C- Dini Bir Terim Olarak Rabb: - 4. Sayfa

C- Dini Bir Terim Olarak Rabb:

Dini bir terim olarak “Rabb”: varlıklar alemini yaratan, terbiye ederek geliştiren, onları maddi ve manevi olgunluğa götüren, terbiyenin bütün gereklerine malik ve herşeye sahip olan “Allah” anlamına gelmekte olup, Allah'ın umumi isimlerindendir. Gö­rüldüğü gibi “Rabb” kelimesi, dinî bir te­rim olarak incelendiğinde, “Allah” ve “ya­ratan” anlamlarına gelmektedir.

İslamiyetten önceki araplar, ilahlarını veya onlardan bazılarını Rabb ismiyle ifa­de ediyorlardı. “Râbb” kelimesi, şimali Sa­mi dillerinde “Çok büyük” manasına gelir. Kelime bu anlama geldiğinden dolayı “el-Lât”, bir taş ve kaya suretinde olmasına rağmen büyük tanınıp hürmet gördüğü için, Taif'te “el-Rabbe” sıfatını taşıyordu.

Kur'an'da “Rabb” (bilhassa iyelik ekle­ri ile) Allah için kullanılan kelimelerden bi­ridir. Kelime, Kur'an'da bu şekilde kulla­nıldığı için, Hz. Muhammed (s.a.v.) “Sizden biriniz (efendisine) Rabbim demesin, efen­dim desin” buyurarak, kölenin, efendisine nida şeklinde “Rabb” diye hitap etmesini uygun bulmamış, “Rabbî: Rabbim” yerine, “Seyyidi: efendim” denilmesini istemiştir. Hz. Muhammed'e ilk nazil olan ayetlerde “yaradan Rabbi'nin adıyla oku”[1] buyurulurken, yine ilk nazil olan surelerin birinde Allah için, “Bu mabedin Rabbi”[2] denilmektedir.

Rabb, sadece terbiye eden, (mürebbi) an­lamında olmayıp, yardım etmek, yol gösternıek, tasarruf etmek, korumak, her şeye ha­kim olmak, emretmek ve yasaklamak, sakın­dırmak gibi terbiyenin bütün gereklerine sa­hip olabilmeyi de ifade etmektedir. Bunun için “Rabb” denilince, sadece terbiye ve ma­lik olma durumları değil, her şeye sahip olan ebedî ve sonsuz kudret sahibi “Allah” anlaşılmalıdır. Bu özelliğinden dolayı “Rabb” kelimesi, Allah'tan başka varlıklar için, bir şeye izafe edilmeden tek olarak kullanıla­maz.

Şu halde Kur'an'da “Rabb” ismi, sonsuz kudreti ile her şeyi idaresi altına alan, yöneten, terbiye eden ve bunları yapabilecek kud­rete malik olan “Allah” anlamına gelmekte­dir. Ayrıca “Rabb” ismi, her şeyi idare eden koruyup gözeten, hakimiyeti altında bulunduran ve gerçek Rabb olan Allah'a, O'nun Rubbûbiyet bağına, mutlak tevhid ve tam bir kulluk şuuru ile bağlanmayı da ifade et­mektedir. Allah'dan başkasının hükmünü hüküm edinmemek, O'nun dinini her şeyden üstün tutmak, bütün mahlukatı O'nun mut­lak hakimiyetine mahkum bilmek, Allah'ı gerçek Rabb olarak tanımak demektir. Yü­ce Allah'ın mutlak Rabbliğini ve O'nun her şeyin Rabbi olduğunu, böyle bir Rabb'e na­sıl inanılması gerektiğini, O'na ne şekilde kulluk edileceğini, Kur'an'daki Rabb'a il­gili ayetlerden, daha net bir şekilde öğren­mekteyiz.