türleri arasın­da açık bir ayrım yapmak önemlidir. Grup, ya da kişisel etkinlik terimleriyle li­derlik kavramını tanımlama çabalan, li­derliği etkinliğe indirger. Bu R.B.Cat-tell'in "her grup üyesi...bir dereceye ka­dar bir liderdir" önermesinde gösterilmiş­tir.

Lider ve duygusal ilişkilerin üzerinde odaklandığı merkezi bir kişi arasmdaki ay­rımı ortaya koymak içinde birtakım çaba­lar sarfedilmiştir. Eğer hakim bireyin ko­numu, "duygularını harekete geçirme ve içgüdülerine hitap etme yoluyla grubun üyelerinin dikkatini çekme kapasitesinden daha fazla bir şeye dayanmıyorsa, bi­reylerinin bağımsız olmaya çalıştığı bir ka­labalığa seslenen bir ajitatör, ya da bir de­magog olarak sınırlandırılacaktır.

(SBA)