ETNOLOJİ

Terim olarak etnoloji, insanların çeşitli grup­lara ayrılmasını, bu ırkların nereden çıktığını, her birinin maddî ve manevî kültürlerinin ge­liştiği ve yayıldığı bölgeleri, bu bölgelerde ka­zandığı mahalli özellikleri karşılaştırmalı ola­rak inceleyen genç bir bilim dalının adıdır.

Etnoloji farklı milli geleneklerde değişik bi­çimlerde tanımlanmıştır. Terim, XVIII. yüzyıl sonlarında İsviçre'de İlk kez kullanılmış, XIX. yüzyılda etnoloji araştırmaları insanın "ahlaki ve fiziksel" yönlerini de kapsamına almış ve kültürel hadiselerin gözlem, tasnif ve açıkla­ması tedricen biyolojik (fiziksel) antropoloji­den ayrılmıştır.

Bugün Orta Avrupa'da ve SSCB'de etnoloji, ilkel toplumların incelenmesini İfade etmekte­dir. Başka bazı yerlerde ise, örneğin XIX. yüz­yıl ingiliz antropolojisinde kültürel ya da .sos­yal antropoloji ve hatta folklor dendiği de ol­muştur. Etnografya ile aynı kabul edenler de bulunmaktadır.

İnsan toplulukları ve kültürleriyle bu denli ilişkisi münasebetiyle etnolojiye "Kültürel Antropoloji" de denir. Son zamanlarda sosyal antropolojiyle karıştırılmasının nedeni budur. Sadece kültür çevreleriyle uğraştığı ve insanla çevresi arasındaki karşılıklı etkileri konu edin­diği için insan bilimleri arasında, özellikle sos­yolojinin yanında yardımcı bir bilim rolü oyna­maktadır.

Etnolojik çalışmalar, ABD'de gelişmeye baş­lamış, ardından Fransa ve İngiltere'ye intikal etmiştir. ABD'nİn dünyanın hiçbir ülkesine nasip olmayan çok çeşitli ırk ve grupları bün­yesinde toplamış olması, her türlü etnolojik inceleme ve araştırmaya çok elverişli bir alan teşkil etmesine vesile olduğunu unutmamak üerekir.

(SBA)

Bk. Antropoloji; tlıtograjya; i-'olklor. 402