TUR SURESİ[1]

 

3- "İnceden üzerine yayılmış kitaba and olsun."

Bir rivayete göre bu; amellerin yazılı olduğu sahifeler-dir. Şu ayet te buna işarettir:

"Amel yazılıp defterler getirilip açıldığında."

(Tekvir: 81/10)

Bir rivayete göre Levhi mahfuzdur. Bir rivayete göre ince deri üzerine yayılmış Allah'ın kitaplarından herhangi biridir. Tur'a yakın olduğundan bu kitap ya Tevrat'tır veya­hut ta Beytul-Ma'mura ki o da Kabe'dir yakın olduğundan Kur'an'dır. Bu son görüş (rekk)'in yerini alması bakımın­dan daha evladır ve herşeyi kapsayıcı bir konuma sahip ol­duğundan dolayı Kur'an'a rikkeîu denilmiştir.

Et-Teğellubi şöyle demiş:

"Hattan b. Avf'm kızının öyle evleri vardır ki katibin kitap­ta güzel ve edalı bir şekilde yazdığı başlıklar gibidir. Onunla göl­gelendim. Elbisemi çıkardım ve sıcaklığı hissettim. Tıpkı Hay-ber'deki sıcaklığı hissedenin hissettiği gibi."[2]

6- "Dolan denize andolsun."

Ali'den (r.a.) rivayet edilen habere göre bundan kasıt ce­hennemdir.[3] Bundan dolayı Mücahid de cehennem ile tefsir yapmış ve o ateş tutuşturucusudur demiş. Şu ayet misali:

"Denizler kaynatıldığında."                 (Tekvir: 81/9)

İbni Keysan'ın dediğine göre El-Mescur; El-Mecmu ma-nasındadir. Nemr b. Tevleb şöyle dile getirmiş:

"Mecmuu çıkaran dilediği zaman onun etrafında ot ve ok elde edilen ağaçları görürsün."[4]

Lebid şöyle dedi:

"İki küçük nehrin uçları birbirine ulaştı ve aralarındaki engeli yarıp yan kesinti yarık yerlere doluştu."[5]

9- "O gün gök, sallanıp çalkalanır."

Ayette geçen temuru mevren: Dönüp salanıp tekrar tek­rar çalkalanan demektir. Zurumme şöyle dedi:

"Pazular bağlandığında gidip gelmesi durgunlaşır. Çöl tozlandığında süratle gitmeye başlar. Güneş am dizlerine vu­rup rahatsız ettiğinde ayaklarında siyah çizgiler olan bem­beyaz dananın gözleriyle uzaktan bir bakışla bakar."[6]

11- "Yalanlayanların vay haline o gün!"

Ayette geçen (fa) harfi mürazat manasmdadır. Çünkü o; şöyle olursa şöyle yaparsa vay haline yazıklar olsun gibi bir konumdadır.

13- "O gün cehennem ateşine itilip atıldıkları zaman"

Ayette geçen Yuduaune da'en şiddetle itilip kakılmadır.

15- "Bir büyümüdür bu, yoksa görmüyor musunuz?"

Çünkü onları Allah'ın ayetleri hakkında şüphesiz bu bir sihirdir diyorlardı.

23- "Orada bir kadehi kapışırlar ama onda ne saçma­lama vardır nede günaha sokma."

Yani birbirlerine kadeh alıp verirler beraber içip içişir-ler. Araplar bu lafzı karşılıklı kadeh alışveriş ve karşılıklı bir işi cezbetme manasında kullanmışlardır. Ayette geçen (la lağvım fiha vela fe'sim)'den kasıt dünyada içilen içkilerden sonra eğlence, küfretme, saçmalama ve günaha girme gibi birşey yoktur. Ahtal şöyle dedi:

"Kadehle içip kazanan benimle beraber içti, ne bir dar­lık oldu ne de onda ne de acelecilik vardı. Onunla en iyi şa­rap hususunda münazara etti ve tavuk öttü ve yolcunun gi­diş vakti geldi.[7]

Bişr, karşılıklı cezbetme manasında demiş ve sözünün fe­sahatinde sınır yoktur. Onların adamları gayret etmiyor ve-lakin iyi atlar gemlenmiş tutulmuştur. Güvercinin az suya gittiği gibi zorluk ve meşakkatlare meyledip götürüyor.[8]

Bir başkası da şöyle demiş:

Yüksek bir dalı boyun üzerine iki omuz arasına almak yüksek deve hörgücü gibi olan semere benzer.[9]

Yine şöyle demiş:

"Silahlı askerler ve cüretle baskın yapanlar bütün önce dirençli atlarla ona çok zarar verdi.

