MUZEMMIL SURESİ[1]

1- "Ey örtünüp bürünen."

Ayette geçen "el-muzemmilu" mm aslı el-mutezemmi-lu'dur. Örtüp bürünendir. El-Müddesir ve el-Mutedessir de bunun misalidir. Tezemmele ve tedessere Örtü veya elbise­yi üzerine kapatmak veya örtmektir. İmriu'1-Kays şiirde şöyle demiş:

"Örtüye bürünmüş duruyor."[2]

2- "Gece kalk ancak birazı müstesna."

Ayette geçen "kumi'Heyle" cins isim olduğundan gece­nin tümü demektir. (îlla kalilen) ise gecelerin bir kısımmı. Yani (birazı müstesna). Müslümanlar geceleri ihya için bu minval üzere bir sene ibadetlerine devam ettiler ve daha son­ra surenin sonundaki bu ayetle ruhsat şu şekilde verildi:

"Artık, Kur'an'dan kolayınıza geleni okuyun"[3]

4- "Yahut o yarının üzerine ilave et. Kur'an'ı da ya­vaş ve açık olarak güzelce tane tane oku."

Ayette geçen "rettil" açık güzel ve tane tane açık bir şe­kilde okumaktır.

5- "Çünkü biz sana ağır bir söz vahyedeceğiz."

6- "Şüphesiz gece kalkışı sağlam bir kıraate daha el­verişlidir."

Ayette geçen "irine naşi'etel-leyli" den kasıt gece kılınan namazdır. Bir rivayete göre gece kalkılan saat veya anlar­dır.

Ayette geçen "vat'en"[4] kelimesinden "vitaen"dir. Bu ke­lime "el-Muvataetu" gibi mastardır. El-Vifak ve el-Muva-feketu misallerinde olduğu gibi. Buna göre mana şöyledir: Gece kalkıp ibadet etmen, kalbinin, hareket, amel ve lisanı­na uygunluğu veya yatkınlığı bakımından daha elverişlidir.

Bir rivayete göre manası şöyledir: Geceleyin hıfzına gi­recek olan Kur'an ayetleri daha güzel ve uygun bir şekilde kalbinde yer eder ve şundan dolayı: Mekanında senden baş­ka kimse olmadığından veya tenha olduğundan kavrayıp anlamak için daha iyi bir fırsattır. "Vat'en"in tefsiri de böy­ledir.

7- "Zira gündüz vakti, sana uzun bir meşguliyet var­dır."

Yani çalışmak ve istirahat etmek için boş vakit çoktur. "Es-Sebhu" hareket kolaylığıdır.

8- "Rabbinin adını an. Mutlak ihlas ile O'na yönel." Yani herşeyi düşünmeyi bırak ona ibadete yönelip dur.[5] "Öyleyse sadece onun himayesine sığın." Ayetteki "fettehizhu vekilen" onu yardım edecek bir ve­li edin demektir.

12-  "Zira bizim yanımızda bukağılar (boyunduruk­lar) ve ateş vardır."

Ayette geçen "enkalen" boyunduruk veya bukağı de­mektir müredi nikl gelir.          .

13- "Bîr de boğaza takılıp kalan bir yiyecek var."

Ayette geçen (zağusse)den kasıt yutarken gırtlağa takı­lıp ne giren ne de çıkan yemektir.

14- "Dağlar çöküntü ile akıp giden kum yığınına dö­ner."

Ayette geçen "kesiben mehilen" akıcı olan kum demek­tir. Ve mef'uldur. Mesela hütu'r-remle: Kum yığının altının hareket ettirilip üstünden akıp gitmesidir.

16- "Biz de onu şiddetli bir azapla yakalayıverdik." Ayette geçen "ahzen vebile" dan kasıt şiddetli ve çetin bir

şekilde demektir.

17- "Çocukları ak saçlı ihtiyarlara çevirecek o günden kendinizi nasıl koruyabileceksiniz?"

Ayetteki bu anlam: İşin zor ve çetin olacağına bir alamet­tir. Yani onlar kırılıp dökülmede kuvvetlerinin güçlerinin za­yıflamasında ihtiyarlar gibidir.

18-  "Gökyüzü bile onunla (onun dehşetiyle) yarıla-caktır..."

Ayette geçen "semau" kelimesi müzekker de müennes te getirilebilir.923

Ferezdak şöyle dedi:

"Şayet bir grup ona semayı kaldırsaydı, bulutlarla birlik­te semaya ilhak olurduk."[6]

20- "Gece ve gündüz (içinde olup bitenleri iyiden iyiye) oIçup, bjçen Allah'tır. O sizin bunu sayamayacağınızı bildiği ıçm, sizi bağışladı."

yani gecenin yarısını ve üçte birini sayamayacağını bil-dıgı için, sızı bağışladı demektir.[7]