İslami Okul Okulların En Önemlisi
Min Hac Vasiyet - 13G C
B. MALIN ÜÇTE BİRİNDEN FAZLASINI VASİYET ETMEK
Kişinin hayatta iken bir vasi (yetkili) tayin etmesi sünnettir. Yetkili kılman; vasiyet edenin vefatından sonra onun borçlarım ödemek, vasiyetlerini yerine getirmek, çocuklarının işlerinin yoluna koymak gibi işleri yapar. Tayin edilen vasinin mükellef, hür ve adil olması, kendisine vasiyet edilen işte tasarrufta bulunmaya ehil ve müslüman olması şarttır.
En sahih kavle göre zımminin zımmiyi vasi tayin etmesi caizdir. En sahih kavle göre, kör olmak vasi olmaya mani değildir. Vasinin erkek olması da şart değildir. Çocuklarına annelerini vasi tayin etmek, başka kadını veya erkeği vasi tayin etmekten evladır. En sahih kavle göre vasi, fasıklık sebebi ile azledilir. Keza en sahih kavle göre hakim de fasıklık sebebi ile görevinden azledilir. Ancak halife fasıklık sebebi ile azledilemez.
Hür ve mükellef olan her kişi, borçlarının Ödenmesi ve vasiyetinin yerine getirilmesi için bir vasi tayin edebilir. Çocuklarının işlerini yola koymak için vasi tayin eden kişinin, çocuklar üzerinde velayet hakkının olması gerekir. Tayin olan vasi, vasi tayin edemez. En zahir kavle göre vasiyette bulunan kişi vasiye izin vermişse, vasi tayin etmesi caizdir. Bir kimse: "Oğlum buluğ çağına erinceye kadar veya Zeyd gelinceye kadar seni vasi tayin ettim." derse, çocuk buluğ çağına ulaşıncaya kadar veya Zeyd dönünceye kadar vasi kalması caizdir.
Dedeleri hayatta olup velayet sıfatını taşıyorsa, onun yerine bir başkasını çocuklara vasi tayin etmek veya onları (erkek ve kız çocuklar) evlendirmek için vasi tayin etmek caiz değildir.
Vasi tayin etmenin lafzı ise, bir kişinin başkasına: "Şu işleri yapmanı sana vasiyet ediyorum veya bu işleri sana havale ediyorum." demesidir. Vasiyi bir sene gibi belli bir zaman için tayin etmek veya falan kimse gelinceye kadar gibi bir şeye talik ederek tayin etmek caizdir.
Vasiyet edilen işin belli olması şarttır. Borçları ödemek, çocukların işlerini yoluna koymak gibi. Buna göre kişi sadece: "Seni vasi tayin ediyorum." derse, böyle bir vasiyet geçerli değildir. Kendisine vasiyet yapılan kişinin, vasiyeti kabul etmesi şarttır. En sahih kavle göre vasiyetin kabulü, vasiyeti yapanın ölümünden sonra olmalıdır.
Bir kimse iki kişiyi vasi tayin eder de birinin tasarrufta bulunmasını açıkça söylemedikçe, tek kişi tasarrufta bulunamaz. Vasiyet eden istediği zaman vasiyetinden dönebilir. Vasiyeti kabul eden de dilediği zaman vasilikten vazgeçebilir.
Çocuk buluğ çağına ulaşınca vasinin kendisine yaptığı harcama konusunda anlaşmazlığa düşerlerse vasi, yemini ile birlikte doğrulanır. Çocuk buluğa erdikten sonra vasinin, malı kendisine verdiği konuda anlaşmazlarsa, çocuk yemini ile birlikte tasdik edilir.