Atm dizginlerini çekmekle sanki orada san toz duman bi­ri varmış gibidir."[10]

Bazı sahabelerin dediği gibi:

"Alçak nahoş kadını seçip adet edinen kimseler, mutla­ka birgün saçmalar eziyet eder ve cahilleşir. Birgün içilen birşeyin en ufak bir fayda verdiğini, konumunu, şereften din­diğini görmedim ve üstelik onların adını şanını batırır. Ke­rim olan kişinin önce onu zemmetmesi ve sonra onu yere dü­şene kadar içtiğini bulmaman daha çok zikre ve anmaya de­ğer."[11]

Her ne kadar kasidesinde medhe akste yapsa Bilal bu bur-de için yine zurrumme bu manaya yakın olarak şöyle demiş:

"Onun içiminde ne bir kötülük ne de fahiş söz söyleme vardır. Velakin o verilen bir ata vehibedir. Sizin dokun­manızla kavimden mümin olan şahsın, onurunu yaralama gö­türmez."[12]

Abdurrahman b. Hasan onu iktibas etmiş ve Remle bin-ti Muaviye için söylemiş:

"O denizin altında parlayan inci misali sedefine gizlen­miş parıl parıl parlayan bir ışıktır. Onu nisbet ettiğin zaman benden başka onun güzelliklerindeki övgüyü bulamaz­sın."[13]

"İbni Hind ile Amir'in ölmesini ve bir gün olur da Amr'ın Ramle'yi boşamasını gözetledi.

Eğer benim temennim gerçekleşirse benim ve onun öm­rü de yeterse ikisinden birine sahip olurum."

24- "Kendilerine ait bir takim ğilmanlar onların etrafında divan dururlar. Bu gençler sanki sedefine gizlen­miş inciler gibi pırıl pırıldırlar,"

Yani nefislerinden dolayı sanki sedefe gömülü inciler gi­bi pırıl pırıldırlar.

30- "Yoksa onlar Mu hanım ed bir şairdir, onun zama­nın felatlerine çarpılmasını gözetliyoruz mu diyorlar?"

Yani dehrin zamanın geçmesini bekliyoruz diyorlar.

Eban b. Osman Muaviye'nin her iki kızı hakkında söy­lediği şiirinde (terebbus) kelimesini gözetlemek ve yolunu beklemek manasında kullanmıştır:

"Hind ile ibni Amr'ın ölmesini ve bir gün olur da Amr'ın Ramle'yi boşamasını gözetledi.

Eğeı benim temennim gerçekleşirse benim ve onun öm­rü de yeterse ikisinden birine sahip olurum."[14]

37- "Yahut Rabbinin hazineleri onların yanında mı­dır? Yada herşeye hakim olan kendileri midir?"

Ayette geçen (el-Musaytirun) hakim olma manasındadır. Bir rivayete göre sırların yazılan yazılarnı sanki hamileri ve­ya bekçisimidirler demektir?

Musaytir kelimesinin aslı sateredir. Sin harfinin sad harfi­ne kalp edilmesi ti ile sad'm müennesliklerinden (aynı cinsten benzerlikten) dolayıdır ki konum burada bunu gerektiriyor.

38- "Yoksa onların, üzerine çıkıp gizli sırları dinledik­leri gibi merdivenlerini var?"

Yani semaya tırmanacak herhangi bir şeyleri mi var?

41- "Yoksa gayba ait bilgiler kendi yanlarında da onlarmı yazıyorlar?"

Yani Muhammed kendilerinden önce ölecekmiş gibi bir şeyler mi sezinliyorlar.[15]

⚠ Bu sayfada hata var mı? Bildirin!