PARANOİD REAKSİYONLAR

Paranoid reaksiyonlar, duygusal stres durumlarında gösterilen bir grup anormal tepkilerdir. Tek başlarına olabildikleri gibi, başka psikolojik rahatsızlık durumlarıyla birlikte, hatta gündelik yaşam sırasında bile ortaya çıkabilirler.

Paranoid reaksiyonun özü, psikolojik bir savunma mekanizması olan yansıtmadır. Bu savunmada bireyin, kendi içinde ortaya çıkmalarına rağmen kabul edemediği arzu­lan, uyanları, duygulan ve düşünceleri dış dünyaya maletme isteği sözkonusudur. Ör­neğin başka kimselere karşı kabul edilemez düşmanlık duygulan olan birisi, bu duygu­larını dış dünyaya yansıtır ve kendisinin yok yere bir düşmanlığın, ya da kötülük dü­şüncesinin muhatabı olduğuna inanır.

Birçok psikolojik rahatsızlık belirtisinde olduğu gibi, bu reaksiyonlar da onancı bir işleve sahiptirler. Bireyin zihinsel ekono­misini onarma amacına hizmet ederler. Ör­neğin yalnızlık nedeniyle dayanamayacağı bir ruhsal çöküntünün ızdırabını duyan biri­si, kendisini, başkalannın büyük bir dikkat sarfettikleri bir ilişkiler ağı içinde görme ar­zusunun suçluluğu içinde bu duygusunu şu şekilde yansıtabilir. 'Gizli polis her yerde beni izliyor, telefonlanmı dinliyor, mek-tuplanmı okuyor, TV aracılığıyla bana sin­yaller gönderiyor'. Bu örnekte de görüldüğü gibi paranoid reaksiyonlar, bazan kendini büyük görme şeklindeki sanı ve sannlann da olaya katılmasıyla çok uç noktalara vara­bilirler.

Bu örnek en yaygın görülen paranoid re­aksiyon tipini de vermektedir. Bu reaksi­yonda, bireyin kendisini hiçbir şekilde bağ­lantılı olmadığı bir ilişkinin öznesi olarak

görmesi gibi sahte bir inanç sözkonusudur. Psikiyatri dilinde bu tipte bir sanrıya, yani kişinin nötr bir olayın kendisine gönderme yaptığı düşüncesine 'referans fikri' denir. Paranoid reaksiyonların başka belirtileri arasında şüphe, güvensizlik, aşın ihıiyath-lık (kişinin kendi güvensizlik duygularını başkalarına yansıtılmaları) sayılabilir.

(SBA) Bk. Savunma Mekanizmaları, Yansıtma