GERİCİ

Her türlü yeniliğe karşı olup eski inanç ve kuruluşlara geri dönülmesini ve onlara bağlı kalınmasını isteyen kişi ya da grup. Gericilik ya da gerici sadece değişikliğe karşı çıkanlara değil, aynı zamanda günü­müzde ulaşılamamış olan bîr takım özel­liklere (disiplin, otorite ve ayrıcalığa say­gınlık, hİyerarşik bir yapı, görev duygusu) sahip geçmişte kalan bir toplum yapısına kavuşmak isteyenler için de kullanılan bir sıfat ya da isimdir. Gericilik (reaksiyon) kelimesi daha çok eşit, adil ve aydınlan­mış bir toplum için gelişmeyi önlemeye çalışan Katolik Kilisesi, mutlakiyet mo­narşileri ve soyla geçen aristokratlar ko­nusunda fikir ileriye süren XIX.yüzyıl ra­dikalleri tarafından kullanılmıştır. Çağ­daş radikaller bu güçler konusunda daha farklı fikirler ileri sürüyorlarsa da önceki­ler gibi böylesi güçlerin var olduğu ve hâ­lâ değişmeyi önlediği konusundan pek şüphe duymamaktadırlar.

'Gericilik' ve 'gerici* kelimeleri genelde 'ilerleme' ve 'ilerici' kelimelerinin zıt an­lamlısı ve muhafazakâr kelimesinin eş an­lamlısı olarak kabul edilir. Çok az insan kendilerini gerici olarak kabul etmekte ve terim böylece sık sık çarpıtümaktadir. Na­zi'ler ve Faşist'ler tarafından geleneksel kurumlara direnme anlamında kullanılan bu terim günümüzde daha çok sol ideolo­jiler tarafından karşı görüşleri küçük dü­şürmek amacıyla kullanılmaktadır.

Terime on dokuzuncu yüzyılın kaçınıl­maz ilericilik fikirleri, çok kuvvetli olan ve açık bir şekilde geri dönmeyi isteyen grupları ya da kurumları belirlemenin mümkün olduğunu söyleyen liberal düşü­nürler popülerlik kazandırdı. Muhafaza­kârlık hızlı değişime direnç gösterdiği ve insanlığın sosyal ilerleme için takip edece­ği bir çok yolun olmasına şüpheyle baktığı zaman, gericilik ve muhafazakârlık arasın­daki ilişki yüzeysel bir benzerlik olur çı­kar. Öte yandan gericilik, eğilimlere ya da fikirlere karşı olumsuz muhalefetten ve "saati geriye döndürmek" arzusundan başka bir şey değildir ve böyle bir şey siya­sal olarak modası geçmiş bir kavramdır. Taraftarlarına gerçekte ilericiliğin ne ol­duğunu söyleyen bazı politikacıların dışın­da, gericilik teriminin çok az kullanım ala­nı vardır.

(SBA)

Bk. İlerici; Muhafazakârlık; Sağcılık; Sol­culuk;