Islam Tarihi - 81. Sayfa - 1Cilt

Kamil Ahlak

a- Merhamet

Eksikliklerden arınmış olan yüce Allah, şerefli peygamberine şöyle demiştir:

"Ve doğrusu sen, büyük bir ahlak üzerindesin." (Kalem: 4.) İmam Ahmed bin Hanbel'in "Müsned" adlı eserinderivayet et­tiğine göre peygamber (s.a.v.) efendimiz şöyle buyurmuşlardır:

"Ben ancak ahlaki güzellikleri tamamlamak için gönderil­dim. "

"Rabbim beni terbiye etti. Edebimi güzel yaptı."

Ahlakın kemali ifadesi çok kısa olmakla birlikte zengin an­lamlar ihtiva etmektedir. Bu kelime, fazilet sevgisini, fazilete tut­kunluğu ve faziletin hakkını vermeyi kapsamaktadır. Ayrıca hüs­nü muaşereti, sevginin letafetim, sıla-i rahmi, uzak-yakm komşu iyiliği, insanları sevmeyi, onlara merhamet etmeyi, mütevazi ol­mayı, güler yüzlülüğü, insanları sevecen bir çehre ile karşılama­yı, ağır başlılığı, yumuşak huyluluğu, kabalıktan uzak durmayı, öfkeyi bastırmayı, nefse hakimiyeti, hayayı, tanınan tanınmayan herkese selam vermeyi, elde mevcut şeylerle cömertlik etmeyi, el­de mevcut bulunmayan şeylere karşı zühd göstermeyi, kabalık­tan sakınmayı, kötülüklere karşı afkarhğı, hataları müsamaha ile karşılamayı, kötülüğe iyilikle karşılık vermeyi, kalbi kinden arındırmayı, cahiliyetten yüz çevirmeyi, karşılıklı sövüşme ile tartışmadan uzaklaşmayı, kolaylık göstermeyi, zorluk göster­mekten sakınmayı kapsamaktadır. Özetle güzel ahlak; nefsi ter-biyelendirmeyi vicdan eğitmeyi, insanlarla ülfet peyda etmeyi, onlara yakın olmayı, onlara karşı alçak gönüllü olmayı, zayıflara şefkatli olup onlara yakın olmayı, onların acılarına ortak olmayı, sevinçlerine katılmayı, günaha karışmadan insanlarla beraber olmayı kapsamına almaktadır.

Doğrusu güzel ahlak, hakka daveti etkilemektedir. Delil ve mukayese güzel ahlakın hak yoluna daveti etkilediği oranda bir etkiye sahip değiller. Güzel ahlak, Peygamberlik niteliklerinden-dir. Muhammedi ahlakın doğurduğu olumlu sonuçlarla ilgili ola­rak Cenab-ı Allaha şöyle buyurmuştur:

"Allah'ın rahmeti sebebiyledir ki, sen onlara yumuşak davran-dm ve eğer kaba, katı yürekli olsaydın, çevrenden dağılır, gider­lerdi. Öyle ise onlar(ın kusurların)dan geç, onlar için mağfiret di­le. (Yapacağın iş(ler) hakkında onlara danış. Bir kere de azmettin mi, artık Allah'a dayan; çünkü Allah kendine dayanıp güvenenle­ri sever." (Ali İmran: 159.)