Islam Tarihi - 66. Sayfa - 1Cilt

Tacir Muhammed!

Muhammed (sav), buluğ çağına girdikten sonra ticarete yönel­di. Tarihi kaynaklarda anlatıldığına göre o, ticaret işini bir veya bir kaç ortakla birlikte yürütmüştür. Rivayete göre Saib bin ebi Saib ile ortaklık yapmıştır. Saib onun ortaklığından memnun kal­mış ve O'na güven duymuştu. Her ne kadar Ona belirtmemişse de onda, kendi huyuna uyum sağlayan güzellikler görmüştü. Her ha-lu karda Saib, peygamber efendimizin, davranışlarında özverili ve güvenilir bir insan olduğunu anlamıştı. O, alış veriş yaparken tartışmayan kimselere güven duyar, onlardan şüphelenmezdi.

Mekke'nin fethi esnasında peygamber efendimiz eski ortağı Saib ile karşılaştığında ona güler yüz göstermiş ve eski ticari ar­kadaşlıklarının hakkını vererek vefakarlık göstermiş, güleryüzlü mukabelede bulunmuştu. Geçmişi hatırlatarak arkadaşının şim­di kendisine yanaşmasını ve ısınmasını temin etmek için şöyle de­mişti: " Tartışmayan, mücadele etmeyen ortağıma ve kardeşime merhaba."

Peygamber efendimizin ne ticareti yaptığını tarihi kaynaklar bildirmemektedirler. Çünkü siyer kitapları peygamber (sav)'in hayatını çevreleyen harikalar, nübüvvet mucizeleri ve risaleti ile ilgili işlerle ilgilendikleri ölçüde onun özel yaşantısıyla alakadar olmamışlardır. Bunu yapmaktaki gerekçeleri de şudur: Tarihçiler, bir insanı inceledikleri zaman onun temayüz ettiği taraflarını incelerler. Aynı şekilde asil bir insanın hayatını ele alan yazarlar da o insanın asalet yönünü ele alarak diğer yönleriyle ilgilenmez­ler, ancak şahsım tasvir etmek için bazan diğer yönlerini de ele al­dıkları olur. İnsanlık için ideal bir örnek teşkil eden peygamber efendimizin durumu da bu bakımdan aynıdır. Siyer kitaplarının ilgi alanları, onun risaletine ilişkin hususlardır. Onun insani yö­nüyle ilgili hususları ele aldıkları çok az görülmüştür.Ancak insa­ni yaşantısının risaletle ilgili kısımları olursa onu ele alıp inceler­ler.

Hayatının ilk dönemlerinde peygamber efendimiz koyun ço­banlığı veya ticaretle uğraşmıştır. Bu nedenle de güvenilirlik ve sadakat hususunda ideal bir örnek teşkil etmiştir. Mekke'de par­makla gösterilen bir insan haline gelmişti. Hayatının bütün dö­nemlerinde doğruluk, güvenilirlik, vefakarlık ve iyi geçinilen, mütevazi bir insan olarak temayüz etmişti. Kolayca arkadaşlık edilen ve insanlara ısınan bir kimseydi. Gönlünü hep hayırlı işe açardı. Gerektiğinde hiç kimseye yardımdan çekinmezdi.

Hayatındaki bütün işleri böyleydi. Ticaretinde de böyle davra­nırdı. Öyle ki, kendisine Emin (güvenilir) lakabını taktılar. Bu la­kabı, adıyla birlikte kendisi için adeta Özel bir isim haline geldi. Emin kelimesi her nerede kullanılırsa Muhammed (sav) akla ge­lirdi. Çünkü bu kelimeyi ondan başkası için kullanmazlardı. Her ne kadar kendisinden başka güvenilir kimseler vardıysa da bu ke­lime sadece onun lakabıydı. Doğru sözlü başka şahıslar vardıysa da onlar, güvenirlilik ve doğruluk bakımından kendisinden aşağı derecede idiler. Bu nedenle Mekke-i Mükerreme'deki herkesten üstün bir mevkiye yükselmişti. Böyle olmakla birlikte üstünlük taslamaz ve büyüklenmezdi.

Fakat peygamber efendimiz hangi malların ticaretini yapardı? Bu soru devamlı zihnimize takılmasına rğmen doyurucu bir cevap bulamamaktayız. Ne var ki, onun hayatının bu bölümünü dol­durmamız doğru olacaktır. Öyleyse diyebiliriz ki o, Mekke-i Mükerreme içinde pazarlarda bulunan malların ticaretini yapar­dı. Mekke dışına çıkmazdı. Çünkü onun ticaret kafilesiyle birlikte Mekke'den çıkıp Yemene, ya da Şam'a gittiği bilinmemektedir. Şu halde onun ortağıyla birlikte ticareti, Mekkedeki mallar üzeri­ne cereyan etmişti. Bir de Mekke'ye ithal edilen malların ticaretini yapardı. Hac mevsiminde Mekke-i Mtikerreme'de tüccarlarla dolup taşan panayırlar ve pazarlar vardı. Arabistan'ın uzağında ve yakınında bulunan ülkelerden hacılar Mekke'ye geldiklerine göre, bunların kendileriyle birlikte bazı eşyaları ve ticaret malla­rını Mekke'ye getirmiş olmaları muhakkaktır. Mekke'ye gelen hacılar da orada bulunan maları alıp ülkelerine götürdüler. Ku-reyşlilerin yazın ve kışın düzenledikleri harici ticaret kervanları Rumların mallarını alıp Farslara satar; Farslarm da mallarını alıp Rumlara satarlardı. Hac mevsiminde Mekke-i Mükerreme'de ticaret yapılırdı. Orada Rumlarla Farslarm malları alınıp satılır, böylece Mekke'de ilgiyle karşılanan pazarlar kurulurdu.