FEMİNİZM

Kadının siyasal, toplumsal ve ekonomik alan­lardaki halkları ve eşitliği taraftarlığını ve ka­dının toplumdaki rolünün kökten değiştirilme fikrine bağlanmayı ifade eden modern bir te­rim. Hareketin Aristophanes'ten Charİolte Bronte gibi XIX. yüzyıl romancılarına kadar uzanan öncüleri vardır. Mrs. Emmeline Pank-hursi gibi ilk feminist kampanyasını açanlar, temel amaçları olarak kadınların oy kullanma hakkı ve kadın üzerindeki erkek egemenliği­nin siyasal yönleri üzerinde yoğunlaştı; çok geçmeden vurgu eşit ücret ve eşit fırsat şeklin­deki ekonomik ve toplumsal eşitliğe doğru de­ğişti. Yeni doğum kontrol yöntemleri ve ka­mu oyunun değişen havası kadın hareketine bazı yasal haklara kavuşma fırsatı verdi ve eği­tim, İşve evde eşitlik ilkesinin daha yaygın ola­rak kabulüne yol açtı. Bununla birlikle, femi-nisi hareketin gerek amaçları, gerekse tasarı­mı, VVumen's Liberation (hareketinin) akıi-visl ve militan kanal olarak ortaya çıkmasıyla

son yıllarda değişikliğe uğradı. Women's Libe­ration (kısaltılmış şekliyle Women's lib) hare­keti, bütün toplumsal sistemi psikolojik ve bi­yolojik terimlerle baskının biçimlendirilip sür­dürüldüğü cins ayrımcılığı (sexism) tarafın­dan kuşatıldığı yolundaki (Greer ve K.Mİ1-let'in kitaplarındaki şekliyle) daha radikal un­surlar üzerinde durur. A.Stassinopoulos'un The Female Woman'ında vurgulanan femi­nizm tipi -ki kadını bensersiz kadınsı nitelikle­rin ve yeteneklerin sahibi olarak görür ve top­lumsal rollere bu tür niteliklerin yansıdığını görmek ister- günümüzde VVomen's liberati-on mensuplarınca şiddetle eleştirilmiştir.

Modern feminist hareket Kuzey Amerika'da 1960'ların ortalarından, Avrupa'da muhteme­len biraz daha sonrasından itibaren ortaya çık­mıştır. Önemli siyasal feminist faaliyetler (ör­neğin, İngiltere'deki 'Suffragctte' hareketi) çok eskilere uzanıyorsa da, feminizmin hiçbir dört başı mamur siyasal öğretisi mevcut olma­mıştır ve feministlerin içinde barınan çeşitli gruplar ve düşünce akımları sık sık amansız bir anlaşmazlığa düşerler. Temelde feminist hareket erkeklere karşı kadınların eşit siyasal ve toplumsal haklarım aramayı amaçlar. Hare­ketin tüm kollarınca paylaşılan belli başlı or­tak teorik varsayım şudur: Çocuk doğurma ve büyütme örneğinde olduğu gibi, esasen bir iş, bölümüne yol açan cinsel farklardan kaynakla­nan kadının erkek tarafından sönıürüldüğü ta­rihsel bir gelenek varolagelmiştir.

Feministlerin takip ettiği fiili politikalar, da­ha büyük fırsat eşitliği İsteyen ve sözgelimi gündelik gönüllü hasta bakıcılık gibi toplum­sal kurumlara yönelik talepler yoluyla istih­dam politikaları ve ücret oranlarında cins ayrı­mı gözetmeyi azaltacak yasal olanlardan tu­tun, iş piyasasında kadına yönelik dezavantaj­ları ortadan kaldırmaya ve nihayet olumlu cins ayrımı taleplerine kadar çeşitlilik arze-der. Fek çok Önemli ve başarılı feminist baskı grupları olmasına karşılık, hiçbir feminist siya­sal parti mevcut değildir, bunun nedeni femi­nizmin bir reform hareketi olması ve yöneli­me göz dikmiş bir öğreti olmamasıdır. Femi­nizm genel yönelimi bakımından yerleşik bir güç ilişkisi olarak gördüğü hedeflere saldırı-yorsa sol-kanada eğilimlidir. Fakat bu çizgide bile büyük teorik sorunlar mevcuttur: Çünkü soi kanadın düşüncesini çevresinde geliştirme eğiliminde olduğu toplumsal sınıf ayrımları ile cinsel siyasal ayrımlar pek birbirine teta­buk etmemektedir. Bir reform hareketi ola­rak feminizm, daha ziyade pek çok ülkede çı­karılan eşit haklara İlişkin yasalar ve gittikçe daha çok gündeme gelen kadın politikacılarla kısa vadede başarılı olmuştur.

(SBA) Bk. Kadın.