Müçtehidlerin Sözleri - Seyhlik Agalik Ve Islam - 10. Sayfa

Müçtehidlerin Sözleri

Din hususunda delil olacak bir de müçtehidlerin sözleri vardır. Fakat bunların sözleri de sahabelerinki gibi kaynak değil, yalnız delil olur. Esasen onlar da içtihadlarını yukarıdaki esaslar dairesinde yapmışlardır. Yani söyledikleri bütün dinî sözler ve çıkardıkları bütün dinî hükümler için mutlaka Kur'ân veya hadislerden bir kaynak ve dayanak bulmuşlardır. Bu itibarla dinde müctehidlerin sözleri de delil sayılır.

Şunu da kaydetmek gerekir ki; Kur'ân ve hadislerde zikredilmiyen bazı meseleler vardır. Bunları müctehidler kendi şahsî düşünce ve ilmî metodlariyle halletmişlerdir. Fakat bunlar Allah ve Peygamberi tarafından söylenmediği için din olamaz. Ancak içtimaî işler olur. Binaenaleyh bu işler hakkında o zaman verilen hükümleri ve söylenen sözleri herzaman kabul etmek mecburiyeti yoktur. Bunlar dinî olmadığı için her zamanın şartlarına ve icaplarına göre değişir. Din işinde ise mutlaka Allah ve Peygamber tarafından söylenen sözler muteberdir. Bu nokta, biraz aşağıda nakledeceğimiz İmam-ı Şafiî ve İmam Ahmed'in sözlerinden daha iyi anlaşılır.

Bir de şunu belirtelim ki; içtihad yalnız amelî işlerde olur. Yani bir müctehid fiilî işlerde içtihad eder. Âyet ve hadislerin bahsetmediği ve bunun için de zamanın ve mekânın şart ve icaplarına göre değişeceğini söylenenler de işte bu amelî işlerdir. İnanç ve itikat işlerinde ise içtihadın hükmü yoktur. Bunlar ancak âyet ve hadislerin emirlerine göre olur. Meselâ bir veya birkaç insan, Kur'ân ve hadisle sabit olmıyan bir dini akîde ortaya atarlarsa ve bunun içtihadla yaptıklarını iddia ederlerse, bu aslâ kabul edilmez. [1]